Samenvatting Professionele Verdieping Ergotherapie

Professionele verdieping ergotherapie




Volwassenen verstandelijke beperking



1 Moeilijk verstaanbaar gedrag, probleemgedrag &
agressie
1.1 Definitie
Uiten probleemgedrag

 Gedrag waarbij men zichzelf of de andere schade toebrengt
o Lichamelijke schade en/of psychische schade en/of materiële schade
o Kan verschillende vormen aannemen
o Vb gedrag:
 Driftbuien
 Agressie gericht op zichzelf of anderen
 Kapotmaken van spullen
 Automutilatie
 Opbraken voedsel
o Vaak moeilijk te begrijpen voor de anderen + hoe hiermee omgaan
o Impact op cliënt & begeleider is groot

Waarom praten over agressie en probleem/ moeilijk verstaanbaar gedrag?

 Omdat het frequent voorkomt
 In verschillende vormen
 Heeft een grote impact op dader en slachtoffer
 Daarom proberen zoveel mogelijk het te voorkomen

1.2 Casus Jean
Jean komt onrustig aan in een atelier in de dagbesteding. Hij is erg gespannen
en kan niet blijven stilzitten. Opeens, zomaar uit het niets springt hij op en
begint vreselijk te roepen.

Als de begeleider hem tot rust probeert te laten komen, gooit hij met alles wat
hij in handen krijgt. Ook een stoel, nietmachine, ed vliegen door de kamer. Jean
staat met een glazen fles water naar de begeleidster gericht.

De begeleidster kan zichzelf en de andere cliënten in veiligheid brengen. Jean
komt weer tot rust.

Hoe ga je als team van ondersteuners met een woede uitbarsting om?

1.3 Omgaan met probleemgedrag
Preventief

Curatief

In een beleid is preventief en curatief met elkaar verweven




1

,Professionele verdieping ergotherapie


1.3.1 Gedrag beschrijven: Heijkoop
Zoeken naar de aanleiding

 De oplossing van de problemen, begint bij het kijken naar de oorzaak.
o Op deze vraag kan vaak niet direct een antwoord geformuleerd
worden
o Er kunnen verschillende oorzaken zijn & iedereen is anders
 Goede observatie is essentieel
 Analyseren van gedrag kan je als begeleider niet alleen
o Sommige organisaties: gedragsdeskundige

Het vinden van de oorzaken begint bij het uitgebreid beschrijven van het
gedrag van de cliënt:

Heijkoop: 4 punten

 Vorm (hoe ziet het eruit?)
 Frequentie (hoe vaak komt het voor, in welke situatie, enz.)
 Intensiteit (kracht van de handeling, functioneel gedrag)
 Besmetting (mate van invloed op het dagelijks leven)

1.3.1.1 Vorm
Hoe ziet het gedrag er uit, hoe verloopt het?

 Details zijn belangrijk
o Bv. slaan op linker of rechter oor
 Niet alleen de handeling beschrijven maar ook de aanloop
o Ontdekken van een patroon
o Met als doel kunnen ingrijpen voordat iemand te ver in zijn patroon
zit

1.3.1.2 Frequentie
 Hoe vaak komt het probleemgedrag voor, in welke situatie en in welke
periode
o Feitelijk beschrijven met als doel beeldvorming
o Aanleidingen kunnen hierdoor duidelijk worden
 Verjaardag periode geeft extra stress
 Zomerperiode: door wisseling personeel

1.3.1.3 Intensiteit
De kracht waarmee de gedragsmatige handeling plaatsvindt

 Lage intensiteit: gewoontehandeling, terloops
 Hoge intensiteit:
o dwang, de persoon moet dit gedrag uiten, niet meer te stoppen
o Kan overgaan in volledige escalatie
o Gillen, rennen, bijten, slaan, ed




2

,Professionele verdieping ergotherapie


 Middelmatige intensiteit:
o functioneel gedrag (om iets leuks te krijgen of iets vervelends te
vermijden)
o Je moet hier als begeleider op reageren
o Zelden bewust gedrag
o Nog vele variaties mogelijk

Voorbeelden:

 Ivan die tegen zijn hoofd slaat
 Francette die knijpt: al naargelang wie naast haar staat
 Francette: woede-uitbarsting: nieuwe collega’s – te dichte aanpak

1.3.1.4 Mate van besmetting
In hoeverre heeft het probleemgedrag het dagelijks handelen van de cliënt
beïnvloed?

1.3.2 Signaleringsplan
Ingebed in een rapportage systeem

Omschrijven van het gedrag & hoe hiermee om te gaan




3

, Professionele verdieping ergotherapie


1.3.3 Oorzaken van probleemgedrag
Casus

Iris grijpt steeds naar haar kruis. Bert gaat ervan uit dat Iris aangeeft dat ze
naar het toilet moet. Als Iris 5 minuten later weer naar haar kruis zegt Bert:
neen, je bent nog maar naar het toilet geweest. Iris blijft naar haar kruis wijzen
maar Bert negeert dit. Iris begint nu te schreeuwen maar Bert is niet van plan
hier op in te gaan. Iris blijft schreeuwen.

 Probleemgedrag kan een uiting zijn voor een hulpvraag
 Bleek dat ze een blaasontsteking had

Waar het gedrag vandaan komt, geeft richting aan de oplossing.

Meerdere oorzaken mogelijk.

Referentiekaders moeten gekend zijn!

 Ondervragen
o Eisen stellen waar de cliënt niet kan aan voldoen
o Ondervragen: bv in de leefgroep heel bewust geen activiteiten
aanbieden: dan is probleemgedrag een vorm van zelfstimulatie
 Overvragen
o Bewust lage eisen stellen
o verveling
o Overvragen: voorbeeld van Marc: maakte altijd de koffie maar dit
wordt te moeilijk – aanleiding tot probleemgedrag
o Passend gedrag bij de emotionele ontwikkeling: laag niveau van
ontwikkeling en bv. casus cliënt gooit spelmateriaal en zit met haar
handen voor het gezicht te gillen. Wordt rustig als de begeleidster
bij haar is. Dagen aan een stuk
 Gedrag stelt die past bij de emotionele ontwikkeling / pathologie
 Pijn, frustratie en onveiligheid  creëren spanning  probleemgedrag

Heijkoop:

 te hoge of te lage spanning: probleemgedrag
 Bronnen:
o Lichamelijke bron: ongemak, ziekte, pijn
o Psychische bron: onveiligheid, gebrek aan zelfvertrouwen
o Sociale bron: drukke en prikkelrijke omgeving, problematische
communicatie
o Samenwerking

Pathologie gerelateerd: bv. Combinatie met autisme of psychiatrische
stoornissen, ed : niet de focus in deze les

1.4 Oplossen van probleemgedrag
Als je weet hoe het gedrag eruitziet, hoe vaak het voorkomt, in welke situatie en
hopelijk een helder beeld hebt van de oorzaak van het gedrag, kun je toewerken
naar een oplossing.



4