COMMUNICATIEVE VAARDIGHEDEN
1 BASISBEGRIPPEN – ALGEMEEN
• Communicatie = multidimensioneel
o Inhoudelijke dimensie
o Relationele dimensie
o Gevoelsmatige emotionele dimensie
• Onze hersenen sturen verschillende signalen om te zorgen dat je een boodschap kan overbrengen en
ontvangen
• Delen in onze hersenen die hiervoor zorgen zijn:
o Broca regio: spraak
o Wernicke regio: schrijven en lezen
• De manier waarop je de boodschap brengt gaat de relatie tussen therapeut en patiënt sterk
beïnvloeden
• Non-verbale communicatie wint altijd van verbale communicatie
o Zeer belangrijk dat je non-verbale communicatie overeenstemt met verbale communicatie
• Je hebt geen woorden nodig om een boodschap over te brengen
• Non-verbale communicatie:
o Gebaren
o Lichaamstaal
o Voorkomen
o Oogcontact
o Mimiek
o Nabijheid/afstand
o Aanrakingen
1.1 BASISBEGRIPPEN – TOEGEPAST OP GEZONDHEIDSZORG
• Kinesitherapeuten communiceren met:
o Patiënten
o Dokters
o Verpleegkundigen
o Voorschrijvende arts
o Psycholoog
o Familie van de patiënt
o Sociale diensten
o Mutualiteit
o Ergonomen
o …
• Waarom is een goede communicatie zo belangrijk?
o Motivatie van de patiënt
o Brengt duidelijkheid, structuur
o Betere prognose
• Nocebo effect: negatieve verwachtingen creëren voor de patiënt door slechte communicatie
, 1.1.1 COMMUNICATIE ALS KEY VOOR DE PATIËNT-THERAPEUT RELATIE
1. Patiënten volgen gemakkelijker advies binnen een goede vertrouwensrelatie
2. Therapeutische alliantie (menselijke connectie tussen patiënt en therapeut) determineert het
therapeutische effect
3. De tevredenheid van de patiënt over de consultatie hangt sterk samen met een aangename en
empathische connectie met de therapeut
4. Therapeuten zijn tevredener met hun werk en hechten meer waarde aan hun werk indien er een
goede relatie is met de patiënt, wat op zijn beurt opnieuw een positief effect heeft op de toewijding
en het medeleven van de therapeut
1.1.2 COMMUNICATIE ALS KEY VOOR TEVREDENHEID EN THERAPIETROUW
Therapietrouw en tevredenheid nemen snel af als therapeut:
• Geen warmte en vriendelijkheid toont
• Geen rekening houdt met de verwachtingen en zorgen van de patiënt
• Jargon gebruikt à zorgt voor afstand tussen patiënt en therapeut
• Geen duidelijke uitleg geeft over de diagnose en oorzaken
1.2 ROLLEN ALS KINESITHERAPEUT ATTITUDES
Vertrouweling Coach Communicatieve detective Docent
Vraag van de patiënt “Luister naar mij” “Leid mij” “Help mij te begrijpen” “Leg me uit”
Communicatiestijl Volgend Begeleidend Aanbiedend Uitleggend
Inhoudelijk of proces Proces Inhoud
gerelateerde skills
Directiviteit Niet-directief Directief
Job-specifieke expertise Afwezig Hoog
Attitudes Empathie Empathie Respect Concreetheid
Respect Respect Acceptatie Oprechtheid
Acceptatie Acceptatie Concreetheid
Concreetheid Oprechtheid
1.2.1 KINESITHERAPEUT ALS VERTROUWELING
• Nodig voor een relatie tussen patiënt en therapeut die op vertrouwen gebaseerd is
• De patiënt staat centraal en determineert het gesprek, terwijl de therapeut zorgt voor structuur en
rust
, • Therapeut gaat de patiënt niet in een richting sturen
• De therapeut respecteert de patiënt, respecteert zijn kwaliteiten en beperkingen
• Er is geen job-specifieke kennis of expertise nodig, iedereen met voldoende
communicatievaardigheden zou deze rol moeten kunnen opnemen
• Men creëert vertrouwen, warmte en veiligheid
1.2.2 KINESITHERAPEUT ALS COACH
• De therapeut maakt gebruik van de zelfregulerende capaciteiten van de patiënt, erg belangrijk bij
gedragsveranderingen
• De therapeut helpt de patiënt zijn gedrag te veranderen, mits verstreken van de autonome motivatie
• De therapeut laat toe dat de patiënt zelf de antwoorden en het te bewandelen pad vindt, er is weinig
directiviteit maar vooral sturing in de juiste richting
• Zowel inhoud als proces skills zijn hierbij belangrijk, want er wordt deels gebruik gemaakt van job-
specifieke expertise
1.2.3 KINESITHERAPEUT ALS COMMUNICATIEVE DETECTIEVE
• De therapeut werkt in deze rol als expert in gezondheidsproblemen en menselijke bewegingen
• De therapeut analyseert constant alles wat de patiënt zegt en doet
• Groot aandeel voor klinische redeneerproces, in samenspraak met de patiënt – de patiënt vraagt
(in)direct aan de therapeut voor hulp bij zijn eigen analyse en redeneerproces
• De patiënt begint het gezondheidsprobleem te verstaan
• De therapeut deelt zijn analyse gebaseerd op zijn expertise en probeert zo de patiënt te ondersteunen
in zijn proces
• De therapeut tracht een goed beeld te krijgen van het (soms disfunctioneren) denkbeeld van de
patiënt op alle niveaus van het ICF-model (anatomisch, medisch, psychologisch, psychofysiologisch en
sociologisch)
• Constante wisselwerking tussen patiënt en therapeut (dialoog)
1.2.4 KINESITHERAPEUT ALS DOCENT
• Doorgeven van kennis en begrip/inzichten
• Uitleg over een oefening of een techniek
• Heel directief, vastberaden
1.3 BEGIN KINESITHERAPEUTISCH CONSULT ANAMNESE
1.3.1 INHOUD VAN HET KINESITHERAPEUTISCH CONSULT
, • Vooroordelen achterwegen laten à gaat gedachtegang beïnvloeden en gesprek sturen
• Vertrouweling blijven doorheen de behandeling à extra gevoelige info die later in de behandeling
aanbod komt mis je anders dus daar aandachtig voor blijven
INHOUD VAN HET KINESITHERAPEUTISCHE CONSULT
Begin van het consult
STRUCTUUR RELATIE
• Voorbereiding
BIEDEN OPBOUWEN
• Eerste contact tot stand brengen
• Reden van het consult vaststellen
Inzicht geven in de opbouw
De patiënt overal bij betrekken
Non-verbaal gedrag aanpassen
Informatie inwinnen
Vertrouwensband ontwikkelen
• Problemen van de P onderzoeken en vaststellen
op:
aan de omstandigheden
• Biomedisch perspectief
Aandacht voor het
• Perspectief van de P
gespreksverloop
van het consult
• Achtergrondinfo - context
Lichamelijk onderzoek
Uitleg, advies en planning
• Juiste hoeveelheid en soort informatie geven
• Hulp bij herinnering en begrip
• Wederzijds begrip tot stand brengen
•
•
•
•
•
• Planning: gezamelijke besluitvorming
Het consult beëindigen
• Afsluiten op het juiste moment
• Planning volgende afspraken
1.3.2 DOELSTELLINGEN BEGIN VAN HET CONSULT
Doel: vaststellen waarover patiënt wil praten
• Een ondersteunende omgeving creëren en een eerste contact tot stand brengen
• De emotionele toestand van de patiënt proberen begrijpen
• Voor zover mogelijk alle problemen of onderwerpen onderkennen die de patiënt wil bespreken: ‘Heb
ik nu echt begrepen waarom de patiënt mij bezoekt?’
• Samen met de patiënt een voor beiden acceptabel plan opstellen voor het vervolg van de behandeling
• Een verstandhouding met de patiënt ontwikkelen
1.3.3 STAPPENPLAN BEGIN CONSULT
• Voorbereiding: nog voor je de patiënt ziet, wat doe je?
o Alles van de vorige patiënt afronden en wegleggen
o Jezelf comfortabel voelen
o Dossier volgende patiënt bekijken
o Volledige focus op volgende patiënt
• Eerste contact tot stand brengen
1 BASISBEGRIPPEN – ALGEMEEN
• Communicatie = multidimensioneel
o Inhoudelijke dimensie
o Relationele dimensie
o Gevoelsmatige emotionele dimensie
• Onze hersenen sturen verschillende signalen om te zorgen dat je een boodschap kan overbrengen en
ontvangen
• Delen in onze hersenen die hiervoor zorgen zijn:
o Broca regio: spraak
o Wernicke regio: schrijven en lezen
• De manier waarop je de boodschap brengt gaat de relatie tussen therapeut en patiënt sterk
beïnvloeden
• Non-verbale communicatie wint altijd van verbale communicatie
o Zeer belangrijk dat je non-verbale communicatie overeenstemt met verbale communicatie
• Je hebt geen woorden nodig om een boodschap over te brengen
• Non-verbale communicatie:
o Gebaren
o Lichaamstaal
o Voorkomen
o Oogcontact
o Mimiek
o Nabijheid/afstand
o Aanrakingen
1.1 BASISBEGRIPPEN – TOEGEPAST OP GEZONDHEIDSZORG
• Kinesitherapeuten communiceren met:
o Patiënten
o Dokters
o Verpleegkundigen
o Voorschrijvende arts
o Psycholoog
o Familie van de patiënt
o Sociale diensten
o Mutualiteit
o Ergonomen
o …
• Waarom is een goede communicatie zo belangrijk?
o Motivatie van de patiënt
o Brengt duidelijkheid, structuur
o Betere prognose
• Nocebo effect: negatieve verwachtingen creëren voor de patiënt door slechte communicatie
, 1.1.1 COMMUNICATIE ALS KEY VOOR DE PATIËNT-THERAPEUT RELATIE
1. Patiënten volgen gemakkelijker advies binnen een goede vertrouwensrelatie
2. Therapeutische alliantie (menselijke connectie tussen patiënt en therapeut) determineert het
therapeutische effect
3. De tevredenheid van de patiënt over de consultatie hangt sterk samen met een aangename en
empathische connectie met de therapeut
4. Therapeuten zijn tevredener met hun werk en hechten meer waarde aan hun werk indien er een
goede relatie is met de patiënt, wat op zijn beurt opnieuw een positief effect heeft op de toewijding
en het medeleven van de therapeut
1.1.2 COMMUNICATIE ALS KEY VOOR TEVREDENHEID EN THERAPIETROUW
Therapietrouw en tevredenheid nemen snel af als therapeut:
• Geen warmte en vriendelijkheid toont
• Geen rekening houdt met de verwachtingen en zorgen van de patiënt
• Jargon gebruikt à zorgt voor afstand tussen patiënt en therapeut
• Geen duidelijke uitleg geeft over de diagnose en oorzaken
1.2 ROLLEN ALS KINESITHERAPEUT ATTITUDES
Vertrouweling Coach Communicatieve detective Docent
Vraag van de patiënt “Luister naar mij” “Leid mij” “Help mij te begrijpen” “Leg me uit”
Communicatiestijl Volgend Begeleidend Aanbiedend Uitleggend
Inhoudelijk of proces Proces Inhoud
gerelateerde skills
Directiviteit Niet-directief Directief
Job-specifieke expertise Afwezig Hoog
Attitudes Empathie Empathie Respect Concreetheid
Respect Respect Acceptatie Oprechtheid
Acceptatie Acceptatie Concreetheid
Concreetheid Oprechtheid
1.2.1 KINESITHERAPEUT ALS VERTROUWELING
• Nodig voor een relatie tussen patiënt en therapeut die op vertrouwen gebaseerd is
• De patiënt staat centraal en determineert het gesprek, terwijl de therapeut zorgt voor structuur en
rust
, • Therapeut gaat de patiënt niet in een richting sturen
• De therapeut respecteert de patiënt, respecteert zijn kwaliteiten en beperkingen
• Er is geen job-specifieke kennis of expertise nodig, iedereen met voldoende
communicatievaardigheden zou deze rol moeten kunnen opnemen
• Men creëert vertrouwen, warmte en veiligheid
1.2.2 KINESITHERAPEUT ALS COACH
• De therapeut maakt gebruik van de zelfregulerende capaciteiten van de patiënt, erg belangrijk bij
gedragsveranderingen
• De therapeut helpt de patiënt zijn gedrag te veranderen, mits verstreken van de autonome motivatie
• De therapeut laat toe dat de patiënt zelf de antwoorden en het te bewandelen pad vindt, er is weinig
directiviteit maar vooral sturing in de juiste richting
• Zowel inhoud als proces skills zijn hierbij belangrijk, want er wordt deels gebruik gemaakt van job-
specifieke expertise
1.2.3 KINESITHERAPEUT ALS COMMUNICATIEVE DETECTIEVE
• De therapeut werkt in deze rol als expert in gezondheidsproblemen en menselijke bewegingen
• De therapeut analyseert constant alles wat de patiënt zegt en doet
• Groot aandeel voor klinische redeneerproces, in samenspraak met de patiënt – de patiënt vraagt
(in)direct aan de therapeut voor hulp bij zijn eigen analyse en redeneerproces
• De patiënt begint het gezondheidsprobleem te verstaan
• De therapeut deelt zijn analyse gebaseerd op zijn expertise en probeert zo de patiënt te ondersteunen
in zijn proces
• De therapeut tracht een goed beeld te krijgen van het (soms disfunctioneren) denkbeeld van de
patiënt op alle niveaus van het ICF-model (anatomisch, medisch, psychologisch, psychofysiologisch en
sociologisch)
• Constante wisselwerking tussen patiënt en therapeut (dialoog)
1.2.4 KINESITHERAPEUT ALS DOCENT
• Doorgeven van kennis en begrip/inzichten
• Uitleg over een oefening of een techniek
• Heel directief, vastberaden
1.3 BEGIN KINESITHERAPEUTISCH CONSULT ANAMNESE
1.3.1 INHOUD VAN HET KINESITHERAPEUTISCH CONSULT
, • Vooroordelen achterwegen laten à gaat gedachtegang beïnvloeden en gesprek sturen
• Vertrouweling blijven doorheen de behandeling à extra gevoelige info die later in de behandeling
aanbod komt mis je anders dus daar aandachtig voor blijven
INHOUD VAN HET KINESITHERAPEUTISCHE CONSULT
Begin van het consult
STRUCTUUR RELATIE
• Voorbereiding
BIEDEN OPBOUWEN
• Eerste contact tot stand brengen
• Reden van het consult vaststellen
Inzicht geven in de opbouw
De patiënt overal bij betrekken
Non-verbaal gedrag aanpassen
Informatie inwinnen
Vertrouwensband ontwikkelen
• Problemen van de P onderzoeken en vaststellen
op:
aan de omstandigheden
• Biomedisch perspectief
Aandacht voor het
• Perspectief van de P
gespreksverloop
van het consult
• Achtergrondinfo - context
Lichamelijk onderzoek
Uitleg, advies en planning
• Juiste hoeveelheid en soort informatie geven
• Hulp bij herinnering en begrip
• Wederzijds begrip tot stand brengen
•
•
•
•
•
• Planning: gezamelijke besluitvorming
Het consult beëindigen
• Afsluiten op het juiste moment
• Planning volgende afspraken
1.3.2 DOELSTELLINGEN BEGIN VAN HET CONSULT
Doel: vaststellen waarover patiënt wil praten
• Een ondersteunende omgeving creëren en een eerste contact tot stand brengen
• De emotionele toestand van de patiënt proberen begrijpen
• Voor zover mogelijk alle problemen of onderwerpen onderkennen die de patiënt wil bespreken: ‘Heb
ik nu echt begrepen waarom de patiënt mij bezoekt?’
• Samen met de patiënt een voor beiden acceptabel plan opstellen voor het vervolg van de behandeling
• Een verstandhouding met de patiënt ontwikkelen
1.3.3 STAPPENPLAN BEGIN CONSULT
• Voorbereiding: nog voor je de patiënt ziet, wat doe je?
o Alles van de vorige patiënt afronden en wegleggen
o Jezelf comfortabel voelen
o Dossier volgende patiënt bekijken
o Volledige focus op volgende patiënt
• Eerste contact tot stand brengen
