Humane levenscyclus I
Deeltentamen 1
Leerdoelen:
1. De organisatie en het gebruik van DNA beschrijven bij replicatie en
Levenscyclus van de mens
1.1 Differentiële genexpressie: verschillende celtypen brengen verschillende sets van genen tot
expressie. In het begin van de bevruchting is dit nog niet veel. Aan de rand van de morula gaan
cellen andere genen tot expressie brengen in het binnenste deel. Dit wordt gereguleerd door
Cdx2 en Oct3/4, dit zijn transcriptiefactoren die buiten of binnenin het embryo genen tot
expressie brengen.
1.2 Inductie: bij inductie worden eiwitten door een groep cellen afgegeven (inducer) en ontvangen
door een andere groep (beantwoorder). De receptor van de beantwoorder gaat door het
membraan heen > intra en extracellulair > intracellulaire signaaloverdracht. Bijvoorbeeld door
binding van fosfaatgroep > activiteit van cel wordt beïnvloed.
1.3 Paracriene factoren: signaaleiwitten die door de inducercel worden afgegeven > werken in op de
naburige (para) respondercel
Endocrien: hormonen verplaatsen door het lichaam
Juxtacrien: factor zit aan het celmembraan van de inducercel en bindt aan de receptor van de
aangrenzende cel
Autocrien: factoren hebben invloed op de cel zelf
1.4 Concentratiegradiënt: paracriene factoren zorgen voor een concentratiegradiënt, deze is bij de
inducercel hoog > variatie in respondercellen > expressie van genen afhankelijk van de
concentratie van bepaalde factoren. Bij embryonale ontwikkeling veel paracriene factoren >
tegengestelde concentratiegradiënt > bepaalt identiteit van de cel.
1.5 Families paracriene factoren: er zijn vier grote families, elke familie bevat veel structureel
gerelateerde eiwitten met verschillende biologische functies.
Hoofdstuk 5: essential celbiology
Structuur van DNA: chromosomen bestaan uit DNA dat genetische informatie bevat en eiwitten die
het DNA-molecuul verpakken.
DNA bestaat uit twee stranden die worden gevormd door vier nucluotiden: suiker-, fosfaatgroep en
een base adenine, guanine, cytocine en thymine. Tussen het suikermolecuul van de ene nucleotide
en de fosfaatgroep van de ander zit een fosfo-ester binding> ruggengraat. De strands worden bij
, elkaar gehouden door waterstofbruggen. A-T en C-G vormen complementaire basenparen. Tussen A-
T zitten twee waterstofbruggen en tussen C-G drie.
Mensen hebben van elk chromosoom een kopie > homologe chromosomen. Behalve geslachtcellen
(haploïd).
Karyotype: geordende weergaven van 46 menselijke chromosomen.
Genen: stukje DNA dat de code bevat voor een eiwit of RNA molecuul.
Genoom: totale genetisch informatie in een set chromosomen. Hoe complexer het organisme hoe
groter het genoom.
Junk DNA: stukje ‘extra’ DNA dat (nog) geen functie heeft.
Chromatine: totaal DNA plus eiwitten, bv histonen en DNA-polymerase
Chromatide: de helft van een verdubbeld chromosoom na replicatie en voor deling
Cell cyle: DNA-replicatie en verdeling over de dochtercellen
- Interphase: chromosomen zijn lang dunne draden > replicatie begint bij replication origin en eindig
bij de telomeren.
- Mitosis: Gedupliceerde chromosomen worden bij de centromeren gescheiden > DNA rolt op.
Eiwitten die aan het DNA binden zijn verdeeld in:
- Histonen: zijn in zeer grote hoeveelheden aanwezig. Vormen de nucleosome. DNA windt zich om de
histine > nucleosome core particle. Histonen hebben positieve aminozuren > sterkere binding met de
negatieve suikergroep.
- Niet-histonen: zijn veel aanwezig
Beide eiwitten met nuclear DNA is een chromatine.
Structuur verandering chromatine:
- Chromatin-remodelling complex: eiwitten gebruiken ATP-hydrolyse om de positie van het DNA om
de nucleosoom te veranderen. De eiwitten reageren met de histone octamer en het DNA >
remodelling
- Histone-modifing enzym: enzym die de chemische modificatie van histonen kathalyseren. De
staarten van de histonen steken naar buiten. Bijvoorbeeld additie van acetyl, fosfaat of
methylgroepen > effect op de chromatine structuur. Verschillende modificaties trekken specifieke
sets van niet-histonen aan > stretcht van het chromatine. Werken samen met chromatine-
remodelling.
Effect: chromatine condensatie of eiwit binding (docking sites)
Onderdelen chromatine:
- Heterochromatine: compacte vorm van interfase chromatine. Zit rond de chromatine en telomeer.
Kan overgaan naar het naastgelegen DNA omdat de histone staarten heterochromatine eiwitten
aantrekken > dezelfde staart wordt aan het DNA toegevoegd. Heterochromatine bevatten geen
genen.
- Euchromatine: minder compacte vorm > transcriptie actief
Aantekeningen hoorcollege I
- Nucleolus: maakt ribosomaal RNA
aan
- Celkern: DNA
- Lysosoom: blaasjes die partikels of
oudere celdelen verteren
- Ruw-ER: eiwitsynthese
Deeltentamen 1
Leerdoelen:
1. De organisatie en het gebruik van DNA beschrijven bij replicatie en
Levenscyclus van de mens
1.1 Differentiële genexpressie: verschillende celtypen brengen verschillende sets van genen tot
expressie. In het begin van de bevruchting is dit nog niet veel. Aan de rand van de morula gaan
cellen andere genen tot expressie brengen in het binnenste deel. Dit wordt gereguleerd door
Cdx2 en Oct3/4, dit zijn transcriptiefactoren die buiten of binnenin het embryo genen tot
expressie brengen.
1.2 Inductie: bij inductie worden eiwitten door een groep cellen afgegeven (inducer) en ontvangen
door een andere groep (beantwoorder). De receptor van de beantwoorder gaat door het
membraan heen > intra en extracellulair > intracellulaire signaaloverdracht. Bijvoorbeeld door
binding van fosfaatgroep > activiteit van cel wordt beïnvloed.
1.3 Paracriene factoren: signaaleiwitten die door de inducercel worden afgegeven > werken in op de
naburige (para) respondercel
Endocrien: hormonen verplaatsen door het lichaam
Juxtacrien: factor zit aan het celmembraan van de inducercel en bindt aan de receptor van de
aangrenzende cel
Autocrien: factoren hebben invloed op de cel zelf
1.4 Concentratiegradiënt: paracriene factoren zorgen voor een concentratiegradiënt, deze is bij de
inducercel hoog > variatie in respondercellen > expressie van genen afhankelijk van de
concentratie van bepaalde factoren. Bij embryonale ontwikkeling veel paracriene factoren >
tegengestelde concentratiegradiënt > bepaalt identiteit van de cel.
1.5 Families paracriene factoren: er zijn vier grote families, elke familie bevat veel structureel
gerelateerde eiwitten met verschillende biologische functies.
Hoofdstuk 5: essential celbiology
Structuur van DNA: chromosomen bestaan uit DNA dat genetische informatie bevat en eiwitten die
het DNA-molecuul verpakken.
DNA bestaat uit twee stranden die worden gevormd door vier nucluotiden: suiker-, fosfaatgroep en
een base adenine, guanine, cytocine en thymine. Tussen het suikermolecuul van de ene nucleotide
en de fosfaatgroep van de ander zit een fosfo-ester binding> ruggengraat. De strands worden bij
, elkaar gehouden door waterstofbruggen. A-T en C-G vormen complementaire basenparen. Tussen A-
T zitten twee waterstofbruggen en tussen C-G drie.
Mensen hebben van elk chromosoom een kopie > homologe chromosomen. Behalve geslachtcellen
(haploïd).
Karyotype: geordende weergaven van 46 menselijke chromosomen.
Genen: stukje DNA dat de code bevat voor een eiwit of RNA molecuul.
Genoom: totale genetisch informatie in een set chromosomen. Hoe complexer het organisme hoe
groter het genoom.
Junk DNA: stukje ‘extra’ DNA dat (nog) geen functie heeft.
Chromatine: totaal DNA plus eiwitten, bv histonen en DNA-polymerase
Chromatide: de helft van een verdubbeld chromosoom na replicatie en voor deling
Cell cyle: DNA-replicatie en verdeling over de dochtercellen
- Interphase: chromosomen zijn lang dunne draden > replicatie begint bij replication origin en eindig
bij de telomeren.
- Mitosis: Gedupliceerde chromosomen worden bij de centromeren gescheiden > DNA rolt op.
Eiwitten die aan het DNA binden zijn verdeeld in:
- Histonen: zijn in zeer grote hoeveelheden aanwezig. Vormen de nucleosome. DNA windt zich om de
histine > nucleosome core particle. Histonen hebben positieve aminozuren > sterkere binding met de
negatieve suikergroep.
- Niet-histonen: zijn veel aanwezig
Beide eiwitten met nuclear DNA is een chromatine.
Structuur verandering chromatine:
- Chromatin-remodelling complex: eiwitten gebruiken ATP-hydrolyse om de positie van het DNA om
de nucleosoom te veranderen. De eiwitten reageren met de histone octamer en het DNA >
remodelling
- Histone-modifing enzym: enzym die de chemische modificatie van histonen kathalyseren. De
staarten van de histonen steken naar buiten. Bijvoorbeeld additie van acetyl, fosfaat of
methylgroepen > effect op de chromatine structuur. Verschillende modificaties trekken specifieke
sets van niet-histonen aan > stretcht van het chromatine. Werken samen met chromatine-
remodelling.
Effect: chromatine condensatie of eiwit binding (docking sites)
Onderdelen chromatine:
- Heterochromatine: compacte vorm van interfase chromatine. Zit rond de chromatine en telomeer.
Kan overgaan naar het naastgelegen DNA omdat de histone staarten heterochromatine eiwitten
aantrekken > dezelfde staart wordt aan het DNA toegevoegd. Heterochromatine bevatten geen
genen.
- Euchromatine: minder compacte vorm > transcriptie actief
Aantekeningen hoorcollege I
- Nucleolus: maakt ribosomaal RNA
aan
- Celkern: DNA
- Lysosoom: blaasjes die partikels of
oudere celdelen verteren
- Ruw-ER: eiwitsynthese
