Volledige samenvatting colleges "Modellen in de Experimentele Psychopathologie" (academiejaar 18-19)

MODELLEN IN DE EXPERIMENTELE PSYCHOPATHOLOGIE
HFD 1: INLEIDING TOT HET VAK

Een praktijkvoorbeeld ter illustratie: welke mechanismen werken de OCD in de hand?




 Gevoelsmonitoring  “ben ik wel verliefd op mijn kindje?” dit steeds monitoren wordt onhaalbaar
 Deze monitoring zorgt voor angst en dan wordt het nog erger
 Checken: bv obsessief de baby flesjes kuisen
 Door dit schema kunnen we zien wat we kunnen veranderen
o Bv psycho-monitoring van de dag: wanneer je moe bent op bepaalde momenten
o Bv perfectionisme bekijken: intomen, bekijken

Wanneer je de mechanismes kan vaststellen, kan je verder werken en zo naar een oplossing zoeken. Je krijgt
een goed zicht en op basis daarvan kan je het beste werken in de klinische praktijk.

DE NOODZAAK VOOR EPP

Goede behandelingen voorhanden voor psychische stoornissen, maar er is veel ruimte voor verbetering

 Verklaringsmodellen: deze zijn nu niet altijd adequaat: wat is juist?
 Behandelrespons
 Lange termijn effectiviteit
 Matchen van behandeling met patiënt: we weten niet wat het beste effect zal hebben

 elk van deze vragen refereert aan causale mechanismen. Hier hebben we tot nu toe nog onvoldoende
inzicht in. OF: de behandelingen werken niet goed genoeg in op de causale mechanismen (zowel veroorzaking
als in stand houding)µ

MERITES VAN EEN EPP BEN ADERING

 Identificatie van causale mechanismen  major challenge!!!
o Zeer veel criteria voor je mag zeggen dat het een causale relatie is
 Wetenschappelijke zienswijze binnen individu en groep (zie verder)
o Op zoek naar verklaringswijzen die duidelijk gefalsifieerd/geverifieerd zijn
o Vanuit de EPP altijd wetenschappelijk! Bv ook soms neuroscience etc gebruikt
 Expliciete links met de wetenschappelijke psychologie en zeer goed inpasbaar binnen EBP
 Continue interactie tussen klinische psychologie en EPP
o Bv bij een nieuwe techniek  ook interessant voor EPP: hoe zit het gerelateerd aan onze
verklaringsmodellen?
 Niet gebonden aan één therapieschool

1

,CHARMES VAN EEN EPP BENADERING

Tijdens het ‘detectivewerk’ heb je een puzzel met veel verschillende manieren om naar iets te kijken. Deze
puzzel kan je leggen over de causale mechanismes.

!! herdenken en opnieuw vormgeven!!

DE 7 KERNVRAGEN


MENSVISIE
 EPP is een onderzoeksbenadering die aansluit bij post-positivistische filosofische benadering
o Geen absolute waarheden maar bruikbare wetmatigheden
o Laat ook meer constructivistische benadering toe
 Nomothetische benadering ≠ groepsbenadering
o Een typisch experiment kijkt vooral naar groepen, maar is niet de enige manier. Bv ook
dagboek studies
 Nomothetische benadering ≠ kwantitatief onderzoek

Ja, maar “iedereen is toch uniek”?


VISIE OP (AB)NORMALI TEIT
EPP is een onderzoeksbenadering die toegepast wordt binnen verschillende zienswijzen op psychopathologie:

 DSM/ICD
 Categoriale diagnose
 Eerder medische visie: veel kritiek op gekomen, ook op de labelling
 Veel arbitraire beslissingen
 Labeling kan problematisch zijn MAAR ook een opluchting/gunstig
 Genuanceerde visie is dus noodzakelijk
 Belangrijke sleutel naar onderzoeksliteratuur en behandelingen
 Stoornissen zijn de afhankelijke variabelen in onderzoek hierover
 Bv “is drugs een voorspeller van psychose?”
 RDOC
 “Research domain criteria”
 Parallel aan DSM/ICD
 Onderzoeks-minded/visie vanuit NIMH
 Het national institute of mental health wil geen onderzoek meer financieren op basis
van de DSM, willen meer bottom-up criteria vanuit onderzoek
 Transdiagnostisch: verschillende mechanismes bekijken die leiden tot psychologische
klachten. We gaan dit op vele analyse niveaus bekijken om duidelijke basis te vinden
 Multiple units of analysis: genetica, moleculen, cellen, fysiologie, gedrag,
zelfrapportage, paradigma’s etc
 Toegepast op vele domeinen
 Duidelijk wetenschappelijk standpunt
 Matrices: bevat stand van zaken van onderwerpen
 Kritiek: zware focus op neurobiologie en beperkte links met relevante constructen in de
klinische praktijk



2

,  Domeinen: negative valence systems, positive valence systems, cognitive systems, social
processes, arousal en regulatory systems
 Duidelijk aansluiting bij EPP: afhankelijke variabelen zijn de psychologische constructen
(cognitie, emotie, gedrag)

 HiTOP
 Reactie op DSM en RDOC
 Dimensionele visie
 Hiërarchische organisatie waarbij comorbiditeit in rekening wordt gebracht
 Striktere link met wetenschappelijke data (factor analyse) ipv consensus
 Ook op breder niveau kijken
 Kunnen we niet snel in de klinische praktijk gebruiken
 Visueel:




 Netwerkbenadering
 Stapt af van het impliciet ziektemodel: de klachten zijn op elkaar inwerkende factoren en er is
geen noodzaak voor een syndroom als latent construct
 Impliciet latent construct van ziekte: we gaan momenteel eigenlijk vrij medisch gaan
kijken
 Hoe zij het zien: qua verklaring hebben we een netwerk van op elkaar inwerkende
klachten, zo gaan we een cluster zien. Bv cluster zelfbeeld-angst, slapen-piekeren
 Biedt verklaring voor comorbiditeit (brugsymptomen zie afbeelding 2)
 Zeer populair en interessant maar jon
 Aansluiting met EPP benadering?
 Visueel:




3

, HIERBOVEN: het impliciete ziektemodel




HIERBOVEN: netwerkmodel. Hoe dikker de lijn, hoe meer bij elkaar horend

 Positieve psychologie

MOGELIJKE AFHANKELIJKE VARIABELEN
 Stoornissen en symptomen (DSM/ICD)
 Domeinen en processen (RDOC/hiTOP)
 Symptomen (netwerkmodellen)

 visie op abnormaliteit kan zeer fluctuerend zijn. Is de insteek altijd noodzakelijk psychopathologie? NEEN



4