Samenvatting Persoonlijke ontwikkeling in de professie

Persoonlijke ontwikkeling in de professie
1. Geschiedenis van de vroedkunde (enkel meerkeuzevragen)
Ontwikkeling verloskunde en gynaecologie  begonnen in de indusvallei

Muurschilderingen en beelden

 Venus van Willendorf (uit de oudheid: 22000-24000 v.C.)
o Vruchtbaarheidsfiguur
 Spaanse groten  muurschilderingen
o Zwangere vrouw met foetus in buik
 Vruchtbaarheidsgodin
o Turkije



Jaques van Siebald:

 Oorsprong verloskunde ≠ geneeskunde
 Geneeskunde  abnormaliteiten
 Verloskunde  het normale
o Verloskunde is zo oud als de mensheid



1.1. De Prehistorie (…-3000 v.C.)
 Geen geschreven bronnen, vooral archeologische vondsten, muurschilderingen,..

Evolutie van de mens

 Groei van hersenen, rechtop lopen  evolutie bekken en bekkenbodem
o Inwendige spildraai maakt intrede  bevalling moeilijker
 Hulp nodig bij bevalling (inwendige spildraai)
 Natuurlijke medicijnen en kruiden bij bevallingen

Voortplanting

 Seksualiteit = voortplanting
 Religieuze betekenis  naam doorgeven
o ‘Het voortbrengen van kinderen delen de ouders het leven mee dat ze zelf kregen
van de voorvaderen en dragen er aldus toe bij dat de “naam” van de voorvaderen
niet vergeten wordt, maar voortleeft in een talrijk nageslacht.’
 Voortplanting = in stand houden van mensheid
 Mens aanbid vruchtbaarheid, vooral moedergodin (aarde)
 Kinderloos huwelijk ≠ geen echt huwelijk
o Ontbinden man en vrouw




Baring

,  Geleid door intuïtie
 Was makkelijk
o Rachitis kwam weinig voor  grove voedsel met nuttige voedingsstoffen
o Soepel en getraind lichaam  werken in buitenlucht
 Gebeurde alleen of behulp van traditionele vroedvrouw
 Weeën  ‘kind wilt moederschoot’
 Bevalling bespoedigen
o Deuren huis open zetten
o Moeder kwellen met honger
 Vasten in laatste week  kind verlangt naar moedermelk
o Hete naalden tegen buik
o Massage van buik met handen/voeten
o Schudden of rollen van de vrouw


Geneeskunde

 Mengsel van magie en toepassing van medische ervaring
 Was in handen van medicijnmannen = sjamanen
 Maken gebruik van magie (bezweringen) natuurlijke medicijnen (kruiden) en operaties
(amputaties, trepanaties, keizersneden,…)
 Preventie door: hygiëne, amuletten /talisman, tatoeëren



1.2. De Oudheid (3000 v.C.-500)
 Door de natuur bevoorrechte gebieden in de stroomdalen van het Nabije Oosten

1.2.1. Egypte
 1898: Engelse en Duitse ontdekkingsreizigers vinden oude papyrus over gynaecologie en
verloskunde (de Ebers papyrus)
 Ebers papyrus
o Behandelingen voor verschillende gynaecologische aandoeningen
o Beschrijvingen van verschillende bereidingen met lotions
o Remedies om ziekten van voortplantingsorgaan te voorkomen
 Vele vrouwen stierven in het kraambed
 Middelen om menstruatie te regelen, borstvoeding en weeën te stimuleren en aboratieve
middelen
 Er waren ‘voorbehoedsmiddelen’
 Urineproef  zwangerschap en geslacht vaststellen
 Geleid door vroedvrouwen (er waren vroedvrouwenscholen)
 Amuletten en zwarte magie  bescherming




Geneeskunde

,  Primitieve geneeskunde: gebrekkige anatomische kennis door verwijdering van ingewanden
bij het balsemen
 Sterke hygiënische maatregelen (preventie)



Soranos van Ephese = belangrijkste vrouwenarts uit de oudheid

 Studie van de vrouwelijke geslachtsorganen
 Contraceptie d.m.v. katoen, zalven, smeersel
 Gaf advies over menstruatie, conceptie, BV, verkeerde ligging van de foetus (heeft kering op
de voet ingevoerd)
 Pleitte voor zachtzinnige behandeling van de kraamvrouw
 Veroordeelde het bespoedigen van de baring

1.2.2. Israël
 Seksuele gedrag richten op voorschriften van Joodse wet of Torah  beïnvloed verloskunde
 Leviticus 15
o Omschrijving reinheid en onreinheid m.b.t. seksuele gedragen
o Rituele reiniging na geboorte
 Taak vroedvrouw  beschermen van het leven
 Zwangerschap en baring stonden hoog
o Er werden wettelijk uitzonderingen gemaakt
 Bv: man mocht vrouw op sabbat laten bevallen en navelstreng doorknippen
 Talmud (Joodse wetboek)
o Baarmoeder bevat 3 compartimenten
o Eerste 3 maanden onderste compartiment, dan middelste en 3 laatste maanden in
het bovenste
o Bij bevalling door deze 3 compartimenten  oorzaak pijn


Belangrijke aandachtspunten

 Veel aandacht voor hygiëne tijdens zwangerschap en baring è hygiëne = kern van Joodse
preventieve gezondheidszorg
 Gebruik van de baarstoel
 Magie en bezweringen waren streng verboden
 Gezondheidszorg verankerd in de wetten van Jahweh (priester-artsen): bestrijding van
onreinheid (besnijdenis) en geloof in God die lichaam en ziel gezond kan en wil maken




1.2.3. Griekenland
 Geneeskunde gedomineerd door goden Apollo, Diana, Mercury, …
 Hippocrates en de geneeskunde

,  Kraamvrouwen mochten gezondheidsoord niet betreden  grond verontreinigen
o Na 138: eerste gezondheidsoord, ook voor kraamvrouwen
 Zuiver ras!  zwakke zuigelingen werden gedood
 Vroedvrouwen  georganiseerde groep met omschreven taken, belangrijke status en onder
controle van artsen



Hyppocrates van Kos (460-377 v.C.)

= “ vader van de geneeskunde” è radicale omwenteling in de geneeskunde m.b.t. de
oorzaak en behandeling van de ziekten: veroorzaakt door overtreding van de
natuurwetten, niet van goddelijke oorsprong.

 Bekeek de mens als één geheel, in zijn totaliteit
 Pathologie berust op een onevenwicht in de vier humoren (lichaamssappen):
o bloed (hart), slijm (hersenen), gele gal (lever), zwarte gal (milt of hersenen)
o eukrasie (goede gezondheid): juiste menging humoren
o dyskrasie (slechte gezondheid): onjuiste menging humoren
 De grondlegger van de “eed van Hippocrates” waaruit later het beroepsgeheim is ontstaan.
o bescherming van het ongeboren leven
o beroepsgeheim
 Hij had ook een grote invloed op verloskunde:
o Stelde de duur van de zwangerschap vast
o Voorspelde het geslacht aan de hand van het gelaat van de zwangere
o Dacht dat de uterus op een dierenhoofd leek met twee hoornen:
 Mannelijke vruchten aan rechterzijde & vrouwelijke vruchten aan linkerzijde
o Oorsprong van de foetus: sperma komt van beide partners
o Foetus: zelf initiatief om de baarmoeder te verlaten en baant zich een eigen weg uit
de baarmoeder op handen en voeten, de vliezen brekend met zijn nagels
o Een langdurige bevalling bespoedigen door de moeder op en neer te laten springen
o Niezen en schudden bevorderde het loskomen van de placenta
o Eerste bevalling scheiden bekkenbeenderen zodat de volgende bevallingen vlotter
verlopen
o Moedermelk is vet en wordt door de baarmoeder uit voedsel geperst
o Vroegste beschrijving van normale geboorte: “Natuur van het Kind”
o Eerste kering: normale ligging = hoofd eerst
o De beschrijving en behandeling van bekkenbesmetting:
 Purgativa en injecties met azijn in de schede;
 Slecht geurende dingen aan de neus en goed ruikende zaken aan de vulva
zodat de baarmoederinhoud naar buiten komt
 Ontstaan van het woord Hysterectomie: de uterus kon zich verplaatsen van de buik naar de
borstkas. De baarmoeder wordt wild als ze niet gevoed wordt met zaad. Dit was dan de
oorzaak van de hysterie.

Plato (469-399 v.C.)