Oncologie
1. Fundamentele aspecten van kanker
(ontstaansmechanisme)
1.1. Cel- en tumorbiologie
- Celdeling of mitose: beschadigde of verouderde cellen worden vervangen
- Normale weefsels: aanmaak van nieuwe cellen (mitose) is in evenwicht met het
verlies van cellen door geprogrammeerde celdood (apoptose)
- Apoptose of natuurlijke celdood Cel ergens niet hoort
Wegens gevaarlijke beschadiging beter niet
verder groeit
Weefselhomeostase: strikte regels iv groeien en
afsterven
- Oorspronkelijke cel= moedercel – Nieuwe cellen= dochtercellen
- Moedercel: juist overschrijven van haar DNA
GEVOLG: fouten kunnen gemaakt worden tijdens deze overschrijving voldoende
controlemechanismen kijken die verdubbeling na
1.1.1. De celcyclus
• S-fase = DNA-synthese
• M- fase = mitose/ celdeling
• G1– fase = voorbereiding op de DNA- synthese
• G2- fase = voorbereiding op de finale celdeling
2 belangrijke genen bij normale celdeling
Oncogenen Tumorsuppresorgenen
= Geeft groen licht aan de cel om te delen = Laat de celdeling stoppen
1.1.2 P53: een belangrijk celcyclusproteïne
- Controleproteïne: fouten opsporen in het nieuwe aangemaakte DNA
- Celdelingen stoppen om gemuteerde cellen te elimineren
- Onleefbaar of gevaarlijke fouten? P53 maakt een opdracht dat de cel zichzelf
vernietigt (apoptose)
- Bewaker van het genoom genoemd
1.2 Het ontstaan van kanker of carcinogenese
- Carcinogenese: het proces van het ontstaan van kwaadaardige tumoren
- Langdurig proces
- Normale groei van de cel is ontregeld
- Ontstaan kanker door:
Oncogenen: activatie? Cel DNA te verdubbelen en te delen
FOUT? Oncogen is constant actief, dochtercel die veel actiever en agressiever
is dan de normale dochtercellen
Tumorsuppressorgenen: activatie? Stopt de cel met de aanmaak en deling
van DNA
1. Fundamentele aspecten van kanker
(ontstaansmechanisme)
1.1. Cel- en tumorbiologie
- Celdeling of mitose: beschadigde of verouderde cellen worden vervangen
- Normale weefsels: aanmaak van nieuwe cellen (mitose) is in evenwicht met het
verlies van cellen door geprogrammeerde celdood (apoptose)
- Apoptose of natuurlijke celdood Cel ergens niet hoort
Wegens gevaarlijke beschadiging beter niet
verder groeit
Weefselhomeostase: strikte regels iv groeien en
afsterven
- Oorspronkelijke cel= moedercel – Nieuwe cellen= dochtercellen
- Moedercel: juist overschrijven van haar DNA
GEVOLG: fouten kunnen gemaakt worden tijdens deze overschrijving voldoende
controlemechanismen kijken die verdubbeling na
1.1.1. De celcyclus
• S-fase = DNA-synthese
• M- fase = mitose/ celdeling
• G1– fase = voorbereiding op de DNA- synthese
• G2- fase = voorbereiding op de finale celdeling
2 belangrijke genen bij normale celdeling
Oncogenen Tumorsuppresorgenen
= Geeft groen licht aan de cel om te delen = Laat de celdeling stoppen
1.1.2 P53: een belangrijk celcyclusproteïne
- Controleproteïne: fouten opsporen in het nieuwe aangemaakte DNA
- Celdelingen stoppen om gemuteerde cellen te elimineren
- Onleefbaar of gevaarlijke fouten? P53 maakt een opdracht dat de cel zichzelf
vernietigt (apoptose)
- Bewaker van het genoom genoemd
1.2 Het ontstaan van kanker of carcinogenese
- Carcinogenese: het proces van het ontstaan van kwaadaardige tumoren
- Langdurig proces
- Normale groei van de cel is ontregeld
- Ontstaan kanker door:
Oncogenen: activatie? Cel DNA te verdubbelen en te delen
FOUT? Oncogen is constant actief, dochtercel die veel actiever en agressiever
is dan de normale dochtercellen
Tumorsuppressorgenen: activatie? Stopt de cel met de aanmaak en deling
van DNA
