Pedagogisch – didactische vorming 1
Hoofdstuk 2: observeren van welbevinden en betrokkenheid
1. Leren observeren
1.1. Observeren: wie? Waarom?
1.1.1. Wat is observeren?
Observeren betekent op iets letten.
Observeren betekent:
1. Het gedrag van persoon doelgericht, nauwkeurig, systematisch en objectief
waarnemen (waarnemen)
2. Het waargenomen beschrijven en vastleggen. (registreren)
DAARNA dit gaan ordenen en interpetreren
Dit alles met het oog op doelgericht handelen.
1.2 waarom observeren?
Kleuterschool heeft als doel kleuters te laten ontwikkelen, groeien, leren. Als kleuterleidster
moet je nagaan of dit lukt bij iedereen en of er geen problemen zijn in het
ontwikkelingsproces.
Doormiddel van observeren kan de kleuterleidster nagaan of elke kleuter de doelen behaalt.
2. Hoe observeren?
Stap 1: gericht waarnemen
- Selectief
- Zo volledig mogelijk ifv bepaald doel
Stap 2: registeren
Pas later interpreteren
2.1. waarnemen
wat? waarneming is een kennisname van de hier en nu aanwezige situatie vie de zintuige
en het zenuwstelsel.
- De totale werkelijkheid zendt talrijke fysische prikkels uit.
- Jij selecteert dan prikkels waarmee je iets kan doen
- Met die geselecteerde prikkels vorm je een beeld van de werkelijkheid in je geest. Dit
gebeurt spontaan en ogenblikkelijk.
Factoren die waarneming selectief maken
- Tijdsdruk
- Drukke omgeving
- De pregnantie (=scherpte)
- Je verwachtingen, motivatie, interesse
- Je gevoelens, je emoties
- De ander kan zich goed uitdrukken
2.2 registreren
wat? beschrijven, vastleggen van wat je hebt waargenomen.
Kan door
- noteren
,Pedagogisch – didactische vorming 1
- turven
- foto’s/ filmpjes
- materialen van kleuters verzamelen
NOG NIET INTERPRETEREN !!!!
2.3 interpreteren
wat? geven van een verklaring, betekenis, waardeoordeel, besluit aan
waarnemingsgegevens
gevaren in het interpreteren
- subjectiviteit = iedereen kijkt vanuit een persoonlijke bril
objectiviteit = noodzakelijk !!!
- te snel oordelen of conclusies trekken
factoren die je interpretaties subjectief maken =
- halo’s en horns = op basis van 1 eigenschap beoordeel je de gehele persoon als
positief of negatief
- stereotypen
- vooroordelen
aandachtspunten bij het interpreteren
- kinderen zijn nog in ontwikkeling
- kinderen niet op een volwassenschaal beoordelen
- gegevens niet plaatsen tegenover vroegere ervaringen met een kleuter
- gedrag van een kind gebeurt ook altijd in een bepaalde situatie
- beïnvloede gevoelens, verwachtingen,…
VERSCHIL WAARNEMEN EN INTERPRETEREN
Hoe zien kleuters eruit? Wat doen ze? Wat zeggen ze?
Waarom slaat die kleuter de andere kleuter? Waarom zegt die kleuter niets tijdens het
kringmoment
Een goede, objectieve en systematische waarneming is belangrijk om goed te kunnen
interpreteren.
2.4 observeren in de kleuterklas
Hoe?
- van op afstand
- participerende observatie
afhankelijk van wat je wil observeren
Verschillende manieren van registreren – eventueel combinatie
!! deontologie = filmen of foto’s tijdens stage in een kleuterklas.
Gouden observatieregels
- formuleer concreet wat je wil gaan observeren
- observeer systematisch, gepland, geordend
- observeer regelmatig in gevarieerde situaties
- observeer ongemekt
, Pedagogisch – didactische vorming 1
- houd je aan waarneembare feiten
- vergelijk je observaties met die van anderen
- wees je bewust van je subjectiviteit en trecht de vervalsingen te ontmaskeren.
2.4.1 observatiekaders
belangrijk om gerich te observeren, maar ook om wat je observeert te kaderen om zo tot
goede interpretaties te komen.
Kaders die je hiervoor kan gebruiken
- ontwikkelingspsychologie
- criteria voor hoeken in de klas
- soorten spel, kenmerken van spel
- welbevinden en betrokkenheid
- talenten van de kleuters
3. Observeren van welbevinden en betrokkenheid
1.1 Welbevinden en betrokkenheid
1.1.1 Welbevinden
Welbevinden is een bijzondere toestand van het gevoelsleven.
Kinderen die in een toestand van welbevinden verkeren, voelen zich op en top. ‘als een vis in
het water’.
- Ze genieten volop
- Stellen zich open en ontvankelijk op
- Ze zijn spontaan
- Ze stralen vitaliteit uit en tegelijk ontspanning en innerlijke rust
Welbevinden komt gemakkelijker voor als er een diepere voorwaarde is vervuld: goed in je
vel zitten, een gezonde emotionele basis.
- Zelfvertrouwen
- Een goed zelfwaardegevoel
- Weerbaarheid
- In voeling zijn met jezelf.
Welbevinden is belangrijk voor een gave emotionele ontwikkeling.
Signalen van welbevinden
- Genieten
- Spontaniteit en zichzelf durven zijn
- Openheid
- Ontspanning en innerlijke rust
- Vitaliteit
Wanneer ontstaat welbevinden?
welbevinden ontstaat wanneer de situatie tegemoet komt aan de basisbehoeften.
BASISBEHOEFTEN
- Lichamelijke behoeften
- Behoefte aan affectie, warmte en tederheid
- Behoefte aan veiligheid, duidelijkheid en continuïteit
- Behoefte aan erkenning en bevestiging
- Behoefte om jezelf als competent te ervaren
Hoofdstuk 2: observeren van welbevinden en betrokkenheid
1. Leren observeren
1.1. Observeren: wie? Waarom?
1.1.1. Wat is observeren?
Observeren betekent op iets letten.
Observeren betekent:
1. Het gedrag van persoon doelgericht, nauwkeurig, systematisch en objectief
waarnemen (waarnemen)
2. Het waargenomen beschrijven en vastleggen. (registreren)
DAARNA dit gaan ordenen en interpetreren
Dit alles met het oog op doelgericht handelen.
1.2 waarom observeren?
Kleuterschool heeft als doel kleuters te laten ontwikkelen, groeien, leren. Als kleuterleidster
moet je nagaan of dit lukt bij iedereen en of er geen problemen zijn in het
ontwikkelingsproces.
Doormiddel van observeren kan de kleuterleidster nagaan of elke kleuter de doelen behaalt.
2. Hoe observeren?
Stap 1: gericht waarnemen
- Selectief
- Zo volledig mogelijk ifv bepaald doel
Stap 2: registeren
Pas later interpreteren
2.1. waarnemen
wat? waarneming is een kennisname van de hier en nu aanwezige situatie vie de zintuige
en het zenuwstelsel.
- De totale werkelijkheid zendt talrijke fysische prikkels uit.
- Jij selecteert dan prikkels waarmee je iets kan doen
- Met die geselecteerde prikkels vorm je een beeld van de werkelijkheid in je geest. Dit
gebeurt spontaan en ogenblikkelijk.
Factoren die waarneming selectief maken
- Tijdsdruk
- Drukke omgeving
- De pregnantie (=scherpte)
- Je verwachtingen, motivatie, interesse
- Je gevoelens, je emoties
- De ander kan zich goed uitdrukken
2.2 registreren
wat? beschrijven, vastleggen van wat je hebt waargenomen.
Kan door
- noteren
,Pedagogisch – didactische vorming 1
- turven
- foto’s/ filmpjes
- materialen van kleuters verzamelen
NOG NIET INTERPRETEREN !!!!
2.3 interpreteren
wat? geven van een verklaring, betekenis, waardeoordeel, besluit aan
waarnemingsgegevens
gevaren in het interpreteren
- subjectiviteit = iedereen kijkt vanuit een persoonlijke bril
objectiviteit = noodzakelijk !!!
- te snel oordelen of conclusies trekken
factoren die je interpretaties subjectief maken =
- halo’s en horns = op basis van 1 eigenschap beoordeel je de gehele persoon als
positief of negatief
- stereotypen
- vooroordelen
aandachtspunten bij het interpreteren
- kinderen zijn nog in ontwikkeling
- kinderen niet op een volwassenschaal beoordelen
- gegevens niet plaatsen tegenover vroegere ervaringen met een kleuter
- gedrag van een kind gebeurt ook altijd in een bepaalde situatie
- beïnvloede gevoelens, verwachtingen,…
VERSCHIL WAARNEMEN EN INTERPRETEREN
Hoe zien kleuters eruit? Wat doen ze? Wat zeggen ze?
Waarom slaat die kleuter de andere kleuter? Waarom zegt die kleuter niets tijdens het
kringmoment
Een goede, objectieve en systematische waarneming is belangrijk om goed te kunnen
interpreteren.
2.4 observeren in de kleuterklas
Hoe?
- van op afstand
- participerende observatie
afhankelijk van wat je wil observeren
Verschillende manieren van registreren – eventueel combinatie
!! deontologie = filmen of foto’s tijdens stage in een kleuterklas.
Gouden observatieregels
- formuleer concreet wat je wil gaan observeren
- observeer systematisch, gepland, geordend
- observeer regelmatig in gevarieerde situaties
- observeer ongemekt
, Pedagogisch – didactische vorming 1
- houd je aan waarneembare feiten
- vergelijk je observaties met die van anderen
- wees je bewust van je subjectiviteit en trecht de vervalsingen te ontmaskeren.
2.4.1 observatiekaders
belangrijk om gerich te observeren, maar ook om wat je observeert te kaderen om zo tot
goede interpretaties te komen.
Kaders die je hiervoor kan gebruiken
- ontwikkelingspsychologie
- criteria voor hoeken in de klas
- soorten spel, kenmerken van spel
- welbevinden en betrokkenheid
- talenten van de kleuters
3. Observeren van welbevinden en betrokkenheid
1.1 Welbevinden en betrokkenheid
1.1.1 Welbevinden
Welbevinden is een bijzondere toestand van het gevoelsleven.
Kinderen die in een toestand van welbevinden verkeren, voelen zich op en top. ‘als een vis in
het water’.
- Ze genieten volop
- Stellen zich open en ontvankelijk op
- Ze zijn spontaan
- Ze stralen vitaliteit uit en tegelijk ontspanning en innerlijke rust
Welbevinden komt gemakkelijker voor als er een diepere voorwaarde is vervuld: goed in je
vel zitten, een gezonde emotionele basis.
- Zelfvertrouwen
- Een goed zelfwaardegevoel
- Weerbaarheid
- In voeling zijn met jezelf.
Welbevinden is belangrijk voor een gave emotionele ontwikkeling.
Signalen van welbevinden
- Genieten
- Spontaniteit en zichzelf durven zijn
- Openheid
- Ontspanning en innerlijke rust
- Vitaliteit
Wanneer ontstaat welbevinden?
welbevinden ontstaat wanneer de situatie tegemoet komt aan de basisbehoeften.
BASISBEHOEFTEN
- Lichamelijke behoeften
- Behoefte aan affectie, warmte en tederheid
- Behoefte aan veiligheid, duidelijkheid en continuïteit
- Behoefte aan erkenning en bevestiging
- Behoefte om jezelf als competent te ervaren
