2020-2021 Ondersteuningsmodellen en praktijken
ONDERSTEUNINGSMODELLEN EN
PRAKTIJKEN: LES 4 & 5:
INHOUDSOPGAVE
Hoofdstuk 2: Jongeren met gedrags- en emotionele problemen .......................................................................... 2
2.1 Inleiding: ......................................................................................................................................................... 2
2.2 Wat? ............................................................................................................................................................... 2
2.2.1 Definitie gedragsproblemen: ................................................................................................................... 2
2.2.2 Soorten: ................................................................................................................................................... 2
2.2.3 Gedragsstoornissen: ................................................................................................................................ 3
2.3 Aandachtspunten: .......................................................................................................................................... 3
2.3.1 Het ontwikkelingsperspectief .................................................................................................................. 4
2.3.2 De continuümgedachte: .......................................................................................................................... 4
2.3.3 De context................................................................................................................................................ 4
2.3.4 De informant............................................................................................................................................ 4
2.4 Etiologie: ......................................................................................................................................................... 4
2.4.1 Monocausale verklaringsmodellen: ........................................................................................................ 4
2.4.1.1 Biologisch: ......................................................................................................................................... 4
2.4.2 Psychologisch:.......................................................................................................................................... 5
2.4.2.1 Psychodynamisch model .................................................................................................................. 5
2.4.2.2 Ontwikkelingspsychologisch model ................................................................................................. 6
2.4.2.3 Leertheoretisch model ..................................................................................................................... 7
2.4.3 Systematisch verklaringsmodel ............................................................................................................. 11
2.4.4 Orthopedagogisch verklaringsmodel .................................................................................................... 11
2.3 Multicausaal ................................................................................................................................................. 11
2.4 Diagnostiek: .................................................................................................................................................. 15
2.5 Interventies ................................................................................................................................................... 15
2.5.1 Interventies vanuit verschillende theoretische perspectieven (zie verklarinsmoddelen/interventies):
....................................................................................................................................................................... 15
2.5.2 Wanneer interventies? .......................................................................................................................... 15
2.6 ID model ........................................................................................................................................................ 15
1
,2020-2021 Ondersteuningsmodellen en praktijken
HOOFDSTUK 2: JONGEREN MET GEDRAGS- EN EMOTIONELE PROBLEMEN:
2.1 INLEIDING:
Wanneer moeten we gedrag als een probleem beschouwen?
Probleemgedrag in het licht van 3 gangbare aanduidingen:
è Normaal-abnormaal:
- Normaal = gedrag dat veel voorkomt
- Abnormaal = gedrag dat heel uitzonderlijk voorkomt
è Aangepast-onaangepast:
- Vertelt iets over de omgeving (je niet aanpassen is niet altijd slecht)
è Gezond-ziek
Indicatoren voor de aanwezigheid van problemen:
• Lijden
• Disfunctioneren = Je kan op bepaalde domeinen niet meet functioneren
• Onvoorspelbaar gedrag
• Irrationeel gedrag = gedrag dat we niet begrijpen van waar het juist komt.
• Onconventioneel gedrag = gedrag dat niet werd aangepast
• Aantasting van de geldende moreel
Men kan hieruit bepalen of er sprake is van een psychosociale problematiek.
Probleemgedrag is te beschouwen als een subjectief en normatief begrip:
• Subjectief = afhankelijk van de beoordelende persoon
• Normatief = Afhankelijk van de geldende normen en waarden
2.2 WAT?
2.2.1 DEFENITIE GEDRAGSPROBLEMEN:
• Het overschrijden van de op dat moment heersende normen en geldende regels
• De ernst wordt bepaald a.d.h.v.:
è Frequentie = hoe vaak het gebeurt?
è Duur = hoe lang?
è Omvang = is het gedrag enkel thuis of ook ergens anders?
è De mate waarin betrokkene zichzelf en/of de omgeving psychische schade berokkent
2.2.2 SOORTEN:
2
, 2020-2021 Ondersteuningsmodellen en praktijken
Lichte gedragsproblemen Ernstige gedragsproblemen
• Tijdelijk • Frequent
• Situationeel • Crossituationeel
• Leeftijdsgebonden • Niet leeftijdsgebonden.
• Beperkte schade kind/omgeving • Ernstige schade kind/omgeving
Internaliserende problemen:
Vb: angsten (faalangst), depressie, psychosomatische problemen
-
Externaliserende problemen:
+
Vb: Agressie, hyperactief, oppositioneel
- +
1
• Tijdelijk-frequent: enkel op eerste schooldag of blijvend?
• Situationeel-crosstituationeel: bij 1 bepaalde leerkracht of bij alle leerkrachten?
• Leeftijdsgebonden-niet leeftijdsgebonden
• Beperkte schade kind/omgeving-ernstige schade kind/omgeving: mate van psychosch
lijden kind/omgeving
2.2.3 GEDRAGSSTOORNISSEN:
• Ernstige gedragsproblemen:
è Langdurig of blijvend
è Ernstig lijden bij kind en/of directe omgeving
è Symptomen komen in specifieke combinaties voor (zoals beschreven in de DSM-V)
Bv. Oppositionele-opstandige stoornis, normoverschrijvende gedragsstoornis,
periodiek explosieve stoornis
2.3 AANDACHTSPUNTEN:
Hellinckx en Grietens
3
ONDERSTEUNINGSMODELLEN EN
PRAKTIJKEN: LES 4 & 5:
INHOUDSOPGAVE
Hoofdstuk 2: Jongeren met gedrags- en emotionele problemen .......................................................................... 2
2.1 Inleiding: ......................................................................................................................................................... 2
2.2 Wat? ............................................................................................................................................................... 2
2.2.1 Definitie gedragsproblemen: ................................................................................................................... 2
2.2.2 Soorten: ................................................................................................................................................... 2
2.2.3 Gedragsstoornissen: ................................................................................................................................ 3
2.3 Aandachtspunten: .......................................................................................................................................... 3
2.3.1 Het ontwikkelingsperspectief .................................................................................................................. 4
2.3.2 De continuümgedachte: .......................................................................................................................... 4
2.3.3 De context................................................................................................................................................ 4
2.3.4 De informant............................................................................................................................................ 4
2.4 Etiologie: ......................................................................................................................................................... 4
2.4.1 Monocausale verklaringsmodellen: ........................................................................................................ 4
2.4.1.1 Biologisch: ......................................................................................................................................... 4
2.4.2 Psychologisch:.......................................................................................................................................... 5
2.4.2.1 Psychodynamisch model .................................................................................................................. 5
2.4.2.2 Ontwikkelingspsychologisch model ................................................................................................. 6
2.4.2.3 Leertheoretisch model ..................................................................................................................... 7
2.4.3 Systematisch verklaringsmodel ............................................................................................................. 11
2.4.4 Orthopedagogisch verklaringsmodel .................................................................................................... 11
2.3 Multicausaal ................................................................................................................................................. 11
2.4 Diagnostiek: .................................................................................................................................................. 15
2.5 Interventies ................................................................................................................................................... 15
2.5.1 Interventies vanuit verschillende theoretische perspectieven (zie verklarinsmoddelen/interventies):
....................................................................................................................................................................... 15
2.5.2 Wanneer interventies? .......................................................................................................................... 15
2.6 ID model ........................................................................................................................................................ 15
1
,2020-2021 Ondersteuningsmodellen en praktijken
HOOFDSTUK 2: JONGEREN MET GEDRAGS- EN EMOTIONELE PROBLEMEN:
2.1 INLEIDING:
Wanneer moeten we gedrag als een probleem beschouwen?
Probleemgedrag in het licht van 3 gangbare aanduidingen:
è Normaal-abnormaal:
- Normaal = gedrag dat veel voorkomt
- Abnormaal = gedrag dat heel uitzonderlijk voorkomt
è Aangepast-onaangepast:
- Vertelt iets over de omgeving (je niet aanpassen is niet altijd slecht)
è Gezond-ziek
Indicatoren voor de aanwezigheid van problemen:
• Lijden
• Disfunctioneren = Je kan op bepaalde domeinen niet meet functioneren
• Onvoorspelbaar gedrag
• Irrationeel gedrag = gedrag dat we niet begrijpen van waar het juist komt.
• Onconventioneel gedrag = gedrag dat niet werd aangepast
• Aantasting van de geldende moreel
Men kan hieruit bepalen of er sprake is van een psychosociale problematiek.
Probleemgedrag is te beschouwen als een subjectief en normatief begrip:
• Subjectief = afhankelijk van de beoordelende persoon
• Normatief = Afhankelijk van de geldende normen en waarden
2.2 WAT?
2.2.1 DEFENITIE GEDRAGSPROBLEMEN:
• Het overschrijden van de op dat moment heersende normen en geldende regels
• De ernst wordt bepaald a.d.h.v.:
è Frequentie = hoe vaak het gebeurt?
è Duur = hoe lang?
è Omvang = is het gedrag enkel thuis of ook ergens anders?
è De mate waarin betrokkene zichzelf en/of de omgeving psychische schade berokkent
2.2.2 SOORTEN:
2
, 2020-2021 Ondersteuningsmodellen en praktijken
Lichte gedragsproblemen Ernstige gedragsproblemen
• Tijdelijk • Frequent
• Situationeel • Crossituationeel
• Leeftijdsgebonden • Niet leeftijdsgebonden.
• Beperkte schade kind/omgeving • Ernstige schade kind/omgeving
Internaliserende problemen:
Vb: angsten (faalangst), depressie, psychosomatische problemen
-
Externaliserende problemen:
+
Vb: Agressie, hyperactief, oppositioneel
- +
1
• Tijdelijk-frequent: enkel op eerste schooldag of blijvend?
• Situationeel-crosstituationeel: bij 1 bepaalde leerkracht of bij alle leerkrachten?
• Leeftijdsgebonden-niet leeftijdsgebonden
• Beperkte schade kind/omgeving-ernstige schade kind/omgeving: mate van psychosch
lijden kind/omgeving
2.2.3 GEDRAGSSTOORNISSEN:
• Ernstige gedragsproblemen:
è Langdurig of blijvend
è Ernstig lijden bij kind en/of directe omgeving
è Symptomen komen in specifieke combinaties voor (zoals beschreven in de DSM-V)
Bv. Oppositionele-opstandige stoornis, normoverschrijvende gedragsstoornis,
periodiek explosieve stoornis
2.3 AANDACHTSPUNTEN:
Hellinckx en Grietens
3
