Samenvatting Internationaal En Europees Recht

Internationaal en Europees recht
1. Internationaal recht

Definitie – indelingen

Internationaal recht: geen algemeen aanvaarde definitie
 Verleden: betrekkingen tussen volkeren  ‘volkerenrecht’
 Centrale rol: staten
 Toegenomen rol internationale organisaties, niet-gouvernementele organisaties en
particulieren
 rechtstak die de internationale betrekkingen regelt = internationaal publiekrecht

Internationaal publiekrecht VS internationaal privaatrecht
 internationaal privaatrecht:
 Gedrag van individuen met grensoverschrijdend element
 Regels van nationaal recht (grotendeels geharmoniseerd)
o Toepasselijk recht
o Bevoegde rechtbank
o Tenuitvoerlegging vonnis


Internationaal recht als horizontaal en onvolmaakt systeem

 Instemming staten ‘oorspronkelijke subjecten van internationaal recht’ is
cruciaal
 Consensualisme tussen soevereine staten (= overeenkomst door loutere
wilsovereenstemming)

 Geen centrale wetgever (uitzondering: toekennen wetgevende bevoegdheid)
 Geen centrale rechter (tenzij instemming ad hoc of duurzaam)
 Geen centrale afdwinging


Kenmerken internationale organisaties in het internationaal
recht

Gemeenschappelijke kenmerken:

 Samenwerkingsverband staten en internationale organisaties
 Nastreven gemeenschappelijke doelstellingen
 Oprichtingsverdrag

,  Eigen organen met vertegenwoordigers
Organisatiegebonden kenmerken:

Lidmaatschap
 Veelal staten en internationale organisaties
 Open VS gesloten (open = geen voorwaarden, gesloten = wel voorwaarden bv. EU)
 Universele VS regionale (universeel = hele wereld)

Doel
 Algemeen VS functioneel

Bevoegdheden
 Toegewezen VS impliciete bevoegdheden (impliciet = niet officieel)
 Intergouvernementele VS supranationale bevoegdheden (intergouvernementeel =
met de landen die beslissingsmacht houden)

Organen
 Plenair (= voltallige vergadering)/ dagelijks bestuur/ secretariaat
 Eigen rechterlijk orgaan eerder uitzonderlijk

Besluitvorming
 Divers: unanimiteit (= zonder verschil van mening)/ meerderheid/ consensus (= er
wordt overlegd totdat iedereen met het voorstel akkoord is)

Financiën
 Meestal via lidmaatschapsbijdragen en eventueel andere inkomsten

Supranationale organisaties  EU als voorbeeld
 Organen bestaan deels uit personen die niet louter optreden voor hun staat
 Meerderheidsbeslissingen
 Organen kunnen bindende beslissingen nemen
 Directe gevolgen voor particulieren
 Oprichtingsverdrag en secundaire besluitvorming vormen eigen rechtsorde
 Onafhankelijk rechterlijk orgaan waakt over geldigheid handelingen instellingen en
naleving besluiten staten

,De Verenigde Naties en haar hoofdorganen

Algemeen

 1945 VN-Handvest
 193 leden
 Doel: handhaven internationale vrede en veiligheid – sociale, culturele en
humanitaire samenwerking, bevorderen eerbied rechten van de mens en
fundamentele vrijheden
 Praktijk: enorme evolutie (o.a. milieubescherming, strijd terrorisme)
 Sustainable Development Goals (17 SDG’s)  wereldwijde duurzame ontwikkeling

Algemene vergadering:

 Plenair orgaan
 Ruime politieke bevoegdheid (uitzondering: nationale rechtsmacht en bevoegdheden
Veiligheidsraad) specifieke bevoegdheden
 Niet bindende resoluties

Veiligheidsraad:

 Vijf permanente leden (veto)
 Tien niet-permanente leden (twee jaar)
 Politiek orgaan
 ‘vreedzame geschillenbeslechting’  niet bindende aanbevelingen
 ‘bedreiging van vrede’, ‘inbreuk op vrede’, ‘daad van agressie’  bindende
maatregelen (aanbevelingen, voorlopige maatregelen, sancties, militaire actie)

Economische en Sociale raad:

 Coördinerend orgaan voor de economische en sociale werkzaamheden van de VN

Internationaal Gerechtshof:
 15 onafhankelijke rechters
 Beslechten van interstatelijke juridische geschillen
 Juridische adviezen op vraag van VN en gespecialiseerde organisaties




Regionale organisaties in Europa

, Europese Unie:

 Supranationale organisatie bij uitstek
 27 lidstaten
 Breed bevoegdheidspakket
 Europees Hof van Justitie
 Brussel, Luxemburg, Staatsburg  hoofdkantoren

NAVO  Noord-Atlantische Verdragsorganisatie:

 1949 Noord-Atlantisch verdrag
 Defensie-alliantie
 Artikel V: werderzijdse bijstandsplicht
 Lidmaatschap:
o Bestaande leden kunnen (unaniem) nieuwe leden toelaten
o Voorwaarde: Europese landen die bijdrage kunnen leveren aan de veiligheid
van het Noord-Atlantisch gebied
o Groei van 12 tot 30 leden

Raad van Europa:

 1949
 Bevorderen van Mensenrechten, democratie, rule of law
 Pan-Europese organisatie met 47 leden en 6 waarnemers-staten (o.a. VS, Japan en
Canada)

Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)
 1950
 Leden Raad van Europa verbinden zich er toe om na goedkeuring en ratificatie de
grondrechten te eerbiedigen: recht op leven, recht op persoonlijke vrijheid en
veiligheid, recht op een eerlijk proces, recht op vrije mening, …

 Vermeende schending EVRM:
 Individuele kracht (natuurlijk persoon, ngo, groep personen; na uitputting nationale
rechtsmiddelen)
 Interstatelijke klachten



Europees Hof voor de rechten van de Mens (EHRM)
 47 onafhankelijke rechters
 Oordelen over (vermeende) inbreuk