ONTWIKKELING STIMULEREN : PEDAGOGIE
Een oriëntatie op pedagogie
Opvoeden
- Pedagogiek = studie van de opvoeding van kinderen en jongeren van 0-18 jaar.
- Pedagogiek opvoeding en opvoedend handelen systematisch beschrijven (kwantitatief en
kwalitatief onderzoek)
- Pedagogie = een basisattitude dat we proberen zo bewust mogelijk met de manier van
handelen bezig te zijn
Opvoeden is het aangaan van een waarden-volle relatie met jongeren en kinderen in
de huidige samenleving en culturele context, waarin ze tot volle ontplooiing kunnen
komen, in verantwoordelijkheid voor zichtzelf, voor de anderen en voor de aarde die
ze bewonen, om gelukkig te zijn met zichzelf en met anderen in een zinvol leven
Kerngedachten:
De pedagogische relatie
De intentionaliteit van opvoeden
De tijdelijkheid van de opvoedingsrelatie. Bij volwassenen spreken we eerder van
vorming
Het gaat om een proces, een opdracht die de ouders/opvoeders niet altijd zelf in
handen hebben
Opvoedingsmilieus
Primaire opvoedingsmilieu
- Vindt plaats in het (kern)gezin
- Kerngezin = een samenwonende groep mensen die ten minste 2 generaties omvat en waarin
afhankelijke kinderen aanwezig zijn
- Kinderen groeien op in sociaal en cultureel zeer diverse gezinnen of gezinsvormen
Secundaire opvoedingsmilieu
- Leraren zijn beroepsopvoeders maar beschikken ook over pedagogische vaardigheden
- Ouders verwachten dat scholen meehelpen in opvoeding
- Mate waarin de school een bijdrage levert aan de persoonlijkheidsontwikkeling hangt van
meerdere factoren af:
Het model dat de leerkrachten geven
De feedback dat de leerling krijgt
De grootte van de school
De sociale competenties van de leraars
…
- VEUGELERS onderscheidt 3 types doelstellingen in het onderwijs:
Aanpassing en disciplinering
Sociale betrokkenheid
Zelfstandigheid en kritische meningsvormen
, - MARTHA NUSSBAUM : 3 pedagogische zaken tot ontwikkeling gebracht
Het vermogen tot kritisch denken over de eigen cultuur en tradities
Het jezelf zien als iemand die in relatie staat tot anderen
Het empathisch vermogen
Tertiair opvoedingsmilieu
- Bestaat uit minder gemakkelijke te beïnvloedende factoren: woonwijk, sociale media, …
Kindbeelden
Het belang van kindbeelden
Opvoedend handelen = bepaald door manier waarop we als volwassenen naar kind kijken.
Leidt tot veronderstellingen van wat goed/ slecht is voor het kind.
Wijze waarop je kijkt = ingegeven door eigen opvoeding en maatschappelijke context
Kinderbeelden = sociale constructen die beïnvloed zijn door bepaalde tijdsgeest.
Historiek
Pedagogische reflectie = ouder dan pedagogische wetenschap
Kinderen werden gezien als “go-between” tussen mens en God.
Meest gekende auteurs = Philippe Ariès (1914 – 1984) = beschrijft hoe het kind pas vanaf het
eind van 18e eeuw ontdekt wordt.
o kinderen werden beschouwd als miniatuur volwassenen.
o Na geboorte = toevertrouwd aan een min, die het kind voedde
o Van zodra het kind leeftijd van 6 à 7 jaar = beschouwd als volwassene
17e eeuw = vooral het Empirisme en Rationalisme grote invloed op wetenschap
o Empirisme = filosofische stroming waarin gesteld wordt dat kennis voortkomt uit
ervaring.
Waarnemen staat centraal voor het verwerven van die ervaring.
o Rationalisme = steunt op theoretische kennis
De rede = meest betrouwbare bron van kennis (Becker A, 2012)
Onderwijs = gericht op kinderen van de adel & rijken stond treining en formel scholing
centraal
J. Locke (1632 – 1704) = bekende vertegenwoordige van de empirische stroming
o Uitgangspunt: “de tabula rasa” = kind wordt geboren als onbeschreven blad
Vanaf 18e eeuw = pedagogiek gedomineerd door de Verlichting
o Waarheid enkel bewezen worden met behulp van theorie en verstand
o Mens van nature = gelijk & omgevingsinvloeden = verschillen
Milieu bepalend gezien voor ontwikkeling, waarbij opvoeding belangrijke rol heeft
Een oriëntatie op pedagogie
Opvoeden
- Pedagogiek = studie van de opvoeding van kinderen en jongeren van 0-18 jaar.
- Pedagogiek opvoeding en opvoedend handelen systematisch beschrijven (kwantitatief en
kwalitatief onderzoek)
- Pedagogie = een basisattitude dat we proberen zo bewust mogelijk met de manier van
handelen bezig te zijn
Opvoeden is het aangaan van een waarden-volle relatie met jongeren en kinderen in
de huidige samenleving en culturele context, waarin ze tot volle ontplooiing kunnen
komen, in verantwoordelijkheid voor zichtzelf, voor de anderen en voor de aarde die
ze bewonen, om gelukkig te zijn met zichzelf en met anderen in een zinvol leven
Kerngedachten:
De pedagogische relatie
De intentionaliteit van opvoeden
De tijdelijkheid van de opvoedingsrelatie. Bij volwassenen spreken we eerder van
vorming
Het gaat om een proces, een opdracht die de ouders/opvoeders niet altijd zelf in
handen hebben
Opvoedingsmilieus
Primaire opvoedingsmilieu
- Vindt plaats in het (kern)gezin
- Kerngezin = een samenwonende groep mensen die ten minste 2 generaties omvat en waarin
afhankelijke kinderen aanwezig zijn
- Kinderen groeien op in sociaal en cultureel zeer diverse gezinnen of gezinsvormen
Secundaire opvoedingsmilieu
- Leraren zijn beroepsopvoeders maar beschikken ook over pedagogische vaardigheden
- Ouders verwachten dat scholen meehelpen in opvoeding
- Mate waarin de school een bijdrage levert aan de persoonlijkheidsontwikkeling hangt van
meerdere factoren af:
Het model dat de leerkrachten geven
De feedback dat de leerling krijgt
De grootte van de school
De sociale competenties van de leraars
…
- VEUGELERS onderscheidt 3 types doelstellingen in het onderwijs:
Aanpassing en disciplinering
Sociale betrokkenheid
Zelfstandigheid en kritische meningsvormen
, - MARTHA NUSSBAUM : 3 pedagogische zaken tot ontwikkeling gebracht
Het vermogen tot kritisch denken over de eigen cultuur en tradities
Het jezelf zien als iemand die in relatie staat tot anderen
Het empathisch vermogen
Tertiair opvoedingsmilieu
- Bestaat uit minder gemakkelijke te beïnvloedende factoren: woonwijk, sociale media, …
Kindbeelden
Het belang van kindbeelden
Opvoedend handelen = bepaald door manier waarop we als volwassenen naar kind kijken.
Leidt tot veronderstellingen van wat goed/ slecht is voor het kind.
Wijze waarop je kijkt = ingegeven door eigen opvoeding en maatschappelijke context
Kinderbeelden = sociale constructen die beïnvloed zijn door bepaalde tijdsgeest.
Historiek
Pedagogische reflectie = ouder dan pedagogische wetenschap
Kinderen werden gezien als “go-between” tussen mens en God.
Meest gekende auteurs = Philippe Ariès (1914 – 1984) = beschrijft hoe het kind pas vanaf het
eind van 18e eeuw ontdekt wordt.
o kinderen werden beschouwd als miniatuur volwassenen.
o Na geboorte = toevertrouwd aan een min, die het kind voedde
o Van zodra het kind leeftijd van 6 à 7 jaar = beschouwd als volwassene
17e eeuw = vooral het Empirisme en Rationalisme grote invloed op wetenschap
o Empirisme = filosofische stroming waarin gesteld wordt dat kennis voortkomt uit
ervaring.
Waarnemen staat centraal voor het verwerven van die ervaring.
o Rationalisme = steunt op theoretische kennis
De rede = meest betrouwbare bron van kennis (Becker A, 2012)
Onderwijs = gericht op kinderen van de adel & rijken stond treining en formel scholing
centraal
J. Locke (1632 – 1704) = bekende vertegenwoordige van de empirische stroming
o Uitgangspunt: “de tabula rasa” = kind wordt geboren als onbeschreven blad
Vanaf 18e eeuw = pedagogiek gedomineerd door de Verlichting
o Waarheid enkel bewezen worden met behulp van theorie en verstand
o Mens van nature = gelijk & omgevingsinvloeden = verschillen
Milieu bepalend gezien voor ontwikkeling, waarbij opvoeding belangrijke rol heeft
