FYSISCHE GROOTHEDEN & EENHEDEN
GROOTHEDEN & EENHEDEN
A. GROOTHEDEN
Grootheid = een (natuurkundige) eigenschap die kwantificeerbaar is + uitgedrukt in
eenheid
Meten van een grootheid = vergelijken van grootheid met standaard van de grootheid
B. EENHEDEN
Eenheid = standaard van een grootheid
C. VEELVOUDEN VAN EENHEDEN
1015 peta P biljard
1012 tera T biljoen
109 giga G miljard
106 mega M miljoen
103 kilo k duizend
102 hecto h honderd
101 deca da tien
1
10-1 deci d tiende -
10-2 centi c honderdst
e
10-3 milli m duizendst
e
10-6 micro miljoenste
10-9 nano n miljardste
10-12 pico p biljoenste
10-15 femt f biljardste
o
10-18 atto a triljoenste
TIP: OMZETTEN BOOGMINUTEN
Hoek van 11,547° = 11°32’49,2”
o Voor komma ° 11°
o Na komma (1) x60 voor komma ° 0,547 x 60 = 32,82 32’
o Na komma (2) x60 0,82 x 60 = 49,2 49,2”
Hoek van 32°24’36” = 32,41°
o ° voor komma 32
o ‘ :60 24: 60 = 0,4 0,4
o “ :3600 36: 3600 = 0,01 0,01
TIP: OMREKENEN GRADEN IN RADIALEN
360° = 2 rad
1
, 180° = rad
= aantal rad
r = straal
booglengte = x r
DICHTHEID
FORMUL EENHEID GROOTHEDEN EIGENSCHAPPEN TIP
E
kg = dichtheid Hoe groter m hoe groter
= 3 = m = massa V m
m m
ρ= (kg) Hoe kleiner V hoe groter
V kg ρ .V
V = volume
l (m3)
DICHTHEID VAN OPLOSSINGEN & MENGSELS
OPLOSSING MENGSEL
Volume verandert niet Ideaal mengsel V = som volume’s
Massa Niet ideaal mengsel V som volume’s
oplossing > vloeistof m mengsel = som massa’s
SAMENSTELLING BLOED
Hematocrietwaarde = V-verhouding rode bloedcellen t.o.v. totale V bloed
Bv. hematocrietwaarde = 45 45% van volume bloed bestaat uit rode bloedcellen
2
, KINEMATICA
1) EENPARIGE RECHTLIJNIGE BEWEGING
In gelijke tijdsintervallen, gelijke afstand
v= ( )
Δs m
Δt s
v = snelheid = constant
Snelheid (verhouding afgelegde weg en tijdsinterval) is
constant ERB
s = s0 + v . (t-t0) Hoe groter v, hoe steiler rechte
s=v.t Als s0 = 0 en t0 = 0
2) EENPARIGE VERANDERLIJKE RECHTLIJNIGE BEWEGING
In gelijke tijdsintervallen, snelheid evenveel verandert
Δv m
a = Δt 2
s ( ) a = versnelling = constant
Versnelling (verhouding verandering snelheid en
tijdsinterval) is constant EVRB
Snelheid neemt toe a positief
Snelheid neemt af a negatief (vertraging)
v(t) = v0 + a . (t-t0) Hoe groter a, hoe steiler rechte
v0 a > 0 stijgende rechte
trem met eindsnelheid 0 =
a
a < 0 dalende rechte
1 2 a > 0 dalparabool
s(t) = s0 + v 0 . ( t−t 0 ) + a .(t−t 0 )
2
a < 0 bergparabool
v=a.t
3
, 1 2
s= at Als s0 = 0 en t0 = 0 en v0 = 0
2
3) ALGEMENE VERPLAATSING
→ → →
Verplaatsingsvector
∆ r =r 2−r 1
→
→ Gemiddelde snelheid
∆r
v gem=
∆t
→
→ Ogenblikkelijke snelheidsvector
∆r
v1 = lim
∆t→0 ∆ t
→
→ Gemiddelde versnelling
∆v
a gem=
∆t
→
→ Ogenblikkelijke versnellingsvector
∆v
a = lim
∆ t →0 ∆ t
→ →
a T = tangentiële versnellingscomponent Dezelfde richting als v maar kan andere zin hebben
→ → →
∆ v =∆t−aT v rverandert van grootte
Zorgt dat puntmassa sneller/trager beweegt op de baan
→
Staat er loodrecht op
a N = normale versnellingscomponent
→
→ → v rverandert van richting
∆ v =∆t . aN
→
v richting verandert in richting vd normale versnelling
→
∆ r = verplaatsingsvector
→
v = snelheidsvector
4
,→
a = versnellingsvector
→
a T = tangentiële versnellingscomponent raakt aan de baan
→
a N = normale versnellingscomponent loodrecht erop
→
v r = resulterende snelheidsvector
4) EENPARIG CIRKELVORMIGE BEWEGING
In gelijke tijdsintervallen, verplaatst de puntmassa zich over dezelfde hoek of dezelfde afstand over de
cirkelomtrek
θ
s=2 πr .
360 °
s=rθ
ω= ( )
∆ θ rad
∆t s
ω = hoeksnelheid = constant
Hoeksnelheid (verhouding hoek ∆ θ en tijdsinterval) is
constant ECB
θ ( t )=θ0 + ω . ∆ t
θ=ω . t Als θ 0 = 0 en t0 = 0
v=r . ω
f= (
1 1
T s
=Hz ) f = frequentie = aantal omwentelingen per seconde
T = periode = tijd nodig voor 1 omwenteling
2π
ω= =2 πf
T
2
v
a=
r
5
, 5) EENPARIG VERANDERLIJKE CIRKELVORMIGE BEWEGING
In gelijke tijdsintervallen, hoeksnelheid eenparig verandert
Δω rad
= Δt
s
2 ( ) = hoekversnelling = constant
Hoekversnelling (verhouding verandering
hoeksnelheid en tijdsinterval) is constant EVCB
Hoeksnelheid neemt toe a positief
Hoeksnelheid neemt af a negatief (vertraging)
ω ( t )=ω0 +. ( t−t 0 )
1 2
θ ( t )=θ0 + ω0 . ( t−t 0 ) + α .(t−t 0)
2
ω=α .t
1 2
θ= α . t Als θ 0 = 0 en t0 = 0 en ω 0 = 0
2
α T =r . α α T snelheid (in grootte) verandert
α N =r . ω
2
α N voorwerp blijft op cirkelvormige baan
6
GROOTHEDEN & EENHEDEN
A. GROOTHEDEN
Grootheid = een (natuurkundige) eigenschap die kwantificeerbaar is + uitgedrukt in
eenheid
Meten van een grootheid = vergelijken van grootheid met standaard van de grootheid
B. EENHEDEN
Eenheid = standaard van een grootheid
C. VEELVOUDEN VAN EENHEDEN
1015 peta P biljard
1012 tera T biljoen
109 giga G miljard
106 mega M miljoen
103 kilo k duizend
102 hecto h honderd
101 deca da tien
1
10-1 deci d tiende -
10-2 centi c honderdst
e
10-3 milli m duizendst
e
10-6 micro miljoenste
10-9 nano n miljardste
10-12 pico p biljoenste
10-15 femt f biljardste
o
10-18 atto a triljoenste
TIP: OMZETTEN BOOGMINUTEN
Hoek van 11,547° = 11°32’49,2”
o Voor komma ° 11°
o Na komma (1) x60 voor komma ° 0,547 x 60 = 32,82 32’
o Na komma (2) x60 0,82 x 60 = 49,2 49,2”
Hoek van 32°24’36” = 32,41°
o ° voor komma 32
o ‘ :60 24: 60 = 0,4 0,4
o “ :3600 36: 3600 = 0,01 0,01
TIP: OMREKENEN GRADEN IN RADIALEN
360° = 2 rad
1
, 180° = rad
= aantal rad
r = straal
booglengte = x r
DICHTHEID
FORMUL EENHEID GROOTHEDEN EIGENSCHAPPEN TIP
E
kg = dichtheid Hoe groter m hoe groter
= 3 = m = massa V m
m m
ρ= (kg) Hoe kleiner V hoe groter
V kg ρ .V
V = volume
l (m3)
DICHTHEID VAN OPLOSSINGEN & MENGSELS
OPLOSSING MENGSEL
Volume verandert niet Ideaal mengsel V = som volume’s
Massa Niet ideaal mengsel V som volume’s
oplossing > vloeistof m mengsel = som massa’s
SAMENSTELLING BLOED
Hematocrietwaarde = V-verhouding rode bloedcellen t.o.v. totale V bloed
Bv. hematocrietwaarde = 45 45% van volume bloed bestaat uit rode bloedcellen
2
, KINEMATICA
1) EENPARIGE RECHTLIJNIGE BEWEGING
In gelijke tijdsintervallen, gelijke afstand
v= ( )
Δs m
Δt s
v = snelheid = constant
Snelheid (verhouding afgelegde weg en tijdsinterval) is
constant ERB
s = s0 + v . (t-t0) Hoe groter v, hoe steiler rechte
s=v.t Als s0 = 0 en t0 = 0
2) EENPARIGE VERANDERLIJKE RECHTLIJNIGE BEWEGING
In gelijke tijdsintervallen, snelheid evenveel verandert
Δv m
a = Δt 2
s ( ) a = versnelling = constant
Versnelling (verhouding verandering snelheid en
tijdsinterval) is constant EVRB
Snelheid neemt toe a positief
Snelheid neemt af a negatief (vertraging)
v(t) = v0 + a . (t-t0) Hoe groter a, hoe steiler rechte
v0 a > 0 stijgende rechte
trem met eindsnelheid 0 =
a
a < 0 dalende rechte
1 2 a > 0 dalparabool
s(t) = s0 + v 0 . ( t−t 0 ) + a .(t−t 0 )
2
a < 0 bergparabool
v=a.t
3
, 1 2
s= at Als s0 = 0 en t0 = 0 en v0 = 0
2
3) ALGEMENE VERPLAATSING
→ → →
Verplaatsingsvector
∆ r =r 2−r 1
→
→ Gemiddelde snelheid
∆r
v gem=
∆t
→
→ Ogenblikkelijke snelheidsvector
∆r
v1 = lim
∆t→0 ∆ t
→
→ Gemiddelde versnelling
∆v
a gem=
∆t
→
→ Ogenblikkelijke versnellingsvector
∆v
a = lim
∆ t →0 ∆ t
→ →
a T = tangentiële versnellingscomponent Dezelfde richting als v maar kan andere zin hebben
→ → →
∆ v =∆t−aT v rverandert van grootte
Zorgt dat puntmassa sneller/trager beweegt op de baan
→
Staat er loodrecht op
a N = normale versnellingscomponent
→
→ → v rverandert van richting
∆ v =∆t . aN
→
v richting verandert in richting vd normale versnelling
→
∆ r = verplaatsingsvector
→
v = snelheidsvector
4
,→
a = versnellingsvector
→
a T = tangentiële versnellingscomponent raakt aan de baan
→
a N = normale versnellingscomponent loodrecht erop
→
v r = resulterende snelheidsvector
4) EENPARIG CIRKELVORMIGE BEWEGING
In gelijke tijdsintervallen, verplaatst de puntmassa zich over dezelfde hoek of dezelfde afstand over de
cirkelomtrek
θ
s=2 πr .
360 °
s=rθ
ω= ( )
∆ θ rad
∆t s
ω = hoeksnelheid = constant
Hoeksnelheid (verhouding hoek ∆ θ en tijdsinterval) is
constant ECB
θ ( t )=θ0 + ω . ∆ t
θ=ω . t Als θ 0 = 0 en t0 = 0
v=r . ω
f= (
1 1
T s
=Hz ) f = frequentie = aantal omwentelingen per seconde
T = periode = tijd nodig voor 1 omwenteling
2π
ω= =2 πf
T
2
v
a=
r
5
, 5) EENPARIG VERANDERLIJKE CIRKELVORMIGE BEWEGING
In gelijke tijdsintervallen, hoeksnelheid eenparig verandert
Δω rad
= Δt
s
2 ( ) = hoekversnelling = constant
Hoekversnelling (verhouding verandering
hoeksnelheid en tijdsinterval) is constant EVCB
Hoeksnelheid neemt toe a positief
Hoeksnelheid neemt af a negatief (vertraging)
ω ( t )=ω0 +. ( t−t 0 )
1 2
θ ( t )=θ0 + ω0 . ( t−t 0 ) + α .(t−t 0)
2
ω=α .t
1 2
θ= α . t Als θ 0 = 0 en t0 = 0 en ω 0 = 0
2
α T =r . α α T snelheid (in grootte) verandert
α N =r . ω
2
α N voorwerp blijft op cirkelvormige baan
6