Hoorcollege rechtseconomie

Rechtseconomie HC

Week 1-A – Welvaart, Markten en economie
Voorkeuren
 Volledige voorkeursordening
 Transitief; als F wordt geprefereerd boven D en D boven B, dan wordt F geprefereerd
boven B
 Meer boven minder
 Indifferentiecurven brengen voorkeuren van een individu in beeld
o Meer van alles geeft de hoogst bereikbare indifferentiecurve
o Wel kijken wat het hoogst mogelijke is voor iemand -> bijv. iemand heeft een
budget
o Helling van indifferentiecurven; verandering van X tegenover Y
 Is iemand bereid meer van het een op te offeren om meer van het ander
te krijgen
o Optimale keuze; hoogst bereikbare indifferentiecurve
 Helling van de indifferentiecurve = helling van de budgetlijn
o Pareto verbetering; nut van A wordt groter zonder dat het nut van B kleiner
wordt -> Oog van verbetering
 Interpersonele nutsvergelijking; hulpmiddel om te onderzoeken welke
invloed een bepaalde verandering heeft op de gezamenlijke maatschappij
 Pareto optimum; wanneer de indifferentiecurven van A en B elkaar raken
kan er sprake zijn van een situatie van een gezamenlijk
welvaartsoptimum als er geen Pareto verbeteringen meer mogelijk zijn
 De contractcurve is een weergave van de verzameling van Pareto opima,
en bestaat uit de verzameling van punten waarin de indifferentiecurven
van de betrokken individuen elkaar raken
o Hicks-Kaldor criterium; een verbetering van de gezamenlijke welvaart wordt
gerealiseerd indien er sprake is van een verandering waarbij alle betrokkenen
erop vooruit zouden kunnen gaan
 De in geld uitgedrukte nutswinst van de winnaars overtreft het geld in
uitgedrukte nutsverlies van de verliezers
 Toepassing; kosten-batenanalyse
 Uitdagingen;
 Geldwaarde op een bepaald moment
 Geldwaarde voor rijk en arm verschilt
 Kwalitatieve en kwantitatieve elementen

Marktfalen
 Externe effecten
 Collectieve goederen
o Non-exclusief
o Non-rivaliserend
 Onvolledige mededinging/monopolies
 Onzekerheid/informatiegebreken

,Week 1-B – Welvaart, markten en overheid
Waarom zijn er markten
 Specialisatie -> hogere productiviteit -> ruilen om hier van te profiteren
 Transactiekosten;
o Hindernis in het ruilproces;
 Zoeken van informatie over prijzen en kwaliteiten
 Het voeren van onderhandelingen over de verkoopvoorwaarden
 Het afsluiten van overeenkomsten
 Het controleren van de naleving van overeenkomsten
 Het zo nodig afdwingen van de naleving van overeenkomsten
o Zijn afhankelijk van;
 De mate waarin er investeringen nodig zijn die specifieke voor de
desbetreffende transactie worden gedaan
 Frequentie waarmee de transacties plaatsvinden
 Complexiteit van de transactie en de onzekerheid over de kwaliteiten van
de goederen
 Ingewikkeldheid van het meten van de kwaliteiten
 De mate waarin een partij afhankelijk is van derden

Consequenties van markten voor de maatschappelijke welvaart
 Vraagcurve -> naar beneden hellend
 Aanbodcurve -> naar boven hellend
 Winstmaximalisatie bij MO = MK
 Evenwicht van de markt; kopers en verkopers zijn tevreden met hun hoeveelheden
respectievelijk de marktprijs -> bij snijpunt vraag en aanbod
o Tegen prijzen boven de evenwichtsprijs wordt minder verkocht
o Tegen prijzen onder de evenwichtsprijs kunnen consumenten niet het aantal
producten krijgen dat ze willen

Week 2-A
Certification of licesing
 Algemene regels m.b.t. informatievoorziening
o Een verbod op foutieve en misleidende informatie
o Verplichte openbaarmaking van informatie (bijv. labels)
 Certification (=certificering, keurmerken)
o Risico; te hoge investering in opleiding (en signaleringseffecten)
o Vaak in de vorm van private regulering, maar kan ook ondersteunend worden
door publieke handhaving
 Licensing (=vergunningenstelsel);
o Geen discriminatie op basis van opleiding of intelligentie consument
o Bepaalde producten of diensten worden van de markt geweerd
o Risico; substitutie effect
 > heterogeniteit van consumentenvoorkeuren is een belangrijk criterium in het maken
van de keuze tussen certification en licensing

, Marktfalen vs. overheidsfalen
 Private interest benadering;
o Belangengroepen theorie
 Economische reguleringstheorie (Chicago School)
 Markt voor regulering; aanbod en vraag
 Stigler, Peltzman, Posner, Becker
o Toetredingsbelemmeringen (wettelijk vs. traditioneel)
o Industrie vs. andere belangengroepen
o Ook; grandfather clauses en shadow interest groups
 Public choiche (Virginia School)
 Economische analyse van het gedrag van politici / bestuurders
 Tullock, Buchanan, Krueger etc.
 Rent seeking gedrag; focus op kosten van lobbying
 Gemeenschappelijk; passieve rol van de bestuurder
o Olson’s criteria voor succesvolle lobbying
 Lage transactiekosten;
 Relatief kleine groepen
 Die goed georganiseerd zijn -> maakt het gemakkelijker om bij
elkaar te komen om in de politiek te bekijken hoe je erop vooruit
gaat
 En die een duidelijk doel hebben (single-issue oriented)
 Hoge informatiekosten voor ‘public at large’ – hoe complexer de
regulering, hoe meer voordelen er worden doorgespeeld naar
belangengroepen i.p.v. de samenleving in het algeheel
o Tollbooth theorie;
 Bestuurders als monopolist
 Bewust inefficiënte regulering met het doel rents te behalen via
bijv. omkoperij en campagnebijdragen
 Corruptie
 Actieve rol van bestuurders
 Kan worden beschouwd als onderdeel van public choice
 Publieke en private regulering omvat o.a.;
o Private regulering omvat o.a.;
 Private certificering
 Private normen en standaarden
 Zelfregulering
 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
o Soms ondersteund door de wetgever
 Criteria voor zelfregulering (Miller, 1985)
 Specifieke kennis
 Flexibiliteit van zelfregulerende instanties
 Lagere kosten bijv. naleving van zelfregulering (compliance costs)
 Criteria gelden ook voor andere vormen van private regulering?