Samenvatting Basis sociaal werk (1e jaar, 1e semester)

BASIS SOCIAAL WERK
WAT IS SOCIAAL WERK?

 De SOCIAALWERKBOOM
o Boom met veel takken  veel verschillende richtingen in Sociaal Werk
o Eenheid en verscheidenheid
 EVOLUTIES
Vervolg
o Particulier initiatief – caritatief (= liefdadig, weldoend)
o Meer overheidsbemoeienis na WO II
o Discussies over afbakeningen
o Periodes waarin verschillen minder benadrukt worden
o 2000: opkomst burgerinitiatieven
o Pogingen oprichting beroepsverenigingen

Historische context en veranderende maatschappij


VERSCHEIDENHEID

Sociaal werk = een verscheiden, afwisselend beroep
 Werken met verschillende doelgroepen of belanghebbenden
 Werken met verschillende sectoren of organisaties


SPANNINGSVELDEN

 Sociaal werk beweegt tussen verschillende continuüms (= ononderbroken lijn, aansluitend geheel)




 Vertrekpunt kan verschillen:
o Problemen, levensdomeinen, kansen en mogelijkheden
 Eigen professie?
o Positie vrijwilligers, ervaringswerkers, …?
o Een ‘open’ en ‘verbindende’ professionalisering als antwoord?


WAT ONS BINDT!

 Gemeenschappelijke kern of stam en wortels (zie sociaal werkboom)
o Sociale inclusie
o Sociale cohesie
o Sociale gelijkheid  mensenrechten
 Sociaal werk is NIET waardenvrij

 In de frontlinie van de samenleving
o Voelsprieten van veranderende samenleving en beleid
o Sociaal werk = frontliniewerkers
o Flexibel inspelen op nieuwe noden
 Discretionaire ruimte (buiten de lijntjes durven kleuren)

1

, o Nauw verbondenheid met andere menswetenschappen

DEFINITIES SOCIAAL WERK

 Sociaal werk = (zelf) kritisch
 MAAR krijgt ook kritiek
o Rechtse en linkse groepen
o Van de doelgroep, de mensen waarmee sociaal werker werkt
o Van andere beroepsgroepen
o In het nieuws (vaak enkel vermeld bij negatieve situaties)
 Sociaal werk lijkt voortdurend in de war en op zoek
o Zoekend naar nieuwe kennis, theorieën of bestaande hergebruiken
o Verschillende paradigma’s
o Voortdurend bewegen en denken over dilemma’s
 Internationale federatie van sociaal werkers (IFSW) > definitie(s)
o Dingen uitleggen
o Mensen verbinden
o Code voor sociaal werkers

HISTORISCHE EVOLUTIES


DEFINITIE 1959

 Cliënten mobiliseren
 Helpen voor verandering
 Meer harmonie



Verantwoordelijkheid ligt bij de persoon
en niet bij de maatschappij. Persoon
moet zich aanpassen en maatschappij
niet.  Harmonie niet doorbreken



OPVALLEND

 West-Europees
 Als internationale definitie, niet ruim internationaal gedragen
 Nadruk op individu dat zich moet aanpassen aan de groep
 Omgeving wordt indien nodig ingeschakeld en enkel ter ondersteuning van de professionals
 Gericht op verandering in het individu en ‘harmonie in samenleving’
 Structurele vormen van uitsluiting worden niet in vraag gesteld




2

,DEFINITIE 1982




OPVALLEND

 Ruimere internationale gedragenheid (al meer landen)
 Nadruk op rol sociaal werk in maatschappelijke-veranderingsprocessen en niet enkel in verandering
op gang brengen bij individu
 Verandering benoemd als ontwikkeling en groep (development)
 Sociaal werk benoemd als beroep (professie)


DEFINITIE 2001




OPVALLEND

 PIE > omgeving belangrijk
 Poging om grote variatie aan sociaal werkpraktijken te omvatten
 Wetenschappelijke basis: geëxpliciteerd principes van mensenrechten en sociale
rechtvaardigheid staan centraal > oog voor wat het sociaal werk leidt
(Sociaal werk wordt meer en meer erkend)

KRITIEK

 Te Westers omdat:
o Grote nadruk op individuele rechten
o Gebrek aan erkenning voor collectieve rechten
o Nadruk op belang van stabiliteit, continuïteit en sociale cohesie
 Een gebrek aan aandacht voor ervaringskennis en kennis als basis voor sociaal werk in het algemeen




3

, DEFINITIE 2014 (HUIDIG)




OPVALLEND

 Duidelijke inzet op belang van ervaringen
 Meer theoretisch onderbouwd met link naar praktijkgeoriënteerdheid
 Van een individuele naar een meer collectieve benadering
 Sterke nadruk op macroperspectief en structurele bronnen van ongelijkheid
 Duidelijke focus op waarden en normen van het beroep
 Oog voor contextgevoeligheid



 Resultaat: sterk politiserende definitie met nadruk op mandaat van SW




MANDAAT VAN HET SOCIAAL WERK

 Niet waardenvrij  principes van:
o Sociale rechtvaardigheid
o Mensenrechten
o Collectieve verantwoordelijkheid
o Respect voor diversiteit
 Verbetering in zowel mensen (individu) als structuren (samenleving, beleid)
o Sociale cohesie en inclusie
o Empowerment
o Emancipatie
 Samen met de mensen




4