Samenvatting Farmacologie

Samenvatting Farmacologie
Kimmy Mesbahi




1
Kimmy Mesbahi VDK2

, 1. Inleiding
1.1 Ontwikkeling van farmaca
Oorsprong van farmaca
 Verleden
o Extractie uit planten
 Morfine
 Digitalisglycosiden
o Afgescheiden door schimmels
 Penicilines
o Extractie uit dierlijke organen
 Insuline (pancreas)
 Heden
o Synthetisch design: nieuwe GM en structurele modificaties


 Dierenexperimenten
o Toxiciteit
o Werkingsmechanisme
o Farmacokinetische aspecten
 Humaan fysiologisch onderzoek
o Fase 1: gezonde vrijwilligers (20)
 Onderzoek dosering, tolerantie en toxiciteit
o Fase 2: patiënten (100)
 Doeltreffendheid testen en bijwerkingen oplijsten
o Fase 3: patiënten (>1000)
 Werking testen tov GM of placebo
o Fase 4: GM op de markt
 Opvolgen nevenwerkingen

1.2 Soorten formuleringen
 Vaste formuleringen
o Tabletten
o Gelules
o Suppositoria
 Halfvaste formuleringen
o Zalven
o Crèmes
o Gellen
 Vloeibare formuleringen
o Oplossingen
o Siropen
o Emulsies
o Suspensies
Deel 1: dispositie en farmacokinetiek
 Hoe, hoeveel en hoe snel gaat een GM vanuit de buitenwereld naar de plaats van werking?
 Wat doet ons lichaam met farmacon?
Deel 2: farmacodynamie
 Groepen GM met werking, bijwerkingen, interacties; wat doet een farmacon met ons lichaam?


2
Kimmy Mesbahi VDK2

, 2. Farmacodynamiek
2.1 Passage door membranen
 Beide: passief; hoog  laag
 Filtratie
o Doorheen poriën
o Grootte GM  wel of niet kunnen passeren
o GM via filtratie: geen probleem
o Bloedhersenbarrière: stoffen afremmen om niet naar de hersenen te gaan
 Vb. Parkinson: niet genoeg dopamine, dopamine kan niet door bloedhersenbarrière
 L-dopa = precursor dopamine; kan wel door bloedhersenbarrière
o Meer drukverschil: sneller
o Verbindingen in plasma niet gefiltreerd naar extraplasmatisch deel: eiwitten
o Geneesmiddelen gebonden aan eiwitten: kunnen niet door, vrije GM wel
 Diffusie
o Doorheen cel
o Lipidenmembraan
o GM: relatief vetoplosbaar
o Geladen: wateroplosbaar  moeten niet geladen zijn
o Concentratiegradiënt
Lipofiele, niet-ionische diffusie
 Zure en basische moleculen kunnen in waterig milieu in geïoniseerde en niet geïoniseerde vorm
voorkomen
 Afhankelijk van
o pH: zuurtegraad milieu
o pKa: dissociatieconstante
 pKa laag bij zeer sterke zuren want Ka laag
 Zuur in zuur milieu: niet geladen
 Zuur in basisch milieu: geladen
 Base in basisch milieu: niet geladen
 Base in zuur milieu: geladen
 pH = pKa + log B/Z
o 1000 = 10^3  log = 3
o 100 = 10^2  log = 2
o 10 = 10^1  log =1
o 0,1 = 10^-1  log = -1
o 0,01 = 10^-2  log = -2
o Basevorm: geïoniseerd: grotendeels in plasma
o Zure vorm: niet-geïoniseerd: grotendeels in maag
 Niet-geïoniseerde vorm naar plasma vanuit maag  wordt
meteen omgezet naar geïoniseerde vorm = ion-trapping
 Van plasma opgenomen in dunne darm

2.2 Absorptie – opname
 Van buitenwereld naar plasma
o Enteraal
 Oraal
 Buccaal: via mondslijmvliezen: onder tong = sublinguaal
 Binnen 2 minuten in plasma
 Rectaal
3
Kimmy Mesbahi VDK2

,   via gastro-intestinaal stelsel



o Parenteraal
 Intra-veneus
 Subcutaan: onderhuids
 Intra-musculair
 Transdermaal
 Pulmonair
  niet via gastro-intestinaal stelsel
 Biologische beschikbaarheid = fractie van de dosis die de
algemene circulatie bereikt (%)
o Oraal en rectaal: first pass effect
o Lever: verbindingen omzetten/afvalstoffen
afbreken
 Kan dat alles in lever afgebroken wordt en niks
in plasma terecht komt
 Intravasculair – intraveneus
o Voordelen
 100% BB: alles wordt opgenomen; geen opnamefase
 Snel effect
o Nadelen
 Irritatie vaatwand: kan door GM zijn, door oplossingsmiddel
 Emboolvorming – neerslag
 Anafylactische reacties: allergische reacties vb. wespensteek
 Kan je niet bij jezelf doen
 Intramusculair – subcutaan
o In oplossing gaan van het geneesmiddel
 pH
 Moleculair gewicht
 Verdelingscoëfficiënt
o Resorptie geneesmiddel; capillaire doorbloeding van het weefsel
 Plaats
 Inspanning: meer bloed naar die plaats
 Vasoconstrictoren – depotwerking: tragere verdeling, langere werking
 Pulmonair
o Voordeel
 Groot oppervlak
 Groot debiet: grote gradiënt, snelle uitwisseling
 Geen first-pass effect
 Systemisch: komt overal in het lichaam
 Aerosolen
o Nadeel
 Niet zo evident
 Transdermaal
o Voordeel
 TTS: volgehouden effect, therapietrouw (therapeutisch transdermaal systeem) vb.
mensen die willen stoppen met roken
 Constante plasmaconcentratie
 Plakker werkt 3-4 weken; niet vergeten om medicatie te nemen
 Geen first-pass effect



4
Kimmy Mesbahi VDK2