Psychiatrisch kader: Uitgebreide samenvatting van cursus met notities uit de les

Psychiatrisch Kader

Introductie

Psychische diagnose = mensen in hokjes duwen (POS: geeft grip op de werkelijkheid)

1. Inleiding: Wat is afwijkend gedrag?

1.1 Afwijkend gedrag
Symptoom = kenmerk dat past bij een psychische stoornis
Diagnostisch criterium = symptoom op bepaalde manier, duur…

Vb. Stemmen horen

1.2 Stigmatisering van ‘gekte’
Taboe op psychische problemen
‘Stigma is ene van de belangrijkste problemen die mensen met een psychische
aandoening ervaren en een van de meest bepalende elementen in de beleving van
psychiatrische patiënten.’

2. Benoemen en definiëren van afwijkend gedrag

2.1 Terminologie
 Krankzinnigheid
 Psychiatrische stoornis
 Psychische probleem
 Mentale ziekte
 Psychische stoornis
 Psychische kwetsbaarheid

2.2 Criteria afwijkend gedrag
 Uitzonderlijk
 Sociaal afwijkend
 Foute perceptie of interpretatie werkelijkheid
 Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon
 Ongepast of contraproductief gedrag
 Gevaar

2.3 Abnormaal?
 Intensiteit van gedrag
 Kenmerken van de persoon
 Tijd en plaats van het gedrag (vb. Lachen op een begrafenis)
 Waarden en normen van heersende cultuur
o Uiterlijk, slavernij, homoseksualiteit, stemmen horen, genderdysforie…

2.4 Waardengeladenheid
Bo Van Spilbeeck of masturbatie

2.5 Psychische stoornis DSM5
= betreft een gezondheidstoestand die
gekenmerkt wordt door overduidelijk
disfunctioneren van de cognities, emoties of het
gedrag van het individu.
 Gevolg van een verstoring in psychische,
biologische of ontwikkelingsprocessen die de
grondslag vormen van psychisch functioneren

Sommige stoornissen kunnen pas vastgesteld worden als zij duidelijk waarneembaar
lijden of verstoring van het functioneren teweeg hebben gebracht.

Psychische stoornis is NIET:

,  Een gebruikelijke of cultureel aanvaarde reactie op een specifieke gebeurtenis
zoals het overlijden van een geliefd persoon.
 Cultureel afwijkend gedrag (zoals politiek, religieus of sexueel)
 Conflict tussen een individu en de maatschappij, tenzij het afwijkende gedrag of
het conflict voortkomt uit het disfunctioneren van een persoon zoals boven
omschreven.

MAAR: oranje cirkel wordt groter  Toename
aantal diagnoses + versoepeling diagnoses

2.6 Culturele aspecten
 Ziekte – gezondheid verschillen in
culturen
o Indianen
 Symptomen kunnen zich verschillend
uiten
o Angsten, depressie
 Termen kunnen verschillend zijn + symptomen kunnen gelijkend zijn

 Belang transculturele psychiatrie

2.7 Controverse afwijkend gedrag (pg. 11 in
handboek!)
 Geen objectieve meting
 Enkel klinische diagnostiek
o Oordeel op basis van gedrag
o Geen uitkomst van objectieve fysieke test
o Geen feiten
 Sterke waardengeladenheid

3. Historische visies op afwijkend gedrag

3.1 Klassieke oudheid
Hippocrates ging kijken naar biologische oorzaken. Heeft een theorie uitgewerkt i.v.m.
lichaamssappen (onevenwicht hierin zorgt voor psychische problemen)

3.2 Arabische psychiatrie
Mensgerichte benadering

3.3 Middeleeuwen
Bezetenheid  exorcisme
Straf van God  inquisitie

3.4 Evolutie psychiatrie
= vanaf de 17de eeuw
 Opkomst geneeskunde
 Krankzinnigheid, zenuwziekten
 Eigen classificatiesysteem
 Van asielen  ziekenhuizen, enkel bewaren

3.5 1800
Na opsluiting, hier meer menselijke benadering! Letterlijk mensen uit kooien bevrijden en
dagbesteding bieden.
 Dr. Guislain

3.6 1900
FREUD: gaat met mensen praten en daardoor genezen ze! Meest voorkomende
aandoening is hysterie.

3.7 1960
Ontwikkeling psychoparmaca. Medicatie tegen depressie, angst en psychose

, 3.8 1970
Antipsychiatrie, afzetten tegen medische psychiatrie. Mensen die uitvallen zijn probleem
van de maatschappij, niet van de persoon zelf. (wereld is zot geworden)

3.9 Experiment Rosenhan
 Opzet
o 8 gezonde proefpersonen inclusief Rosenhan zelf
o Psychiatrische voorzieningen verspreid over USA
o 1 symptoom: een stem horen die ‘Thud’ zei
 Resultaat
o Allen werden toegelaten
o Nadien gedroegen ze zich normaal maar werden niet vrijgelaten
o Kregen zware medicatie
o Enkele tot 2 maanden verblijf
o Enkel vrijlating als ze ziekte-inzicht toonden
 Na vrijlating: bekendmaking experiment
 Vervolg:
o Grote verontwaardiging
o Ongeloof in psychiatrie
o Vraag om ‘recht van antwoord’ met nieuw experiment
 Verloop 2e fase
o De volgende weken minder diagnoses
o Vermoeden van 14 fakes wordt gemeld
o Rosenhan maakt bekend dat hij geen enkele proefpersoon gestuurd heeft
 Bewijs tegen psychiatrie nog krachtiger!

3.10 Kritiek op de psychiatrie
 Geen objectieve criteria voor bepalen van psychiatrisch stoornis
o Geen medische, lichamelijke vaststelling
o Afgaan op gedrag
o Niet eenvoudig om weer van label af te komen
 Wat stelt de psychiatrie voor? Wat is het meer dan gewone mensenkennis?

3.11 Anti-psychiatrie
Gevolgen:
 Meer ambulante zorg
 Subsidiariteit – vermaatschappelijking
 Patiëntenrechten
 Lange traditie in Geel

, 3.12 Hedendaagse trends
Participatiesamenleving, vermarkting van de zorg, eigen kracht (empowerment),
ervaringsdeskundigen, herstelbenadering, registratiedruk, veiligheidsdruk (isolatie),
kwartier maken/inclusie/vermaatschappelijking

3.13 Evidence Based Medicine (pg. 17 in handboek)
= streven naar best beschikbare bewijs bij het maken van een keuze voor de behandeling
van een patiënt.
Ook in ons beroep steeds meer eis van EBP:
 Onderzoeksresultaten
 Ervaring
 Voorkeur van de gebruiker/patiënt
 Haalbaarheid en beschikbaarheid

3.14 Kritieken EBM en EBP
 Absence of evidence is not evidence of absence
o Geen bewijzen voor het effect is niet een bewijs voor het niet effectief zijn van
een aanpak
 Effectiviteit voor groepen zegt niet alles over effect voor individuele patiënt
o Nadeel sterke behandelprotocollen in Nederland

ETHIEK IN ONDERZOEK PG. 19 NIET KENNEN

Kritisch denken
 Blijf sceptisch
 Denk na over definities en terminologie
 Weeg de aannamen van uitspraak af
 Correlatie is geen causabiliteit
 Overweeg aard van de bewijzen
 Simplificeer niet te sterk
 Generaliseer niet te sterk