1. Essentie en indeling van het recht
INLEIDING
a. Begrip “Recht”
“Recht” → 2 betekenissen:
1) Subjectief recht = mijn/jouw recht op iets, om iets te doen of niet te doen.
➢ Toegepast op een situatie.
➢ Vb.: een fietser wordt aangereden door een auto en heeft dus recht op een
schadevergoeding omdat er in het objectief recht een regel hierover bestaat.
2) Objectief recht = geheel van rechtsregels die op een bepaald oment en plaats bestaan.
➢ Het objectief recht verleent subjectieve rechten.
1 2
‘Dat recht heb je niet, want het recht verbiedt het je.’
→ Deel 1: Subj. Recht
→ Deel 2: Obj. recht
Pagina 5 van 107
,Wat is “recht”?
1) Vereiste van gezag
a. Recht wordt opgelegd door ‘bevoegde politieke autoriteit’
i. Democratisch verkozen regelgevende organen
= De overheid (hangt af van de staatsvorm). Bij ons is dit het
parlement (verschillende)
ii. Normenhiërarchie
= Niet alle regels zijn even belangrijk
iii. Bevoegdheidsverdeling
b. Recht kan worden afgedwongen
i. Rechterlijke macht
= Zorgen dat regels worden nageleefd (mechanismen in plaats)
ii. Arbitrage
= Private rechtsspraak op basis van een overeenkomst tussen partijen
(vb.: dispuut met bedrijven: i.p.v. naar de rechtbank te gaan maken zij
een overeenkomst, er zijn een oneven aantal ‘rechters’ (= technisch
geschoolde mensen) die beslissen)
iii. Gemeentelijke Administratieve Sancties
= GAS-boetes → verschillende van gemeente tot gemeente
2) Geheel van bindende regels
a. Gedragsregels
i. Gebodsbepalingen (MOETEN)
= Vb.: Belastingaangifte doen bij de fiscus, …
ii. Verbodsbepalingen (NIET MOGEN)
= Vb.: Fraude, …
iii. Verlofbepalingen (MOGEN, MAAR NIET MOETEN)
= Vb.: forfaitair bedrag aftrekken (cadeaus, vervoerskosten,
materiaalkosten, …)
Pagina 6 van 107
, b. Afdwingingsregels
= Regels m.b.t. instellingen en procedures voor toepassingen en
afdwingingen
(Vb.: Regels rond politie, parket, …)
c. Wijzigingsregels
= Regels m.b.t. instellingen en procedures voor wijzigingen van het recht
(Vb.: homoseksualiteit)
d. Technische regels
= Deze zijn soms goed, maar soms ook wrang in bepaalde situaties …
(Vb.: verjaringen, …)
Definitie ‘recht’:
Rationeel opgebouwd geheel van enerzijds precies afgelijnde begrippen en anderzijds normen
waaraan van overheidswege opgelegde (erkende) straffen kleven, die langs instellingen worden
afgedwongen en waarvan het de bedoeling is e orde in de samenleving te organiseren, te
handhaven of te herstellingen.
Pagina 7 van 107
INLEIDING
a. Begrip “Recht”
“Recht” → 2 betekenissen:
1) Subjectief recht = mijn/jouw recht op iets, om iets te doen of niet te doen.
➢ Toegepast op een situatie.
➢ Vb.: een fietser wordt aangereden door een auto en heeft dus recht op een
schadevergoeding omdat er in het objectief recht een regel hierover bestaat.
2) Objectief recht = geheel van rechtsregels die op een bepaald oment en plaats bestaan.
➢ Het objectief recht verleent subjectieve rechten.
1 2
‘Dat recht heb je niet, want het recht verbiedt het je.’
→ Deel 1: Subj. Recht
→ Deel 2: Obj. recht
Pagina 5 van 107
,Wat is “recht”?
1) Vereiste van gezag
a. Recht wordt opgelegd door ‘bevoegde politieke autoriteit’
i. Democratisch verkozen regelgevende organen
= De overheid (hangt af van de staatsvorm). Bij ons is dit het
parlement (verschillende)
ii. Normenhiërarchie
= Niet alle regels zijn even belangrijk
iii. Bevoegdheidsverdeling
b. Recht kan worden afgedwongen
i. Rechterlijke macht
= Zorgen dat regels worden nageleefd (mechanismen in plaats)
ii. Arbitrage
= Private rechtsspraak op basis van een overeenkomst tussen partijen
(vb.: dispuut met bedrijven: i.p.v. naar de rechtbank te gaan maken zij
een overeenkomst, er zijn een oneven aantal ‘rechters’ (= technisch
geschoolde mensen) die beslissen)
iii. Gemeentelijke Administratieve Sancties
= GAS-boetes → verschillende van gemeente tot gemeente
2) Geheel van bindende regels
a. Gedragsregels
i. Gebodsbepalingen (MOETEN)
= Vb.: Belastingaangifte doen bij de fiscus, …
ii. Verbodsbepalingen (NIET MOGEN)
= Vb.: Fraude, …
iii. Verlofbepalingen (MOGEN, MAAR NIET MOETEN)
= Vb.: forfaitair bedrag aftrekken (cadeaus, vervoerskosten,
materiaalkosten, …)
Pagina 6 van 107
, b. Afdwingingsregels
= Regels m.b.t. instellingen en procedures voor toepassingen en
afdwingingen
(Vb.: Regels rond politie, parket, …)
c. Wijzigingsregels
= Regels m.b.t. instellingen en procedures voor wijzigingen van het recht
(Vb.: homoseksualiteit)
d. Technische regels
= Deze zijn soms goed, maar soms ook wrang in bepaalde situaties …
(Vb.: verjaringen, …)
Definitie ‘recht’:
Rationeel opgebouwd geheel van enerzijds precies afgelijnde begrippen en anderzijds normen
waaraan van overheidswege opgelegde (erkende) straffen kleven, die langs instellingen worden
afgedwongen en waarvan het de bedoeling is e orde in de samenleving te organiseren, te
handhaven of te herstellingen.
Pagina 7 van 107
