Toepassingstaak
Bachelor gezondheid & welzijn: Orthopedagogie – Orthopedagogische werken,
Academiejaar 2018 – 2019
Lector:
Naam:
Groep:
1
,Inhoudsopgave
1 Korte situatieschets (gezamenlijk)......................................................................................................3
2 Beeldvormingsfase (gezamenlijk).......................................................................................................3
2.1 Observeren..................................................................................................................................3
2.2 Vraagstellingstypes zie bijlage 6.1 & 6.2......................................................................................3
2.3 Beeldvormings(analyse)modellen................................................................................................6
2.4 Opstellen van Doelen...................................................................................................................7
3 Begeleidingsfase (individueel)............................................................................................................8
3.1 Aanpak van de doelen..................................................................................................................8
4 Extra theoretische verdieping...........................................................................................................10
4.1 Voor- en nadelen modellen.......................................................................................................10
4.2 Houdingsaspecten.....................................................................................................................11
4.3 Nieuwe autoriteit.......................................................................................................................11
4.4 Omgaan met complex trauma - tips...........................................................................................12
4.5 Weerstandspatroon...................................................................................................................12
5 Bibliografie........................................................................................................................................13
6 Bijlage...............................................................................................................................................14
6.1 Vragenlijst intakegesprek 1.......................................................................................................14
6.2 Vragenlijst gesprek 2.................................................................................................................17
6.3 Signs of safety en het 3 huizenmodel........................................................................................18
6.4 Het 3-kolommenmodel..............................................................................................................18
6.5 Genogram..................................................................................................................................20
6.6 Emotiethermometer..................................................................................................................20
6.7 EQ-Babbelspel............................................................................................................................20
2
, 1 Korte situatieschets (gezamenlijk)
Het gezin is een nieuw-samengesteld gezin bestaande uit Inge, Thomas, Sara, Jasper en
Seppe. Inge heeft twee kinderen (Sara en Jasper) uit een vorige relatie met Erik. Seppe is
de zoon van Thomas en zijn ex-vrouw. Inge en Erik hebben een relatie gehad van zes jaar
waarvan ze vier jaar gehuwd waren. In 2017 zijn ze gescheiden. Erik is hertrouwd met Rania
en zij hebben samen nog een dochter Noor. Inge heeft sinds twee jaar een relatie met
Thomas en zijn wettelijk samenwonend. Seppe (12 jaar) verblijft week om week bij zijn
vader. Sara (5 jaar) en Jasper (8 jaar) gaan om de twee weken een weekend naar papa
Erik. Inge benaderde ons omtrent het gedrag van haar zoon Jasper. Ze vertelde ons dat
Jasper de laatste tijd opstandig reageert. Hij vertoont erg wisselvallig gedrag en kan soms
heel erg boos worden. Als hij boos wordt begint hij te roepen en schelden, te gooien met
spullen en te slaan met deuren. Het is voor de ouders niet helemaal duidelijk van waar dit
gedrag komt en ze hebben al op verschillende manieren proberen te reageren. Jasper
kaatste ook elk gesprek af. Jasper zelf wil dat zijn ouders hem met rust laten en voelt zich
onbegrepen in de situatie. Mama Inge wilde niet dat papa Erik meteen betrokken zou
worden in deze begeleiding.
2 Beeldvormingsfase (gezamenlijk)
2.1 Observeren
Tijdens het intakegesprek hebben we uitgesteld geobserveerd. Omdat we het gesprek niet
konden voeren in de huiselijke omgeving, hebben we uitgesteld geobserveerd aan de hand
van anekdotisch vertellen, critical incidents en filmisch rapporteren. We hebben in ons
gesprek bewust gevraagd naar voorbeelden uit het dagelijkse leven. We vroegen
bijvoorbeeld hoe Jasper zich gewoonlijk gedroeg. We vroegen ook naar hoe een typische
dag er uit zag om zo een beeld te krijgen van hoe het eraan toe gaat in huis. Tijdens het
gesprek met Jasper vroegen we bijvoorbeeld ook wat er leuk en minder leuk was bij mama
en papa. Om ook een beeld te krijgen van de problemen vroegen we naar voorbeelden
wanneer Jasper bijvoorbeeld boos werd, wat de aanleiding was en hoe hij zich uitte. Op die
manier konden de ouders hun verhaal kwijt en konden wij meer informatie vergaren over de
situatie. We hebben ons voornamelijk gericht op het filmisch laten rapporteren door veel te
vragen naar verduidelijking. Een concreet voorbeeld hiervan is het moment waarop de
moeder (Inge) verteld over het gedrag van haar zoon en zegt dat hij lastig doet. Dit was
vaag voor ons dus hebben we haar onderbroken met de vraag wat lastig betekent voor haar.
We waren op zoek naar een duidelijk voorbeeld. Door deze manier van observatie konden
wij toch te weten komen wat voor een klimaat er heerst in huis. We konden uit deze
voorbeelden vernemen dat er thuis best wat spanning is. Daarnaast kwamen we ook te
weten op welke manier er door de verschillende partijen naar de situatie werd gekeken. Dit
konden we vaststellen door het woordgebruik. De mama gebruikte bijvoorbeeld vaak het
woord ‘lastig’ of ‘ambetant’ wanneer ze over Jasper sprak. Thomas sprak meer vanuit een
afstandelijk perspectief. De nadruk lag op de negatieve voorbeelden, zowel bij Jasper als bij
de ouders (Verreyken & Verbeek, 2020-2021).
2.2 Vraagstellingstypes zie bijlage 6.1 & 6.2
Vraag 1: Zijn er afspraken of bepaalde regels binnen het gezin? Kunt u hier voorbeelden van
geven? (Integratieve vraag, cultuur/relationele ethiek & balansmodel/ gezinspedagogisch
kader) Inge zei: “Ja, er zijn zeker regels binnen het gezin waaraan iedereen zich moet
houden. De kinderen hebben de verantwoordelijkheid om hun kamer netjes te houden.
Daarnaast helpen ze ook bij het dekken van de tafel. Jasper en Seppe, als hij er is, helpen
na het eten met het afruimen van de tafel. Sara proberen we te betrekken waar kan. We
geven haar bijvoorbeeld een beker om weg te zetten. Elke zondag moeten de kinderen hun
was naar beneden brengen. Ze hebben ook een vast uur om te gaan slapen in de week.
Sara gaat om 20u naar bed en Jasper om 20u30.” Thomas zei: “In het weekend hebben ze
geen vast uur en kan dat heel verschillend zijn. Ik moet wel zeggen dat het niet altijd even
gemakkelijk is met die regels. Soms wordt er gewoonweg niet geluisterd en dan voel je je
machteloos als ouder.”
3
Bachelor gezondheid & welzijn: Orthopedagogie – Orthopedagogische werken,
Academiejaar 2018 – 2019
Lector:
Naam:
Groep:
1
,Inhoudsopgave
1 Korte situatieschets (gezamenlijk)......................................................................................................3
2 Beeldvormingsfase (gezamenlijk).......................................................................................................3
2.1 Observeren..................................................................................................................................3
2.2 Vraagstellingstypes zie bijlage 6.1 & 6.2......................................................................................3
2.3 Beeldvormings(analyse)modellen................................................................................................6
2.4 Opstellen van Doelen...................................................................................................................7
3 Begeleidingsfase (individueel)............................................................................................................8
3.1 Aanpak van de doelen..................................................................................................................8
4 Extra theoretische verdieping...........................................................................................................10
4.1 Voor- en nadelen modellen.......................................................................................................10
4.2 Houdingsaspecten.....................................................................................................................11
4.3 Nieuwe autoriteit.......................................................................................................................11
4.4 Omgaan met complex trauma - tips...........................................................................................12
4.5 Weerstandspatroon...................................................................................................................12
5 Bibliografie........................................................................................................................................13
6 Bijlage...............................................................................................................................................14
6.1 Vragenlijst intakegesprek 1.......................................................................................................14
6.2 Vragenlijst gesprek 2.................................................................................................................17
6.3 Signs of safety en het 3 huizenmodel........................................................................................18
6.4 Het 3-kolommenmodel..............................................................................................................18
6.5 Genogram..................................................................................................................................20
6.6 Emotiethermometer..................................................................................................................20
6.7 EQ-Babbelspel............................................................................................................................20
2
, 1 Korte situatieschets (gezamenlijk)
Het gezin is een nieuw-samengesteld gezin bestaande uit Inge, Thomas, Sara, Jasper en
Seppe. Inge heeft twee kinderen (Sara en Jasper) uit een vorige relatie met Erik. Seppe is
de zoon van Thomas en zijn ex-vrouw. Inge en Erik hebben een relatie gehad van zes jaar
waarvan ze vier jaar gehuwd waren. In 2017 zijn ze gescheiden. Erik is hertrouwd met Rania
en zij hebben samen nog een dochter Noor. Inge heeft sinds twee jaar een relatie met
Thomas en zijn wettelijk samenwonend. Seppe (12 jaar) verblijft week om week bij zijn
vader. Sara (5 jaar) en Jasper (8 jaar) gaan om de twee weken een weekend naar papa
Erik. Inge benaderde ons omtrent het gedrag van haar zoon Jasper. Ze vertelde ons dat
Jasper de laatste tijd opstandig reageert. Hij vertoont erg wisselvallig gedrag en kan soms
heel erg boos worden. Als hij boos wordt begint hij te roepen en schelden, te gooien met
spullen en te slaan met deuren. Het is voor de ouders niet helemaal duidelijk van waar dit
gedrag komt en ze hebben al op verschillende manieren proberen te reageren. Jasper
kaatste ook elk gesprek af. Jasper zelf wil dat zijn ouders hem met rust laten en voelt zich
onbegrepen in de situatie. Mama Inge wilde niet dat papa Erik meteen betrokken zou
worden in deze begeleiding.
2 Beeldvormingsfase (gezamenlijk)
2.1 Observeren
Tijdens het intakegesprek hebben we uitgesteld geobserveerd. Omdat we het gesprek niet
konden voeren in de huiselijke omgeving, hebben we uitgesteld geobserveerd aan de hand
van anekdotisch vertellen, critical incidents en filmisch rapporteren. We hebben in ons
gesprek bewust gevraagd naar voorbeelden uit het dagelijkse leven. We vroegen
bijvoorbeeld hoe Jasper zich gewoonlijk gedroeg. We vroegen ook naar hoe een typische
dag er uit zag om zo een beeld te krijgen van hoe het eraan toe gaat in huis. Tijdens het
gesprek met Jasper vroegen we bijvoorbeeld ook wat er leuk en minder leuk was bij mama
en papa. Om ook een beeld te krijgen van de problemen vroegen we naar voorbeelden
wanneer Jasper bijvoorbeeld boos werd, wat de aanleiding was en hoe hij zich uitte. Op die
manier konden de ouders hun verhaal kwijt en konden wij meer informatie vergaren over de
situatie. We hebben ons voornamelijk gericht op het filmisch laten rapporteren door veel te
vragen naar verduidelijking. Een concreet voorbeeld hiervan is het moment waarop de
moeder (Inge) verteld over het gedrag van haar zoon en zegt dat hij lastig doet. Dit was
vaag voor ons dus hebben we haar onderbroken met de vraag wat lastig betekent voor haar.
We waren op zoek naar een duidelijk voorbeeld. Door deze manier van observatie konden
wij toch te weten komen wat voor een klimaat er heerst in huis. We konden uit deze
voorbeelden vernemen dat er thuis best wat spanning is. Daarnaast kwamen we ook te
weten op welke manier er door de verschillende partijen naar de situatie werd gekeken. Dit
konden we vaststellen door het woordgebruik. De mama gebruikte bijvoorbeeld vaak het
woord ‘lastig’ of ‘ambetant’ wanneer ze over Jasper sprak. Thomas sprak meer vanuit een
afstandelijk perspectief. De nadruk lag op de negatieve voorbeelden, zowel bij Jasper als bij
de ouders (Verreyken & Verbeek, 2020-2021).
2.2 Vraagstellingstypes zie bijlage 6.1 & 6.2
Vraag 1: Zijn er afspraken of bepaalde regels binnen het gezin? Kunt u hier voorbeelden van
geven? (Integratieve vraag, cultuur/relationele ethiek & balansmodel/ gezinspedagogisch
kader) Inge zei: “Ja, er zijn zeker regels binnen het gezin waaraan iedereen zich moet
houden. De kinderen hebben de verantwoordelijkheid om hun kamer netjes te houden.
Daarnaast helpen ze ook bij het dekken van de tafel. Jasper en Seppe, als hij er is, helpen
na het eten met het afruimen van de tafel. Sara proberen we te betrekken waar kan. We
geven haar bijvoorbeeld een beker om weg te zetten. Elke zondag moeten de kinderen hun
was naar beneden brengen. Ze hebben ook een vast uur om te gaan slapen in de week.
Sara gaat om 20u naar bed en Jasper om 20u30.” Thomas zei: “In het weekend hebben ze
geen vast uur en kan dat heel verschillend zijn. Ik moet wel zeggen dat het niet altijd even
gemakkelijk is met die regels. Soms wordt er gewoonweg niet geluisterd en dan voel je je
machteloos als ouder.”
3
