Inkoopproces
gevorderd deel 2
NEVI 2
Cheyenne van Hest - DECEMBER 2022
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ................................................................................................................................................................... 1
Thema 1: Inleiding .............................................................................................................................................................. 3
Dynamiek alom .............................................................................................................................................................. 3
Samenwerking met leveranciers ..................................................................................................................................... 4
Thema 2: het complexe sourcingsproces ............................................................................................................................. 7
De categoriestrategie als richtinggevend kader voor de sourcing ..................................................................................... 7
Keuze van een sourcing-businessmodel .......................................................................................................................... 8
Het continuüm van RFx-methoden ............................................................................................................................... 10
Gunning en gunningsmethodieken ............................................................................................................................... 14
Contractontwikkeling ................................................................................................................................................... 19
Thema 3: Kostenmanagement .......................................................................................................................................... 27
Kostenelementen ......................................................................................................................................................... 27
Transactiekosten .......................................................................................................................................................... 28
Total cost of ownership ................................................................................................................................................ 30
Prijs, prijsmodellen en prijsmechanismen ..................................................................................................................... 31
Koppelen van het juiste prijsmechanisme aan het juiste sourcing-businessmodel .......................................................... 32
Thema 4: CLM binnen het sourcingraamwerk.................................................................................................................... 37
Positionering binnen het sourcingraamwerk ................................................................................................................. 38
Contractmanagement .................................................................................................................................................. 39
Leveranciers(relatie)management ................................................................................................................................ 48
Thema 5: Inkopen van investeringsgoederen..................................................................................................................... 59
Kenmerken van investeringsgoederen .......................................................................................................................... 59
Inkoopaanpak van CAPEX-projecten ............................................................................................................................. 59
Capex House of Excellence ........................................................................................................................................... 63
Thema 6: Inkopen in lock-in situaties ................................................................................................................................ 66
Marktvormen & de monopoliesituatie .......................................................................................................................... 66
Overige oorzaken van vendor lock-in ............................................................................................................................ 67
Vendor lock-in strategieën............................................................................................................................................ 67
Hoe word ik customer of choice? .................................................................................................................................. 68
Onderhandelen met monopolisten en machtige leveranciers ........................................................................................ 71
Thema 7: Maatschappelijk verantwoord inkopen .............................................................................................................. 72
MVO en MVI ................................................................................................................................................................ 72
Wat drijft organisaties om MV in te kopen? .................................................................................................................. 75
MVO-beleid, MVI-beleid en MVI-inkoopproces ............................................................................................................. 76
MVI implementeren ..................................................................................................................................................... 77
Wet- en regelgeving vanuit de Europese Unie ............................................................................................................... 78
Ketenanalyse, risicomanagement en voorkomen van medeplichtigheid ......................................................................... 78
Hoe kun je circulair inkopen oppakken? ........................................................................................................................ 79
Waarde en kosten, maar voor wie en hoe? ................................................................................................................... 81
1
,Thema 8: Inkoopteams en -projectmanagement ............................................................................................................... 83
Inkoopteams ................................................................................................................................................................ 83
Complexe sourcing als vorm van projectmanagement ................................................................................................... 84
Aandachtspunten bij projectmatig werken.................................................................................................................... 85
Twee methoden van projectmanagement..................................................................................................................... 87
Samenstellen van een sourcingteam ............................................................................................................................. 88
2
, Thema 1: Inleiding
Leerdoelen van thema 1:
• Uitleggen hoe de VUCA-dynamiek leidt tot het heroverwegen van samenwerkingsrelaties met leveranciers en
hoe men bij complexe inkopen met een hoge businessimpact op een andere manier met (een deel van) de
leveranciers moet samenwerken;
• Uitleggen wat het belang is van leveranciers- en contractmanagement in het kader van het verdelen van
risico’s en het verschijnsel scope creep;
• Uitleggen wat het belang is van een (lange termijn) samenwerkingsrelatie en hoe zulke relaties tot stand
komen om de belangen van de deelnemende partijen op elkaar af te stemmen en zo een gezamenlijk
afgesproken doel te bereiken;
• Uitleggen waarom voor succesvolle samenwerking deze twee voorwaarden fundamenteel zijn: (a) het continu
op elkaar afstemmen van wederzijdse belangen; (b) het verenigbaar zijn van de organisatieculturen van de
betrokken organisaties;
• Uitleggen welke rol de organisatiecultuur speelt in het slagen of falen van een samenwerkingsrelatie;
• De organisatiecultuur volgens Edgar Schein, het competing values framework en het OCAI-model definiëren.
Dynamiek alom
Het belang van aanpassingsvermogen van individuen en organisaties aan die veranderende omgeving wordt steeds groter.
Veel supply chains zijn ontregeld geraakt. Denk bijvoorbeeld aan de containerstromen die door de lockdowns volledig in de
war zijn geraakt.
Leveranciers worden in steeds belangrijkere mate verantwoordelijk voor een bijdrage aan het realiseren van de organisatie-
en business doelstellingen van inkopende organisaties. De omgeving, het ecosysteem, waarin organisaties opereren, wordt
echter steeds volatieler en dynamischer.
3
gevorderd deel 2
NEVI 2
Cheyenne van Hest - DECEMBER 2022
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ................................................................................................................................................................... 1
Thema 1: Inleiding .............................................................................................................................................................. 3
Dynamiek alom .............................................................................................................................................................. 3
Samenwerking met leveranciers ..................................................................................................................................... 4
Thema 2: het complexe sourcingsproces ............................................................................................................................. 7
De categoriestrategie als richtinggevend kader voor de sourcing ..................................................................................... 7
Keuze van een sourcing-businessmodel .......................................................................................................................... 8
Het continuüm van RFx-methoden ............................................................................................................................... 10
Gunning en gunningsmethodieken ............................................................................................................................... 14
Contractontwikkeling ................................................................................................................................................... 19
Thema 3: Kostenmanagement .......................................................................................................................................... 27
Kostenelementen ......................................................................................................................................................... 27
Transactiekosten .......................................................................................................................................................... 28
Total cost of ownership ................................................................................................................................................ 30
Prijs, prijsmodellen en prijsmechanismen ..................................................................................................................... 31
Koppelen van het juiste prijsmechanisme aan het juiste sourcing-businessmodel .......................................................... 32
Thema 4: CLM binnen het sourcingraamwerk.................................................................................................................... 37
Positionering binnen het sourcingraamwerk ................................................................................................................. 38
Contractmanagement .................................................................................................................................................. 39
Leveranciers(relatie)management ................................................................................................................................ 48
Thema 5: Inkopen van investeringsgoederen..................................................................................................................... 59
Kenmerken van investeringsgoederen .......................................................................................................................... 59
Inkoopaanpak van CAPEX-projecten ............................................................................................................................. 59
Capex House of Excellence ........................................................................................................................................... 63
Thema 6: Inkopen in lock-in situaties ................................................................................................................................ 66
Marktvormen & de monopoliesituatie .......................................................................................................................... 66
Overige oorzaken van vendor lock-in ............................................................................................................................ 67
Vendor lock-in strategieën............................................................................................................................................ 67
Hoe word ik customer of choice? .................................................................................................................................. 68
Onderhandelen met monopolisten en machtige leveranciers ........................................................................................ 71
Thema 7: Maatschappelijk verantwoord inkopen .............................................................................................................. 72
MVO en MVI ................................................................................................................................................................ 72
Wat drijft organisaties om MV in te kopen? .................................................................................................................. 75
MVO-beleid, MVI-beleid en MVI-inkoopproces ............................................................................................................. 76
MVI implementeren ..................................................................................................................................................... 77
Wet- en regelgeving vanuit de Europese Unie ............................................................................................................... 78
Ketenanalyse, risicomanagement en voorkomen van medeplichtigheid ......................................................................... 78
Hoe kun je circulair inkopen oppakken? ........................................................................................................................ 79
Waarde en kosten, maar voor wie en hoe? ................................................................................................................... 81
1
,Thema 8: Inkoopteams en -projectmanagement ............................................................................................................... 83
Inkoopteams ................................................................................................................................................................ 83
Complexe sourcing als vorm van projectmanagement ................................................................................................... 84
Aandachtspunten bij projectmatig werken.................................................................................................................... 85
Twee methoden van projectmanagement..................................................................................................................... 87
Samenstellen van een sourcingteam ............................................................................................................................. 88
2
, Thema 1: Inleiding
Leerdoelen van thema 1:
• Uitleggen hoe de VUCA-dynamiek leidt tot het heroverwegen van samenwerkingsrelaties met leveranciers en
hoe men bij complexe inkopen met een hoge businessimpact op een andere manier met (een deel van) de
leveranciers moet samenwerken;
• Uitleggen wat het belang is van leveranciers- en contractmanagement in het kader van het verdelen van
risico’s en het verschijnsel scope creep;
• Uitleggen wat het belang is van een (lange termijn) samenwerkingsrelatie en hoe zulke relaties tot stand
komen om de belangen van de deelnemende partijen op elkaar af te stemmen en zo een gezamenlijk
afgesproken doel te bereiken;
• Uitleggen waarom voor succesvolle samenwerking deze twee voorwaarden fundamenteel zijn: (a) het continu
op elkaar afstemmen van wederzijdse belangen; (b) het verenigbaar zijn van de organisatieculturen van de
betrokken organisaties;
• Uitleggen welke rol de organisatiecultuur speelt in het slagen of falen van een samenwerkingsrelatie;
• De organisatiecultuur volgens Edgar Schein, het competing values framework en het OCAI-model definiëren.
Dynamiek alom
Het belang van aanpassingsvermogen van individuen en organisaties aan die veranderende omgeving wordt steeds groter.
Veel supply chains zijn ontregeld geraakt. Denk bijvoorbeeld aan de containerstromen die door de lockdowns volledig in de
war zijn geraakt.
Leveranciers worden in steeds belangrijkere mate verantwoordelijk voor een bijdrage aan het realiseren van de organisatie-
en business doelstellingen van inkopende organisaties. De omgeving, het ecosysteem, waarin organisaties opereren, wordt
echter steeds volatieler en dynamischer.
3
