1 Sociale zekerheid en arbeidsrecht: deel 3: arbeidsovereenkomsten
Hoofdstuk 1: inleiding
Evolutie
De vroegere wetgevingen worden samengevoegd door de wet van 3 juli 1978.
Belangrijkste wijzigingen van het sociaal statuut vanaf 1 januari 2014:
Invoering van dezelfde opzeggingstermijnen voor arbeiders en bedienden in geval van
ontslag door de WG of WN.
Afschaffing van de carensdag voor arbeiders.
Invoering van de mogelijkheid om een arbeidsovereenkomst van bepaalde tijd op te zeggen.
Afschaffing van het proefbeding (contract op proef).
Invoering van de motiveringsplicht bij ontslag door de werkgever.
Er is nog steeds een verschil tussen arbeiders en bedienden zoals op vlak van vakantiewetgeving,
tijdelijke werkloosheidsregeling, gewaarborgd loon in geval van ziekte, tijdstip van uitbetaling van het
loon.
Bronnen van de verbintenissen in het sociaal recht
De volgende hiërarchie is volgens kracht in de rechtbank.
1. Dwingende bepalingen van de wet. (sociaal recht is bijna altijd dwingend in het voordeel van
de WN)
2. De algemeenverbindendverklaarde cao's in volgende orde:
a. Cao's gesloten in de Nationale Arbeidsraad (algemeen)
b. Cao's gesloten een paritair comité (bepaalde sector)
c. Cao's gesloten in een paritair subcomité
3. De niet-algemeenverbindenverklaarde cao's, wanneer de WG de overeenkomst ondertekend
heeft of aangesloten is bij een organisatie die deze overeenkomst ondertekend heeft. In
volgende orde:
a. Overeenkomsten gesloten in de Nationale arbeidsraad.
b. Overeenkomsten gesloten in een paritair comité.
c. Overeenkomsten gesloten in een paritair subcomité.
d. Overeenkomsten gesloten buiten een paritair orgaan. (bedrijfscao's: enkel in dat
bedrijf)
4. Geschreven individuele overeenkomst.
5. De niet-algemeenverbindenverklaarde cao's gesloten in een paritair orgaan wanneer de WG,
hoewel hij de overeenkomst niet ondertekend heeft of niet aangesloten is bij een organisatie
die deze overeenkomst ondertekend heeft, behoort tot het ambtsgebied van het paritair
orgaan waarin de overeenkomst gesloten is.
6. Het arbeidsreglement.
7. Aanvullende bepalingen van de wet.
8. Mondelinge individuele oereenkomst.
9. Het gebruik/gewoonte.
a. Vb: WG geeft 3jaar op rij premie van €500, het 4 e jaar kunnen zij dit niet 1-zijdig
intrekken want ze hebben dit recht van de WN gecreëerd door gewoonte.
,2 Sociale zekerheid en arbeidsrecht: deel 3: arbeidsovereenkomsten
Gelijke behandeling vd werknemers bij de sollicitatie en gedurende alle fasen van de
arbeidsrelatie
Maatregelen ter bescherming van de sollicitant:
Gelijke behandeling: geen onderscheid op basis van persoonlijke elementen die geen
verband houden met de functie. Zoals geslacht, leeftijd, huidskleur, lidmaatschap vakbond,…
WG betaald de kosten voor examens in selectieprocedure, WG mag vragen naar kopies van
diploma's, WG is verplicht een bewijsschrift te geven van sollicitatie op vraag van de
sollicitant.
WG moet aan de sollicitant info geven over de arbeidsplaats: aard vd functie, eisen om de
functie uit te oefenen, plaats waar de functie uitgeoefend wordt, wijze waarop gesolliciteerd
kan worden, bedoeling een wervingsreserve aan te leggen.
Vragen over het privéleven mogen enkel als ze relevant zijn voor de aard en de
uitoefeningsvoorwaarden van de functie.
Alle gegevens van de sollicitant moeten vertrouwelijk worden behandeld.
De sollicitant is verplicht te goeder trouw mee te werken aan de selectieprocedure en alle
relevante info over zichzelf te geven.
De selectieprocedure moet binnen een redelijke termijn verlopen.
Proefarbeid: mag niet langer duren dan nodig om de bekwaamheid van de sollicitant te
testen.
WG moet verplaatsing van sollicitanten zoveel mogelijk beperken.
Het aanbieden van fictieve arbeidsplaatsen om publicitaire redenen is verboden.
, 3 Sociale zekerheid en arbeidsrecht: deel 3: arbeidsovereenkomsten
Hoofdstuk 2: Algemene begrippen in verband met de wet op de AO's
Toepassingsgebied
Deze wet regelt de arbeidsovereenkomsten van arbeiders, bedienden, handelsvertegenwoordigers
en dienstboden.
Arbeidsovereenkomst: een overeenkomst waardoor een WN zich verbindt, tegen betaling van loon,
onder gezag van een WG, arbeid te verrichten. Opdat er sprake zou zijn van een
arbeidsovereenkomst moet er:
Ondergeschiktheid bestaan.
Loon betaald worden: geld, fooien, scholingsbeding, in geld waardeerbare voordelen.
Contract van aanneming: overeenkomst waarbij de aannemer van werk zich ertoe verbindt
tegenover de opdrachtgever een bepaalde werkprestatie te leveren op een zelfstandige wijze. Bij een
contract van aanneming is er dus geen sprake van ondergeschiktheid.
Schijnzelfstandige/schijnwerknemer: de WN heeft een contract van aanneming als zelfstandige,
maar er kan aangetoond worden dat er wel sprake is van ondergeschiktheid.
Criteria voor de beoordeling van een arbeidsrelatie
Neutrale criteria: puur vormelijke criteria
Titel van de overeenkomst.
Inschrijving bij een instelling van sociale zekerheid.
Inschrijving bij de Kruispuntbank voor Ondernemingen.
Inschrijving bij de administratie van de btw.
Algemene criteria: criteria die in elke arbeidsrelatie gebruikt kunnen worden om het bestaan of de
afwezigheid van een gezagsverhouding te beoordelen.
De wil van de partijen zoals die in hun overeenkomst werd uitgedrukt.
Vrijheid van organisatie van het werk en de werktijd.
De mogelijkheid een hiërarchische controle uit te oefenen.
Sociale ruling: kan de WG zekerheid geven over het statuut zelfstandige of werknemer. Dit wordt
voor 3 jaar vastgelegd.
Ontstaan en duur van de arbeidsovereenkomst
De AO kan uitdrukkelijk (mondeling of schriftelijk) of stilzwijgend worden gesloten. Als er geen
schriftelijk contract werd gesloten, is het getuigenbewijs toegelaten.
Voor sommige arbeidsovereenkomsten is een geschrift vereist, dat is zo voor een:
Studentenwerkcontract
AO voor bepaalde duur of duidelijk omschreven werk.
Vervangingsovereenkomst
AO voor deeltijdse arbeid
AO voor tijdelijke arbeid en uitzendarbeid
Overeenkomst voor tewerkstelling van huisarbeiders.
Concurrentiebeding in de AO.
Hoofdstuk 1: inleiding
Evolutie
De vroegere wetgevingen worden samengevoegd door de wet van 3 juli 1978.
Belangrijkste wijzigingen van het sociaal statuut vanaf 1 januari 2014:
Invoering van dezelfde opzeggingstermijnen voor arbeiders en bedienden in geval van
ontslag door de WG of WN.
Afschaffing van de carensdag voor arbeiders.
Invoering van de mogelijkheid om een arbeidsovereenkomst van bepaalde tijd op te zeggen.
Afschaffing van het proefbeding (contract op proef).
Invoering van de motiveringsplicht bij ontslag door de werkgever.
Er is nog steeds een verschil tussen arbeiders en bedienden zoals op vlak van vakantiewetgeving,
tijdelijke werkloosheidsregeling, gewaarborgd loon in geval van ziekte, tijdstip van uitbetaling van het
loon.
Bronnen van de verbintenissen in het sociaal recht
De volgende hiërarchie is volgens kracht in de rechtbank.
1. Dwingende bepalingen van de wet. (sociaal recht is bijna altijd dwingend in het voordeel van
de WN)
2. De algemeenverbindendverklaarde cao's in volgende orde:
a. Cao's gesloten in de Nationale Arbeidsraad (algemeen)
b. Cao's gesloten een paritair comité (bepaalde sector)
c. Cao's gesloten in een paritair subcomité
3. De niet-algemeenverbindenverklaarde cao's, wanneer de WG de overeenkomst ondertekend
heeft of aangesloten is bij een organisatie die deze overeenkomst ondertekend heeft. In
volgende orde:
a. Overeenkomsten gesloten in de Nationale arbeidsraad.
b. Overeenkomsten gesloten in een paritair comité.
c. Overeenkomsten gesloten in een paritair subcomité.
d. Overeenkomsten gesloten buiten een paritair orgaan. (bedrijfscao's: enkel in dat
bedrijf)
4. Geschreven individuele overeenkomst.
5. De niet-algemeenverbindenverklaarde cao's gesloten in een paritair orgaan wanneer de WG,
hoewel hij de overeenkomst niet ondertekend heeft of niet aangesloten is bij een organisatie
die deze overeenkomst ondertekend heeft, behoort tot het ambtsgebied van het paritair
orgaan waarin de overeenkomst gesloten is.
6. Het arbeidsreglement.
7. Aanvullende bepalingen van de wet.
8. Mondelinge individuele oereenkomst.
9. Het gebruik/gewoonte.
a. Vb: WG geeft 3jaar op rij premie van €500, het 4 e jaar kunnen zij dit niet 1-zijdig
intrekken want ze hebben dit recht van de WN gecreëerd door gewoonte.
,2 Sociale zekerheid en arbeidsrecht: deel 3: arbeidsovereenkomsten
Gelijke behandeling vd werknemers bij de sollicitatie en gedurende alle fasen van de
arbeidsrelatie
Maatregelen ter bescherming van de sollicitant:
Gelijke behandeling: geen onderscheid op basis van persoonlijke elementen die geen
verband houden met de functie. Zoals geslacht, leeftijd, huidskleur, lidmaatschap vakbond,…
WG betaald de kosten voor examens in selectieprocedure, WG mag vragen naar kopies van
diploma's, WG is verplicht een bewijsschrift te geven van sollicitatie op vraag van de
sollicitant.
WG moet aan de sollicitant info geven over de arbeidsplaats: aard vd functie, eisen om de
functie uit te oefenen, plaats waar de functie uitgeoefend wordt, wijze waarop gesolliciteerd
kan worden, bedoeling een wervingsreserve aan te leggen.
Vragen over het privéleven mogen enkel als ze relevant zijn voor de aard en de
uitoefeningsvoorwaarden van de functie.
Alle gegevens van de sollicitant moeten vertrouwelijk worden behandeld.
De sollicitant is verplicht te goeder trouw mee te werken aan de selectieprocedure en alle
relevante info over zichzelf te geven.
De selectieprocedure moet binnen een redelijke termijn verlopen.
Proefarbeid: mag niet langer duren dan nodig om de bekwaamheid van de sollicitant te
testen.
WG moet verplaatsing van sollicitanten zoveel mogelijk beperken.
Het aanbieden van fictieve arbeidsplaatsen om publicitaire redenen is verboden.
, 3 Sociale zekerheid en arbeidsrecht: deel 3: arbeidsovereenkomsten
Hoofdstuk 2: Algemene begrippen in verband met de wet op de AO's
Toepassingsgebied
Deze wet regelt de arbeidsovereenkomsten van arbeiders, bedienden, handelsvertegenwoordigers
en dienstboden.
Arbeidsovereenkomst: een overeenkomst waardoor een WN zich verbindt, tegen betaling van loon,
onder gezag van een WG, arbeid te verrichten. Opdat er sprake zou zijn van een
arbeidsovereenkomst moet er:
Ondergeschiktheid bestaan.
Loon betaald worden: geld, fooien, scholingsbeding, in geld waardeerbare voordelen.
Contract van aanneming: overeenkomst waarbij de aannemer van werk zich ertoe verbindt
tegenover de opdrachtgever een bepaalde werkprestatie te leveren op een zelfstandige wijze. Bij een
contract van aanneming is er dus geen sprake van ondergeschiktheid.
Schijnzelfstandige/schijnwerknemer: de WN heeft een contract van aanneming als zelfstandige,
maar er kan aangetoond worden dat er wel sprake is van ondergeschiktheid.
Criteria voor de beoordeling van een arbeidsrelatie
Neutrale criteria: puur vormelijke criteria
Titel van de overeenkomst.
Inschrijving bij een instelling van sociale zekerheid.
Inschrijving bij de Kruispuntbank voor Ondernemingen.
Inschrijving bij de administratie van de btw.
Algemene criteria: criteria die in elke arbeidsrelatie gebruikt kunnen worden om het bestaan of de
afwezigheid van een gezagsverhouding te beoordelen.
De wil van de partijen zoals die in hun overeenkomst werd uitgedrukt.
Vrijheid van organisatie van het werk en de werktijd.
De mogelijkheid een hiërarchische controle uit te oefenen.
Sociale ruling: kan de WG zekerheid geven over het statuut zelfstandige of werknemer. Dit wordt
voor 3 jaar vastgelegd.
Ontstaan en duur van de arbeidsovereenkomst
De AO kan uitdrukkelijk (mondeling of schriftelijk) of stilzwijgend worden gesloten. Als er geen
schriftelijk contract werd gesloten, is het getuigenbewijs toegelaten.
Voor sommige arbeidsovereenkomsten is een geschrift vereist, dat is zo voor een:
Studentenwerkcontract
AO voor bepaalde duur of duidelijk omschreven werk.
Vervangingsovereenkomst
AO voor deeltijdse arbeid
AO voor tijdelijke arbeid en uitzendarbeid
Overeenkomst voor tewerkstelling van huisarbeiders.
Concurrentiebeding in de AO.
