MODULE 1: ONDERWIJS IN VLAANDEREN - EEN BESTUURLIJK, HISTORISCH EN
JURIDISCH KADER
1. INLEIDING
- macroniveau waarop onderwijs georganiseerd is
- Hoe & waarom
- Drie luiken:
- Organisatie: rol van overheid & onderwijsverstrekkers (netten)
- Structuur secundair onderwijs
- Onderwijsbeleid
2. ORGANISATIE VLAAMSE ONDERWIJS
- voortdurend in evolutie
- Nodige historische contextualisering
2.1 historische kijk op onderwijsvrijheid & ontstaan netten
- of cieel onderwijs = ingericht door overheid
- Vrije onderwijs = privé-initiatief (ook vaak door overheid ge nancierd)
- Machtsevenwicht of cieel & vrij onderwijs = resultaat v strijd om onderwijsbevoegdheden- en
nanciering vanaf 18de eeuw
Bron onderwijscon ict
- tot 18de eeuw onderwijs in Zuidelijke Nederlanden gedomineerd door katholieke kerk ->
godsdienstig
- Verlichting
—> Diderot & Condorcet: onderwijs om mensen te bevrijden uit onmondigheid -> neutraal,
utilitair, toegankelijk onderwijs door staat georganiseerd
- Maria-Theresia: colleges vervangen door rijscholen (met katholiek karakter), tegengewerkt
door de kerk
- Franse Revolutie: kerk uit publieke leven verbannen
—> lycea oprichten: lagere & secundaire rijksscholen
—> geen godsdienst, voor eerst overheidscontrole door inspectie
- Nederlaag Napoleon: Zuidelijke Nederlanden werd Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
—> koning Willem I: absolute controle onderwijs -> con ict met kerk
—> oprichten rijksscholen, rijksnormaalscholen, rijksuniversiteiten
—> scholen v gemeenten & privé instanties bleven bestaan maar moesten zich schikken naar
overheid & gecontroleerd door inspectie
—> voor het eerst overheidstoelage: basis voor huidige subsidiëring onderwijs in ruil voor
overheidscontrole
—> Nederlandse rijksinspectie negatief onthaald in gemeentelijk & vrij onderwijs + sluiting
fi fi flfi fl fi
, katholieke colleges
—> Monsterverbond: samenwerking katholieken & Zuid-Nederlandse liberalen met kritiek op
economische, politieke & taalbeleid van koning Willem I
Spanningen tussen vrij & of cieel onderwijs in 19de eeuws België
- meest progressieve grondwet v nieuwe Belgische staat
- Als reactie tegen despotisme (=tirannie) Willem I werden vrijheden grondwettelijk vastgelegd
—> vrijheid van onderwijs = impact staat aan banden
—> iedereen kon onderwijs organiseren & school oprichten, zonder rijkscontrole
—> ook geen subsidies: schoolgeld aan ouders verrekend
—> publieke overheden gaven onderwijs uit handen
—> niveau onderwijs daalde (geen leerplicht, docenten zonder diploma, …)
- Liberalen: wilden wet creëren die staat mogelijkheid gaf om op alle onderwijsniveaus school
in te richten
- Katholieken: staat moest zich beperken tot subsidiaire rol, ondersteuning v bestaande
scholen
- Gemeentelijke scholen waren katholiek doordrongen -> samenhang onderwijs-opvoeding-
religie
- Eerste wet lager onderwijs: compromis katholieken-liberalen
—> elke gemeente lagere gemeenteschool met rijksinspectie
—> godsdienst verplicht vak
—> gemeente mocht bestaande school subsidiëren
—> diocesane (bisschoppelijke) inspectie
—> Belgisch lager onderwijs = katholiek onderwijs
- Gevolgen v deze wet voor verhouding onderwijsverstrekkers:
- Boost gemeentelijk onderwijs
- Alle gemeentelijke lagere scholen katholiek karakter -> kerk investeerde minder in uitbouw
eigen schoolnet
- Na verkiezingen liberale partij absolute meerderheid in parlement
—> Regering-Rogier: voor eerst regering zonder katholieken
—> wet op secundair onderwijs
—> initiatiefrecht staat uitgebreid, greep kerk geminderd
—> meer rijksscholen
—> godsdienst bleef owv moraliserende & socialiserende meerwaarde
- Kerk angstig dat katholiek karakter onderwijs in gedrang zou komen
—> sloot conventies met gemeentebesturen
—> Conventie van Antwerpen: leerlingen & leraren verplicht mis bijwonen, niks tegenstrijdig
met godsdienst in de boeken, …
fi
JURIDISCH KADER
1. INLEIDING
- macroniveau waarop onderwijs georganiseerd is
- Hoe & waarom
- Drie luiken:
- Organisatie: rol van overheid & onderwijsverstrekkers (netten)
- Structuur secundair onderwijs
- Onderwijsbeleid
2. ORGANISATIE VLAAMSE ONDERWIJS
- voortdurend in evolutie
- Nodige historische contextualisering
2.1 historische kijk op onderwijsvrijheid & ontstaan netten
- of cieel onderwijs = ingericht door overheid
- Vrije onderwijs = privé-initiatief (ook vaak door overheid ge nancierd)
- Machtsevenwicht of cieel & vrij onderwijs = resultaat v strijd om onderwijsbevoegdheden- en
nanciering vanaf 18de eeuw
Bron onderwijscon ict
- tot 18de eeuw onderwijs in Zuidelijke Nederlanden gedomineerd door katholieke kerk ->
godsdienstig
- Verlichting
—> Diderot & Condorcet: onderwijs om mensen te bevrijden uit onmondigheid -> neutraal,
utilitair, toegankelijk onderwijs door staat georganiseerd
- Maria-Theresia: colleges vervangen door rijscholen (met katholiek karakter), tegengewerkt
door de kerk
- Franse Revolutie: kerk uit publieke leven verbannen
—> lycea oprichten: lagere & secundaire rijksscholen
—> geen godsdienst, voor eerst overheidscontrole door inspectie
- Nederlaag Napoleon: Zuidelijke Nederlanden werd Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
—> koning Willem I: absolute controle onderwijs -> con ict met kerk
—> oprichten rijksscholen, rijksnormaalscholen, rijksuniversiteiten
—> scholen v gemeenten & privé instanties bleven bestaan maar moesten zich schikken naar
overheid & gecontroleerd door inspectie
—> voor het eerst overheidstoelage: basis voor huidige subsidiëring onderwijs in ruil voor
overheidscontrole
—> Nederlandse rijksinspectie negatief onthaald in gemeentelijk & vrij onderwijs + sluiting
fi fi flfi fl fi
, katholieke colleges
—> Monsterverbond: samenwerking katholieken & Zuid-Nederlandse liberalen met kritiek op
economische, politieke & taalbeleid van koning Willem I
Spanningen tussen vrij & of cieel onderwijs in 19de eeuws België
- meest progressieve grondwet v nieuwe Belgische staat
- Als reactie tegen despotisme (=tirannie) Willem I werden vrijheden grondwettelijk vastgelegd
—> vrijheid van onderwijs = impact staat aan banden
—> iedereen kon onderwijs organiseren & school oprichten, zonder rijkscontrole
—> ook geen subsidies: schoolgeld aan ouders verrekend
—> publieke overheden gaven onderwijs uit handen
—> niveau onderwijs daalde (geen leerplicht, docenten zonder diploma, …)
- Liberalen: wilden wet creëren die staat mogelijkheid gaf om op alle onderwijsniveaus school
in te richten
- Katholieken: staat moest zich beperken tot subsidiaire rol, ondersteuning v bestaande
scholen
- Gemeentelijke scholen waren katholiek doordrongen -> samenhang onderwijs-opvoeding-
religie
- Eerste wet lager onderwijs: compromis katholieken-liberalen
—> elke gemeente lagere gemeenteschool met rijksinspectie
—> godsdienst verplicht vak
—> gemeente mocht bestaande school subsidiëren
—> diocesane (bisschoppelijke) inspectie
—> Belgisch lager onderwijs = katholiek onderwijs
- Gevolgen v deze wet voor verhouding onderwijsverstrekkers:
- Boost gemeentelijk onderwijs
- Alle gemeentelijke lagere scholen katholiek karakter -> kerk investeerde minder in uitbouw
eigen schoolnet
- Na verkiezingen liberale partij absolute meerderheid in parlement
—> Regering-Rogier: voor eerst regering zonder katholieken
—> wet op secundair onderwijs
—> initiatiefrecht staat uitgebreid, greep kerk geminderd
—> meer rijksscholen
—> godsdienst bleef owv moraliserende & socialiserende meerwaarde
- Kerk angstig dat katholiek karakter onderwijs in gedrang zou komen
—> sloot conventies met gemeentebesturen
—> Conventie van Antwerpen: leerlingen & leraren verplicht mis bijwonen, niks tegenstrijdig
met godsdienst in de boeken, …
fi
