BEGRIPPENLIJST DIGITALE GELETTERDHEID
1. Het schrift
Traditionele geletterdheid Vermogen om te lezen/schrijven
(alfabetisme)
Belezenheid Kennis culturele canon
Schrift (vgs De Saussure) A language and its written form constitute 2
seperate systems of signs. The sole reason
for the existence of the latter is to
represent the former
Schrift (vgs Powell) Systeem van markeringen met
conventionele referent dat info
communiceert
Schrift (onze betekenis) Lexicografie: vooral fonografie aka rebus-
principe
Lexigraphy Schrift dat taal/spraak weergeeft
Combinatie tss logografie x syllabografie
Vb proto-spijkerschrift
Semasiography Schrift zonder koppeling aan taal
Vb muziek, wiskunde, verkeerstekens,
proto-spijkerschrift
Logography 1 teken voor 1 woord
Logografische tekens Verwijzen zelfstandig naar betekenisvolle
spraakelementen, geen fonetisch referent
Phonography Schrift dat klanken weergeeft
Fonografische tekens Hebben fonetisch referent, specifieke
klankwaarde
Syllabography Enkel hele syllabes
Grammotography/alphabetic writing Afzonderlijke fonemen uitgedrukt (klinkers
en/of medeklinkers)
Sematogrammen Betekenis kan in taal enkel indirect
omschreven worden
Vb computericonen/emoji’s
Rebus-principe Teken kan semantisch naar referent/klank
verwijzen
Fonetisatie Teken w ontdaan v semantische waarde
Enkel klankwaarde vh woord voor
buitentalig referent
Acrofonisch principe Tekens representeren enkel eerste letter vd
klankwaarde v referent
Alfabetisch schrift Letters geven geluiden weer
Vb amerikaans alfabet
Consonantisch schrift Tekens die enkel in combinatie met klinkers
knn worden uitgesproken
Klinkers moeten wden afgeleid
Vb Hebreeuws/Arabisch
Abugida schrift Medeklinkers impliceren daaropvolgende
klinker
, Vb devanagari-schrift
Syllabisch schrift 1 teken staat voor weergave 1 syllabe
Vb Japanse Hiragana
Ideografische schriftsoorten 1 teken is 1 woord
Vb Chinese Han-schrift
CJK-talen China, Japan, Korea
Allografie 1 letter voor weergve v verschillende
klanken (u/v)
Diftong (tweeklank) Ou, oe, ui, eu, …
Dresden codex De 4 overgebleven maya-boeken
Pinyin Westers spellingssysteem v fonetische
weergave v chinese woorden
Bit Binaire of booleaanse variabele: 0 of 1
String # tekst die opgeslagen w door veel bits
Tekencodering/text encoding Ontcijferen v string tot leesbare tekst
ASCII American standard code for information
interchange
Tekensysteem, bouwt voort op bestaande
standaarden
128 tekens (weinig): adhv 7 bits: 27
Meest significante (links) blijft onbenut
Unicode Hedendaagse en historische schriftsoorten
coderen, idem fictieve talen + gliefen
Glief Niet-talige symbolen
Vb munt, copyright, @
UCS Universal coded character set
Alle tekens unicode vastgelegd in standaard
ISO 10646
Gremlin Niet-printbare tekens: ?
Code point Unieke code vr lettertekens, voorgesteld als
U+nnnn (vb U+0065 = e)
Hexadecimaal talstelsel Uitdrukken v kleuren voor weergave v
moderne webpagina’s
In 1 positie 16 getallen = 4 bits: 24
‘0x’ als prefix om aan te tonen: 0x215A
Diakritische tekens/combining marks Vb é, è, à, û, …
= tekentjes die letter aanvult
/gestapelde diacriteria: meerdere tekens
Precomposed characters Aparte code vr vaak voorkomende
combinaties ipv telkens 2 codes te hebben
UTF-8 8-bit Unicode Transformation Format
Meest gebruikte methode om unicode op
te slaan als stroom v bytes
Variabele lengte: 1-4 bytes
UTF-32 Altijd exact 32 bits/4bytes nodig voor
codering van 1 letter (zoveel eig niet nodig)
1. Het schrift
Traditionele geletterdheid Vermogen om te lezen/schrijven
(alfabetisme)
Belezenheid Kennis culturele canon
Schrift (vgs De Saussure) A language and its written form constitute 2
seperate systems of signs. The sole reason
for the existence of the latter is to
represent the former
Schrift (vgs Powell) Systeem van markeringen met
conventionele referent dat info
communiceert
Schrift (onze betekenis) Lexicografie: vooral fonografie aka rebus-
principe
Lexigraphy Schrift dat taal/spraak weergeeft
Combinatie tss logografie x syllabografie
Vb proto-spijkerschrift
Semasiography Schrift zonder koppeling aan taal
Vb muziek, wiskunde, verkeerstekens,
proto-spijkerschrift
Logography 1 teken voor 1 woord
Logografische tekens Verwijzen zelfstandig naar betekenisvolle
spraakelementen, geen fonetisch referent
Phonography Schrift dat klanken weergeeft
Fonografische tekens Hebben fonetisch referent, specifieke
klankwaarde
Syllabography Enkel hele syllabes
Grammotography/alphabetic writing Afzonderlijke fonemen uitgedrukt (klinkers
en/of medeklinkers)
Sematogrammen Betekenis kan in taal enkel indirect
omschreven worden
Vb computericonen/emoji’s
Rebus-principe Teken kan semantisch naar referent/klank
verwijzen
Fonetisatie Teken w ontdaan v semantische waarde
Enkel klankwaarde vh woord voor
buitentalig referent
Acrofonisch principe Tekens representeren enkel eerste letter vd
klankwaarde v referent
Alfabetisch schrift Letters geven geluiden weer
Vb amerikaans alfabet
Consonantisch schrift Tekens die enkel in combinatie met klinkers
knn worden uitgesproken
Klinkers moeten wden afgeleid
Vb Hebreeuws/Arabisch
Abugida schrift Medeklinkers impliceren daaropvolgende
klinker
, Vb devanagari-schrift
Syllabisch schrift 1 teken staat voor weergave 1 syllabe
Vb Japanse Hiragana
Ideografische schriftsoorten 1 teken is 1 woord
Vb Chinese Han-schrift
CJK-talen China, Japan, Korea
Allografie 1 letter voor weergve v verschillende
klanken (u/v)
Diftong (tweeklank) Ou, oe, ui, eu, …
Dresden codex De 4 overgebleven maya-boeken
Pinyin Westers spellingssysteem v fonetische
weergave v chinese woorden
Bit Binaire of booleaanse variabele: 0 of 1
String # tekst die opgeslagen w door veel bits
Tekencodering/text encoding Ontcijferen v string tot leesbare tekst
ASCII American standard code for information
interchange
Tekensysteem, bouwt voort op bestaande
standaarden
128 tekens (weinig): adhv 7 bits: 27
Meest significante (links) blijft onbenut
Unicode Hedendaagse en historische schriftsoorten
coderen, idem fictieve talen + gliefen
Glief Niet-talige symbolen
Vb munt, copyright, @
UCS Universal coded character set
Alle tekens unicode vastgelegd in standaard
ISO 10646
Gremlin Niet-printbare tekens: ?
Code point Unieke code vr lettertekens, voorgesteld als
U+nnnn (vb U+0065 = e)
Hexadecimaal talstelsel Uitdrukken v kleuren voor weergave v
moderne webpagina’s
In 1 positie 16 getallen = 4 bits: 24
‘0x’ als prefix om aan te tonen: 0x215A
Diakritische tekens/combining marks Vb é, è, à, û, …
= tekentjes die letter aanvult
/gestapelde diacriteria: meerdere tekens
Precomposed characters Aparte code vr vaak voorkomende
combinaties ipv telkens 2 codes te hebben
UTF-8 8-bit Unicode Transformation Format
Meest gebruikte methode om unicode op
te slaan als stroom v bytes
Variabele lengte: 1-4 bytes
UTF-32 Altijd exact 32 bits/4bytes nodig voor
codering van 1 letter (zoveel eig niet nodig)
