Europese en internationale
omgeving
Inhoud
Hoofdstuk 1. Stabiliteit en verandering..................................................................................................4
Het bedrijf..........................................................................................................................................4
Globalisering.......................................................................................................................................4
Observaties in de huidige handelsomgeving......................................................................................5
# 1 Het handelsconflict tussen China en de VS...............................................................................5
# 2 De strijd tussen Airbus en Boeing bij de WTO...........................................................................5
#3 Brexit.........................................................................................................................................6
Internationale belangen.....................................................................................................................6
Hoofdstuk 2. De internationale business omgeving...............................................................................7
Multinationale onderneming..............................................................................................................7
Soort landverschillen..........................................................................................................................7
Instrumenten van de overheid...........................................................................................................8
Waarom bemoeien overheden zich met markten?............................................................................9
Hoofdstuk 3. Rol, werking en impact van internationale instellingen..................................................10
Ontstaan van de 3 internationale instellingen..................................................................................11
Het internationaal monetair fonds...................................................................................................12
Doelstellingen/werking en organen van het IMF..........................................................................12
De wereldbank.................................................................................................................................14
Achtergrond..................................................................................................................................14
Leden van de wereldbank.............................................................................................................14
Doelstellingen en organen van de Wereldbank............................................................................14
Werking van de Wereldbank........................................................................................................15
De Wereldbank: Kritiek.................................................................................................................15
The World Trade Organisation (WTO)..............................................................................................15
Achtergronden van het ontstaan van de WTO.............................................................................15
Activiteiten...................................................................................................................................16
Doelstellingen en organen van de WTO.......................................................................................16
Werking van de WTO....................................................................................................................16
Hoofdstuk 4. De Europese bedrijfsomgeving: de EU en het project voor Europese integratie............17
Wat is integratie?.............................................................................................................................17
1
, Economische reden voor integratie: welzijn en concurrentievermogen..........................................18
Zakelijke kansen en uitdagingen van integratie................................................................................18
De Europese Unie.............................................................................................................................18
De interne Europese markt (SEM – Single European Market)..........................................................20
Hoofdstuk 5. Rol, werking en impact van de belangrijkste EU-instellingen..........................................21
De commissie....................................................................................................................................22
De raden...........................................................................................................................................23
De Europese Raad.........................................................................................................................24
Europees parlement.........................................................................................................................24
Hoofdstuk 6. Guest lufthansa...............................................................................................................26
Hoofdstuk 7. Introductiesessie.............................................................................................................26
Macro-economische omgeving – de basis........................................................................................26
Hoofdstuk 8. Internationale handel en de economie...........................................................................26
Het belang van internationale handel..............................................................................................26
Indicatoren voor de openheid van een economie........................................................................27
Macro-economisch evenwicht met vrije invoer en uitvoer..............................................................27
Internationale handel en de aggregatieve vraag..........................................................................27
Algemene evenwichtsvoorwaarde...............................................................................................27
Alternatieve benadering: beknopte voorwaarde..........................................................................28
Implicaties handel voor economisch evenwicht...........................................................................28
De multiplicatorwerking in de praktijk..........................................................................................28
Verklaringen voor internationale handel..........................................................................................28
Verschillende theorieën internationale handel............................................................................29
Absolute versus comparatieve kostenverschillen.........................................................................29
Productie met en zonder handel..................................................................................................29
Internationale handel en de ruilvoet............................................................................................30
Oorzaken van comparatieve kostenverschillen............................................................................30
Globalisering en de toename van de wereldhandel.........................................................................31
Globalisering - Ruime benadering.................................................................................................31
Globalisering - Economische benadering......................................................................................31
De Wereldhandelsorganisatie (WTO)...........................................................................................31
Vrije handel versus protectionisme: welvaartseffecten....................................................................32
Hoofdstuk 9. Het internationaal monetair stelsel................................................................................33
Wat is het IMS?................................................................................................................................33
De betalingsbalans............................................................................................................................33
Wisselkoers en wisselmarkt..............................................................................................................35
2
, Vlottende wisselkoersen...............................................................................................................35
Vaste wisselkoersen.....................................................................................................................36
Internationale monetaire stelsels.....................................................................................................37
De goudstandaard 1989-1914......................................................................................................37
Tussen 1918-1939.........................................................................................................................37
Bretton Woods 1946-1973...........................................................................................................37
Na 1973........................................................................................................................................38
Economische en monetaire unie Europa 1999.................................................................................38
Ontstaan.......................................................................................................................................38
Voorwaarden voor toetreding EMU.............................................................................................38
De EMU en de invoering van de euro...........................................................................................38
Is EMU een succes? Ja…................................................................................................................38
Financieel-economische crisis 2007-2012........................................................................................39
‘Grote recessie’… maar geen nieuwe ‘Grote Depressie’...............................................................39
Hoofdstuk 10. Europese economische integratie.................................................................................39
Geschiedenis van de Europese economische integratie in een notendop........................................39
De EMU & de euro............................................................................................................................40
Belangrijkste voordelen van de gemeenschappelijke munt.........................................................40
De monetaire politiek van de Europese Centrale Bank................................................................41
Onconventioneel monetair beleid................................................................................................41
De grenzen van het monetair beleid............................................................................................41
SWOT-analyse van de Europese (Monetaire) Unie...........................................................................41
Aanhoudende divergentie in prestaties en onevenwichtigheden bemoeilijken verdere vooruitgang
en verdieping....................................................................................................................................42
De toekomst van Europa..................................................................................................................42
Lessen uit de financiële crisis en geboekte vooruitgang om de EMU te versterken.....................42
Totstandkoming van een Europese Bankenunie...........................................................................43
De toekomst van de E(M)U...........................................................................................................43
Initiatieven rond de toekomst van de EU.....................................................................................43
Coronacrisis: het antwoord van Europa........................................................................................44
Hoofdstuk 11. Actuele economische omgeving....................................................................................44
Conjunctuuranalyse en voorspellen in onzekere tijden....................................................................44
Over welk soort schok gaat het?...................................................................................................44
Welke assumpties? Keuze voor meerdere scenario’s...................................................................45
Covid-19 in internationaal perspectief.............................................................................................46
Wereldhandel - China - VS - Eurozone..........................................................................................46
3
, Wat zeggen de voorspellingen?....................................................................................................47
Impact covid-19 op de Belgische economie......................................................................................47
Actuele economische situatie: blik op diverse indicatoren...........................................................47
Wat zeggen de voorspellingen?....................................................................................................48
Structurele uitdagingen van de Belgische economie........................................................................48
Mogelijke structurele impact covid-19.........................................................................................48
SWOT van de Belgische economie: potentiële groei onder druk..................................................48
Internationale concurrentiekracht is verbeterd maar blijft kwetsbaar.........................................49
Onevenwichtigheden: inflatie, arbeidsmarkt, overheidsfinanciën, woningmarkt........................49
Hoofdstuk 1. Stabiliteit en verandering
Leerdoelen:
Begrijp het belang van regels en internationale instellingen voor stabiliteit en betrouwbaarheid van
economische activiteiten.
1. Beschrijf het bedrijf als systeem van middelentransformatie dat ingebed is in zijn omgeving,
en begrijp het belang van stabiliteit voor bedrijfsbeslissingen en prestaties
2. Realiseren dat conflicten zich voordoen ondanks (of omdat) het succesverhaal van
globalisatie, en het nadelige effect van onzekerheid op het bedrijfsleven
3. Herken regels en multilateralisme als een manier om met verschillende belangen om te gaan
Het bedrijf
Wat gebeurt er in een bedrijf (een groot, industrieel bedrijf)? Charlie Chaplin- filmpje: mensen
werken aan een transportband, machines en werknemers zijn allemaal nodig, managers zijn niet aan
het werken maar alleen aan het controleren
Het bedrijf als set van transformatie-activiteiten
horizontaal = secundaire activiteiten, ondersteunend
proces voor de primaire activiteiten
veel van deze activiteiten kunnen in het buitenland situeren
Een bedrijf heeft een set van relaties met zijn omgeving: aanbodzijde & vraagzijde (het bedrijf hangt
af van deze relaties)
Ontstaan van verschillende omgevingen: overheid, vakbonden, leveranciers, consumenten,
concurrenten,…
Het bedrijf en internationale grenzen (intern): productieprocessen worden door globalisering in
verschillende landen uitgevoerd en zo getransporteerd
Globalisering
Hypothese: Globalisering leidt tot "de opkomst van wereldwijde markten voor
gestandaardiseerde consumentenproducten“
Smaken en voorkeuren van consumenten komen samen op een of andere wereldwijde norm
Het internationale bedrijf 'verkoopt overal dezelfde dingen op dezelfde manier'
Strategie: exploiting economies of scale (benutten van schaalvoordelen)
Afgenomen handelsbelemmeringen maken het gemakkelijker om wereldwijd te verkopen
Technologie leidt tot verdere standaardisatie in plaats van maatwerk
Bedrijven bevorderen de trend door wereldwijd dezelfde basisproducten aan te bieden
4
omgeving
Inhoud
Hoofdstuk 1. Stabiliteit en verandering..................................................................................................4
Het bedrijf..........................................................................................................................................4
Globalisering.......................................................................................................................................4
Observaties in de huidige handelsomgeving......................................................................................5
# 1 Het handelsconflict tussen China en de VS...............................................................................5
# 2 De strijd tussen Airbus en Boeing bij de WTO...........................................................................5
#3 Brexit.........................................................................................................................................6
Internationale belangen.....................................................................................................................6
Hoofdstuk 2. De internationale business omgeving...............................................................................7
Multinationale onderneming..............................................................................................................7
Soort landverschillen..........................................................................................................................7
Instrumenten van de overheid...........................................................................................................8
Waarom bemoeien overheden zich met markten?............................................................................9
Hoofdstuk 3. Rol, werking en impact van internationale instellingen..................................................10
Ontstaan van de 3 internationale instellingen..................................................................................11
Het internationaal monetair fonds...................................................................................................12
Doelstellingen/werking en organen van het IMF..........................................................................12
De wereldbank.................................................................................................................................14
Achtergrond..................................................................................................................................14
Leden van de wereldbank.............................................................................................................14
Doelstellingen en organen van de Wereldbank............................................................................14
Werking van de Wereldbank........................................................................................................15
De Wereldbank: Kritiek.................................................................................................................15
The World Trade Organisation (WTO)..............................................................................................15
Achtergronden van het ontstaan van de WTO.............................................................................15
Activiteiten...................................................................................................................................16
Doelstellingen en organen van de WTO.......................................................................................16
Werking van de WTO....................................................................................................................16
Hoofdstuk 4. De Europese bedrijfsomgeving: de EU en het project voor Europese integratie............17
Wat is integratie?.............................................................................................................................17
1
, Economische reden voor integratie: welzijn en concurrentievermogen..........................................18
Zakelijke kansen en uitdagingen van integratie................................................................................18
De Europese Unie.............................................................................................................................18
De interne Europese markt (SEM – Single European Market)..........................................................20
Hoofdstuk 5. Rol, werking en impact van de belangrijkste EU-instellingen..........................................21
De commissie....................................................................................................................................22
De raden...........................................................................................................................................23
De Europese Raad.........................................................................................................................24
Europees parlement.........................................................................................................................24
Hoofdstuk 6. Guest lufthansa...............................................................................................................26
Hoofdstuk 7. Introductiesessie.............................................................................................................26
Macro-economische omgeving – de basis........................................................................................26
Hoofdstuk 8. Internationale handel en de economie...........................................................................26
Het belang van internationale handel..............................................................................................26
Indicatoren voor de openheid van een economie........................................................................27
Macro-economisch evenwicht met vrije invoer en uitvoer..............................................................27
Internationale handel en de aggregatieve vraag..........................................................................27
Algemene evenwichtsvoorwaarde...............................................................................................27
Alternatieve benadering: beknopte voorwaarde..........................................................................28
Implicaties handel voor economisch evenwicht...........................................................................28
De multiplicatorwerking in de praktijk..........................................................................................28
Verklaringen voor internationale handel..........................................................................................28
Verschillende theorieën internationale handel............................................................................29
Absolute versus comparatieve kostenverschillen.........................................................................29
Productie met en zonder handel..................................................................................................29
Internationale handel en de ruilvoet............................................................................................30
Oorzaken van comparatieve kostenverschillen............................................................................30
Globalisering en de toename van de wereldhandel.........................................................................31
Globalisering - Ruime benadering.................................................................................................31
Globalisering - Economische benadering......................................................................................31
De Wereldhandelsorganisatie (WTO)...........................................................................................31
Vrije handel versus protectionisme: welvaartseffecten....................................................................32
Hoofdstuk 9. Het internationaal monetair stelsel................................................................................33
Wat is het IMS?................................................................................................................................33
De betalingsbalans............................................................................................................................33
Wisselkoers en wisselmarkt..............................................................................................................35
2
, Vlottende wisselkoersen...............................................................................................................35
Vaste wisselkoersen.....................................................................................................................36
Internationale monetaire stelsels.....................................................................................................37
De goudstandaard 1989-1914......................................................................................................37
Tussen 1918-1939.........................................................................................................................37
Bretton Woods 1946-1973...........................................................................................................37
Na 1973........................................................................................................................................38
Economische en monetaire unie Europa 1999.................................................................................38
Ontstaan.......................................................................................................................................38
Voorwaarden voor toetreding EMU.............................................................................................38
De EMU en de invoering van de euro...........................................................................................38
Is EMU een succes? Ja…................................................................................................................38
Financieel-economische crisis 2007-2012........................................................................................39
‘Grote recessie’… maar geen nieuwe ‘Grote Depressie’...............................................................39
Hoofdstuk 10. Europese economische integratie.................................................................................39
Geschiedenis van de Europese economische integratie in een notendop........................................39
De EMU & de euro............................................................................................................................40
Belangrijkste voordelen van de gemeenschappelijke munt.........................................................40
De monetaire politiek van de Europese Centrale Bank................................................................41
Onconventioneel monetair beleid................................................................................................41
De grenzen van het monetair beleid............................................................................................41
SWOT-analyse van de Europese (Monetaire) Unie...........................................................................41
Aanhoudende divergentie in prestaties en onevenwichtigheden bemoeilijken verdere vooruitgang
en verdieping....................................................................................................................................42
De toekomst van Europa..................................................................................................................42
Lessen uit de financiële crisis en geboekte vooruitgang om de EMU te versterken.....................42
Totstandkoming van een Europese Bankenunie...........................................................................43
De toekomst van de E(M)U...........................................................................................................43
Initiatieven rond de toekomst van de EU.....................................................................................43
Coronacrisis: het antwoord van Europa........................................................................................44
Hoofdstuk 11. Actuele economische omgeving....................................................................................44
Conjunctuuranalyse en voorspellen in onzekere tijden....................................................................44
Over welk soort schok gaat het?...................................................................................................44
Welke assumpties? Keuze voor meerdere scenario’s...................................................................45
Covid-19 in internationaal perspectief.............................................................................................46
Wereldhandel - China - VS - Eurozone..........................................................................................46
3
, Wat zeggen de voorspellingen?....................................................................................................47
Impact covid-19 op de Belgische economie......................................................................................47
Actuele economische situatie: blik op diverse indicatoren...........................................................47
Wat zeggen de voorspellingen?....................................................................................................48
Structurele uitdagingen van de Belgische economie........................................................................48
Mogelijke structurele impact covid-19.........................................................................................48
SWOT van de Belgische economie: potentiële groei onder druk..................................................48
Internationale concurrentiekracht is verbeterd maar blijft kwetsbaar.........................................49
Onevenwichtigheden: inflatie, arbeidsmarkt, overheidsfinanciën, woningmarkt........................49
Hoofdstuk 1. Stabiliteit en verandering
Leerdoelen:
Begrijp het belang van regels en internationale instellingen voor stabiliteit en betrouwbaarheid van
economische activiteiten.
1. Beschrijf het bedrijf als systeem van middelentransformatie dat ingebed is in zijn omgeving,
en begrijp het belang van stabiliteit voor bedrijfsbeslissingen en prestaties
2. Realiseren dat conflicten zich voordoen ondanks (of omdat) het succesverhaal van
globalisatie, en het nadelige effect van onzekerheid op het bedrijfsleven
3. Herken regels en multilateralisme als een manier om met verschillende belangen om te gaan
Het bedrijf
Wat gebeurt er in een bedrijf (een groot, industrieel bedrijf)? Charlie Chaplin- filmpje: mensen
werken aan een transportband, machines en werknemers zijn allemaal nodig, managers zijn niet aan
het werken maar alleen aan het controleren
Het bedrijf als set van transformatie-activiteiten
horizontaal = secundaire activiteiten, ondersteunend
proces voor de primaire activiteiten
veel van deze activiteiten kunnen in het buitenland situeren
Een bedrijf heeft een set van relaties met zijn omgeving: aanbodzijde & vraagzijde (het bedrijf hangt
af van deze relaties)
Ontstaan van verschillende omgevingen: overheid, vakbonden, leveranciers, consumenten,
concurrenten,…
Het bedrijf en internationale grenzen (intern): productieprocessen worden door globalisering in
verschillende landen uitgevoerd en zo getransporteerd
Globalisering
Hypothese: Globalisering leidt tot "de opkomst van wereldwijde markten voor
gestandaardiseerde consumentenproducten“
Smaken en voorkeuren van consumenten komen samen op een of andere wereldwijde norm
Het internationale bedrijf 'verkoopt overal dezelfde dingen op dezelfde manier'
Strategie: exploiting economies of scale (benutten van schaalvoordelen)
Afgenomen handelsbelemmeringen maken het gemakkelijker om wereldwijd te verkopen
Technologie leidt tot verdere standaardisatie in plaats van maatwerk
Bedrijven bevorderen de trend door wereldwijd dezelfde basisproducten aan te bieden
4
