LES 6 – Kunst en politiek
Datum @15/12/2021
Column
Deel 2: Kunst en politiek
I. Kunst in WOI: kunst als uitdrukking van de nationale identiteit
Een Romantische visie op oorlog
In de begindagen: veel enthousiasme voor de oorlog
Niet alleen conservatieven en nationalisten wilden een 'zuiverende' oorlog (om hun eigen
machtspositie veilig te stellen)
Ook de stedelijke (progressieve) burgerij was enthousiast
Naast opkomende gevoelens van nationalisme was een heroïsch beeld van oorlog een belangrijke
factor in dit enthousiasme
Wie wilt er nu geen oorlogsheld zijn?
Ze hadden een nieuw collectief levensdoel nodig: iedereen voor de oorlog
Kunstenaars gingen actief reclame maken voor de oorlog → moderne kunst als reclame voor de
oorlog
Zelfs progressieve linkse kunstenaars waren fan van de oorlog
Kunstenaars aan het front
Kunstenaars vochten aan het front of werkten als verpleger achter de frontlinie, sommigen vonden er ook
'inspiratie':
LES 6 – Kunst en politiek 1
, Otto Dix, Storm Troops Advance under Gas Attack, 1924
Raoul Dufy, Les Alliés, 1915
Max Liebermann, Hercules-Hindenburg Slays the Russian
Bear, 1914
LES 6 – Kunst en politiek 2
, Kunsthistorici en kunstliefhebbers hebben weinig aandacht besteed aan deze nationalistische fase in
de kunstgeschiedenis
Blijkbaar vond men het pijnlijk dat deze kunstenaars zich hadden laten meeslepen door politieke
emoties die hadden geleid tot deze gruwelijke oorlog
Nationale vs. vijandelijke kunst
🗓 Begin 20e eeuw
Het idee leefde dat kunst een spiegel was van de nationale volksziel
Kunst als uitdrukking van nationale verbondenheid en collectieve identiteit
Moderne, geïndivudualiseerde en materialistische maatschappij werd gezien als leeg, decadent en
verziekt
Dit werd gezien als een 'ziekte', die werd toegeschreven aan de vijand (inclusief haar artistieke
uitdrukking)
→ De oorlog zou zuivering en genezing brengen
Deze ideeën van kunst als uitdrukking leven nu nog:
Nederlandse Staat geeft 150 miljoen euro voor de
aankoop van het schilderij van Rembrandt omdat
het "onlosmakelijk verboden is met de
geschiedenis van Nederland"
→ Discussie roofkunst in koloniale museums
Fransen moeten zich verre houden van Duitse artistieke invloeden, het zijn de
'hersenspinsels van een zieke geest'.
– August Rodin
Cultuur en spirituele waarden associeerde men met het eigen volk
→ Alles wat daarmee in strijd was, associeerde men met de vijand
Vreemde situaties:
Kubisme werd door conservatisme Fransen gezien als een Duitse kunstvorm
Zowel in Frankrijk als in Duitsland bestreden impressionisten en expressionisten elkaars werk als
decadent en internationaal
LES 6 – Kunst en politiek 3
Datum @15/12/2021
Column
Deel 2: Kunst en politiek
I. Kunst in WOI: kunst als uitdrukking van de nationale identiteit
Een Romantische visie op oorlog
In de begindagen: veel enthousiasme voor de oorlog
Niet alleen conservatieven en nationalisten wilden een 'zuiverende' oorlog (om hun eigen
machtspositie veilig te stellen)
Ook de stedelijke (progressieve) burgerij was enthousiast
Naast opkomende gevoelens van nationalisme was een heroïsch beeld van oorlog een belangrijke
factor in dit enthousiasme
Wie wilt er nu geen oorlogsheld zijn?
Ze hadden een nieuw collectief levensdoel nodig: iedereen voor de oorlog
Kunstenaars gingen actief reclame maken voor de oorlog → moderne kunst als reclame voor de
oorlog
Zelfs progressieve linkse kunstenaars waren fan van de oorlog
Kunstenaars aan het front
Kunstenaars vochten aan het front of werkten als verpleger achter de frontlinie, sommigen vonden er ook
'inspiratie':
LES 6 – Kunst en politiek 1
, Otto Dix, Storm Troops Advance under Gas Attack, 1924
Raoul Dufy, Les Alliés, 1915
Max Liebermann, Hercules-Hindenburg Slays the Russian
Bear, 1914
LES 6 – Kunst en politiek 2
, Kunsthistorici en kunstliefhebbers hebben weinig aandacht besteed aan deze nationalistische fase in
de kunstgeschiedenis
Blijkbaar vond men het pijnlijk dat deze kunstenaars zich hadden laten meeslepen door politieke
emoties die hadden geleid tot deze gruwelijke oorlog
Nationale vs. vijandelijke kunst
🗓 Begin 20e eeuw
Het idee leefde dat kunst een spiegel was van de nationale volksziel
Kunst als uitdrukking van nationale verbondenheid en collectieve identiteit
Moderne, geïndivudualiseerde en materialistische maatschappij werd gezien als leeg, decadent en
verziekt
Dit werd gezien als een 'ziekte', die werd toegeschreven aan de vijand (inclusief haar artistieke
uitdrukking)
→ De oorlog zou zuivering en genezing brengen
Deze ideeën van kunst als uitdrukking leven nu nog:
Nederlandse Staat geeft 150 miljoen euro voor de
aankoop van het schilderij van Rembrandt omdat
het "onlosmakelijk verboden is met de
geschiedenis van Nederland"
→ Discussie roofkunst in koloniale museums
Fransen moeten zich verre houden van Duitse artistieke invloeden, het zijn de
'hersenspinsels van een zieke geest'.
– August Rodin
Cultuur en spirituele waarden associeerde men met het eigen volk
→ Alles wat daarmee in strijd was, associeerde men met de vijand
Vreemde situaties:
Kubisme werd door conservatisme Fransen gezien als een Duitse kunstvorm
Zowel in Frankrijk als in Duitsland bestreden impressionisten en expressionisten elkaars werk als
decadent en internationaal
LES 6 – Kunst en politiek 3
