Samenvatting Anatomie en fysiologie (hfst 1 t/m 13) Gezondheid en ziekte

Hoofdstuk 1 Inleiding Anatomie en fysiologie

- De anatomie is de wetenschap die zich richt op de structuur en de
organisatie van een organisme, dus de bouw ervan.
- De fysiologie wordt gedefinieerd als de wetenschap die zich bezighoudt
met het bestuderen van de levensverrichtingen (zoals de stofwisseling)
van organismen.
- Pathologie (ziektekunde) is de wetenschap betreffende de
veranderingen van vormen en functies die in een lichaam door ziekten
ontstaan, kortweg de wetenschap die zich bezighoudt met ziekten.

Een orgaan bestaat uit verschillende weefsels, en weefsels bestaan op hun
beurt uit een groot aantal cellen met dezelfde bouw en functie. De cel is
de kleinste bouwsteen van het menselijk lichaam.

De leer van de bouw en functie van de weefsels is de histologie.
Cytologie de bouw en functie van de cellen bestudeert.
De topografische anatomie bestudeert de ligging van de organen ten
opzichte van elkaar.

Bij de beschrijving van de ligging van organen en structuren in het lichaam
wordt er gebruik gemaakt van verschillende vlakken.
- Het horizontale vlak (ook wel transversale vlak genoemd); doorsnede kan
op elk willekeurig niveau, dat wil zeggen van de kruin tot aan de voetzolen
worden gemaakt. Op een CT-scan worden doorsneden van het lichaam in
dit vlak afgebeeld.
- Het verticale vlak, onderverdeeld in:
het sagittale vlak (van voor naar achteren).
het mediane vlak (van voor naar achter door het midden van het lichaam;
het mediane vlak is dus een van de vele mogelijke sagittale vlakken).
het frontale vlak (dwars, van links naar rechts).

Er is een zestal richtingen van beweging. De aanduidingen voor die
richtingen worden ook gebruikt om de ligging van organen en structuren
ten opzichte van elkaar te geven.
Superior (naar boven, in de richting van het hoofd)
Inferior (naar beneden, in de richting van de voeten)
Posterior (naar achteren)
Anterior (naar voren)
Dextra (naar rechts)
Sinistra (naar links)
Lateraal (zijdelings)
Mediaal (naar het midden toe)
Proximaal dat wil zeggen dat iets dichterbij het centrum van het lichaam
ligt dan die structuur.
Distaal houdt in dat iets verder van het centrum van het lichaam afligt dan
de genoemde structuur.




1
Samenvatting van G.Haisma (NHL Hogeschool)

, Een cel is een levend organisme en heeft daarom een aantal
kenmerken.
- Homeostase; het vermogen het inwendige milieu constant te houden.
- Organisatie en structuur; er is een relatie tussen de bouw en de functie.
- Stofwisseling; het opnemen, verwerken en uitscheiden van stoffen.
- Groei; het proces van toename van de grootte en de complexiteit.
- Adaptatie; aanpassing aan de omgeving, zowel van structuur als van
gedrag.
- Prikkelbaarheid; het vermogen op prikkels te reageren.
- Voortplanting; het zorgen voor nakomelingen en het voortbestaan van de
soort.

Een organisme beschikt over vegetatieve (onwillekeurige) en animale
(willekeurige) functies.
De vegetatieve functies zorgen voor de instandhouding van het lichaam,
dus voor de energievoorziening en voor de bouw en groei.
* de stofwisseling (opname van voedingsstoffen en omzetting hiervan in
energie)
* de ademhaling (opname van zuurstof en afgifte van koolzuur)
* de warmtehuishouding (regulatie van de lichaamstemperatuur)
* de uitscheiding (door de nieren van afvalstoffen en vocht, en door de
darm van ontlasting)
* het transport (van zuurstof, koolzuur en voedingsstoffen via het
bloedvaatstelsel)
* de coördinatie van bovengenoemde processen (door het autonome
zenuwstelsel en het hormoonstelsel)

De animale functies zijn de zogenaamde hogere functies, die niet primair
ten doel hebben het lichaam in stand te houden:
* de voortplanting
* het bewegen
* het contact met de omgeving (door middel van de zintuigen)
* alle psychische processen (in de hersenen)

Het lichaam bestaat uit een aantal orgaansystemen of orgaanstelsels.
- musculoskeletale systeem (spieren en beenderen) dit systeem zorgt voor
de voortbeweging, voor het handhaven van rechtopstaande houding en de
ademhaling. Verder steunt en beschermt het de inwendige organen.
- gastro – intestinale systeem (maag – darmstelsel) De voedingsstoffen die
het lichaam nodig heeft komen met het voedsel binnen en worden in de
darmen onder invloed van enzymen afgebroken. Deze stoffen worden door
de wand van de darm heen in het bloed geabsorbeerd en komen, na
passage door de lever, bij de weefsels terecht.
- respiratoire systeem (longen) de energie die het lichaam nodig heeft,
komt vrij door de oxidatie van voedingstoffen, zoals suikers en vetten, en
de zuurstof die voor dit proces nodig is, wordt in de longen uit de
ingeademde lucht opgenomen. Het koolzuur dat hierbij in de weefsels
ontstaat, wordt via de longen afgevoerd naar de buitenlucht.
- het uitscheidingssysteem (nieren) bij de stofwisseling komen niet –
vluchtige afvalproducten vrij die door de nieren met de urine worden
2
Samenvatting van G.Haisma (NHL Hogeschool)