Samenvatting Psychopathologie/ Psychologie 2

Psychologie Sven 2022-2023


PowerPoint 1: Cognitieve ontwikkeling in de peuter-kleutertijd


HOOFDSTUK 9: DE COGNITIEVE ONTWIKKELING IN DE PEUTER- EN KLEUTERTIJD
9.1 INTELLECTUELE ONTWIKKELING
Peuters en kleuters

 Hoge creativiteit en verbeeldingskracht
 Steeds meer genuanceerd taalgebruik
 Redeneren gaat vooruit

 Verklaring: verschillende theorieën

9.1.1 P IAGETS STADIUM VAN PREOPERATIONEEL DENKEN
Stappen in het preoperationeel stadium (2 - 7 j)

1. Gebruik van symbolische denken groeit
 Symboolgebruik: vermogen om symbool, woord of object te gebruiken om iets weer te geven of
te vervangen op moment dat deze fysiek niet aanwezig is; Bv. banaan is revolver

2. Vermogen om te redeneren ontstaat
- Operaties: georganiseerde, logische, formele mentale processen

3. Gebruik van begrippen neemt toe

Eerst 1ste stadium voltooien voor je naar volgende kan

Relatie tussen taal en gedachten

 Onlosmakelijk verbonden
 Taal vloeit voort uit cognitieve vooruitgang

Symboolgebruik = kern van complexer taalgebruik

Symbolisch denken verloopt sneller dan denken in sensomotorisch stadium
Kunnen denken over heden en over toekomst  door taal

Conservatie: leren dat uiterlijke schijn bedriegt

Inzicht dat kwantiteit niet gerelateerd is aan opstelling en uiterlijke verschijningsvorm van objecten
Verandering in één dimensie is niet noodzakelijk verandering in andere dimensie
Neiging tot centratie weerhoudt kleuters van focus op de essentie

Centratie: wat je ziet is wat je denkt

Onvermogen van jong kind om zich op meer dan één aspect van stimulus te concentreren
Focus op opvallende elementen leidt tot onnauwkeurigheden in denken
Visuele beeld domineert denken



1

,Onvolledig begrip van transformatie

Kleuters zien enkel toestand en geen transformatie
Transformatie = proces waarbij ene toestand verandert in andere




Egocentrisme: onvermogen om zich te verplaatsen in anderen

 Ander fysiek perspectief
 Andere gedachten, gevoelens of standpunten
 Niet bewust van effect van hun gedrag op anderen

Ontstaan van intuïtief denken

Vorm van denken waarbij peuters en kleuters gretig kennis over wereld verwerven en primitief
redeneren

Voorbereiding op geavanceerdere vormen van redeneren

 Functionaliteit: acties, gebeurtenissen en resultaten zijn gerelateerd
 Identiteit: zaken blijven hetzelfde ongeacht verandering van vorm, omvang of uiterlijk

9.1.2 I NFOVERWERKINGSTHEORIE VAN COGNITIEVE ONTWIKKELING

Infoverwerkingstheorie: gericht op veranderingen in mentale programma’s die kinderen gebruiken
om problemen te benaderen

Begrip van getallen in peuter- en kleutertijd

Kleuters hebben buitengewoon goed ontwikkeld begrip van getallen
Kunnen tellen op systematische en consequente manier

Pro Memorie; geheugen




2

,Langetermijn geheugen
= procedureel (hoe) + declaratief (wat)

Declaratief

= semantisch
- taal
- feiten
- algemene kennis

+

episodisch geheugen
- gebeurtenissen
- persoonlijke ervaringen




Geheugen: herinneringen aan verleden

Autobiografische geheugen
= herinnering van specifieke gebeurtenissen uit ons eigen leven

Scripts
= algemene weergave in geheugen van gebeurtenissen en volgorde waarin ze optreden

Geheugen van peuters en kleuters

Nauwkeurigheid autobiografisch geheugen neemt gaandeweg toe na derde levensjaar

 Waardering van de gebeurtenis
 Scripts die steeds uitbreiden

Valkuilen

 Gevoelig voor suggestie
 Oorzakelijke verbanden worden gesimplificeerd
 Minder nauwkeurig binnen scripts




3

, Vroege herinneringen?

< 3 jaar  infantiele amnesie?

Maar

 Neurale banen zijn gevormd
 Semantisch en Procedureel geheugen gevormd
 Episodisch geheugen gevormd

Echter

 Taalvaardigheden ontbreken
 Zelfbewustzijn nog onvoldoende ontwikkeld
 Geen complexe schema’s aanwezig

 examenvraag

9.1.3 V YGOTSKY’S VISIE OP COGNITIEVE ONTWIKKELING : OOG VOOR ROL VAN CULTUUR

Volgens Lev Vygotsky staat sociale en culturele wereld van kinderen centraal bij hun cognitieve
ontwikkeling

 CO = resultaat van sociale interacties waarin kinderen leren door geleide participatie
 Kinderen: lln die cognitieve strategieën aanleren van volwassenen en leeftijdsgenoten
 Aard van deze samenwerking wordt bepaald door cultuur en maatschappij

 tegenovergesteld van Piaget (individuele prestaties)

Zone van naaste ontwikkeling en scaffolding: beginselen van cognitieve ontwikkeling

Zone van naaste ontwikkeling !!!

Niveau waarop kind een taak bijna, maar niet helemaal zelfstandig kan begrijpen of uitvoeren
Cognitieve vaardigheden verbeteren door nieuwe info te geven binnen ZNO




Scaffolding

 Ondersteuning bij leren en probleemoplossing die zelfstandigheid en groei bevordert
 Helpend bij oplossen van probleem, maar ook bij cognitieve ontwikkeling
 Aanbieden van passend aanknopingspunt




4