Leerpad B – pathologie en farmacologie 🩺
1. symptomen van longlijden
- Hoesten: een prikkeling van de (grotere) luchtwegen
o Witgrijs: irritatie (roken)
o Etterig: bacteriële infecties
o Rozig schuim: acuut longoedeem
- Niet-productief
- Productief: met slijm
- Endogene prikkel: tumor, infectie
- Exogene prikkel: stof, rook, …
- Hemoptoë: bloed ophoesten
- Thoracale pijn: prikkeling van de pleura of de thoraxwand of mediastinum en
is scherp en stekend
- Cardiale pijn: dof en toesnoerend onafhankelijk van de ademhaling
- Dyspnoe: kortademigheid bij verschillende respiratoire maar ook niet-
respiratoire aandoeningen. Vaak stridor inspiratoir (probleem hoge
luchtwegen), dyspnoe is probleem lagere luchtwegen met wheezing (piepen)
en is expiratoir bv. astma of COPD
- ‘Verlengd expirium’: verlengde uitademing
- Dyspnoe d’effort: dyspnoe bij (lichte) inspanning zoals de trap opgaan
- Orthopnee: dyspnoe bij liggen
- Intercostale neuralgie: prikkeling van de zenuwen tussen de ribben met pijn
- Centrale cyanose: cyanose van de huid en slijmvliezen t.h.v de lippen en de
tong. Deze vorm is meestal door longproblemen en minder O2 in longen
- Perifere cyanose: beperking tot huid van extremiteiten met lokale
doorbloedingsstoornis bv. vasoconstrictie in koude, shock, li hartfalen
- Clubbing: trommelstokvingers en is door chronische longaandoeningen
met minder O2-saturatie
- Heesheid: door probleem stembanden en kan door lokaal (infectie,
stembandknobbels) of probleem beide stembandzenuwen (de N. laryngeus
recurrens) bv. beschadiging tijdens schildklieroperatie
2. klinisch onderzoek bij een patiënt met longlijden
2.1 inspectie
- Abnormale ademhalingsfrequentie: normaal is tussen de
12-18/minuut. Bij een frequentie van boven de 20/min spreken we
van tachypnee, bij frequentie van minder dan 10/min spreken we
van bradypnee en bij stilstand, apneu.
- Cheyne-stokesademhaling: soms bij terminale patiënten en is door
problemen van de regulatie van de ademhaling t.h.v. de
hersenstam. Het zijn perioden van tachypnee, bradypnee en
apnoe
- Verhoogde ademhalingsarbeid: pt met respiratoire problemen moeten ter
compensatie vaak extra ademhalingsarbeid doen bv.
hulpademhalingsspieren, intrekkingen en tuiten lippen
2.2 percussie
- Normaal: hol geluid, ‘sonore percussie’
- Onderliggende verdichting: demping van normale sonoriteit bv. pneumonie
- Timpaan geluid: bij het toenemen van de holheid bv. pneumothorax
1
, 2.3 auscultatie
- Normaal: vesiculair ademgeruis
- Onderliggende ziektes: verzwakking van vesiculair ademgeruis bv.
pneumonie
- Obstructieve aandoening: piepend geluid bij expiratie
‘wheezing’
3. technische diagnostiek
3.1 beeldvorming
- Door RX thorax
- CT thorax
- MRI thorax
- PET scan
- Bronchografie: contrast in bronchiën voor bekijken van structuren bv. voor
bronchiectasieën (wordt weinig gebruikt)
- Pulmonalisangiografie: er gaat contrast in de bloedbaan om de
longcirculatie in beeld te brengen, afsluitingen van A. pulmonalis takken zijn
longembolen
- Ventilatie-perfusiescintigrafie: ventilatiefunctie wordt in beeld gebracht door
de pt een gasvormig isotoop te laten inhaleren. Dan worden de longen in
beeld gebracht door een isotoop in de bloedbaan te injecteren.
o Normaal: tijdens beide onderzoeken zal er dan een homogeen
beeld worden gevormd van de longen
o Longembool: normale ventilatie maar met afwezige perfusie aan
het aangetaste deel (minder perfusie = minder bloed)
- Endoscopie: inbrengen endoscoop
o Bronchoscopie: kijken in de bronchiën, kan niet verder naar lagere
takken
o Thoracoscopie: endoscoop in thoraxwand om mediastinum en longen
te inspecteren
- Sputumonderzoek: een kweek maken van speeksel bij vermoeden van een
infectie
o Cytologisch onderzoek: om te kijken naar kwaadaardige cellen om op
te sporen
o Groen: infectie + vaak met antibiogram
o Grijs:
- Bloedgasanalyse: evaluatie van ademhalingsfunctie door te kijken naar de
bloedgassen in arterieel bloed. Door een arteriële punctie bv. t.h.v de A.
radialis, de normaalwaarden zijn:
o pO2: 90-100 mmHg
o pCo2: 40 mmHg
o pH: 7,4
o HCO3: 24 mM
o Zuurstofsaturatie: 98-100% → kan ook door pulse oximeter (lichtstraal
gaat doorheen vinger, afhankelijk van bloed zal er meer of minder licht
worden geabsorbeerd)
3.2 longfunctieonderzoek
2
1. symptomen van longlijden
- Hoesten: een prikkeling van de (grotere) luchtwegen
o Witgrijs: irritatie (roken)
o Etterig: bacteriële infecties
o Rozig schuim: acuut longoedeem
- Niet-productief
- Productief: met slijm
- Endogene prikkel: tumor, infectie
- Exogene prikkel: stof, rook, …
- Hemoptoë: bloed ophoesten
- Thoracale pijn: prikkeling van de pleura of de thoraxwand of mediastinum en
is scherp en stekend
- Cardiale pijn: dof en toesnoerend onafhankelijk van de ademhaling
- Dyspnoe: kortademigheid bij verschillende respiratoire maar ook niet-
respiratoire aandoeningen. Vaak stridor inspiratoir (probleem hoge
luchtwegen), dyspnoe is probleem lagere luchtwegen met wheezing (piepen)
en is expiratoir bv. astma of COPD
- ‘Verlengd expirium’: verlengde uitademing
- Dyspnoe d’effort: dyspnoe bij (lichte) inspanning zoals de trap opgaan
- Orthopnee: dyspnoe bij liggen
- Intercostale neuralgie: prikkeling van de zenuwen tussen de ribben met pijn
- Centrale cyanose: cyanose van de huid en slijmvliezen t.h.v de lippen en de
tong. Deze vorm is meestal door longproblemen en minder O2 in longen
- Perifere cyanose: beperking tot huid van extremiteiten met lokale
doorbloedingsstoornis bv. vasoconstrictie in koude, shock, li hartfalen
- Clubbing: trommelstokvingers en is door chronische longaandoeningen
met minder O2-saturatie
- Heesheid: door probleem stembanden en kan door lokaal (infectie,
stembandknobbels) of probleem beide stembandzenuwen (de N. laryngeus
recurrens) bv. beschadiging tijdens schildklieroperatie
2. klinisch onderzoek bij een patiënt met longlijden
2.1 inspectie
- Abnormale ademhalingsfrequentie: normaal is tussen de
12-18/minuut. Bij een frequentie van boven de 20/min spreken we
van tachypnee, bij frequentie van minder dan 10/min spreken we
van bradypnee en bij stilstand, apneu.
- Cheyne-stokesademhaling: soms bij terminale patiënten en is door
problemen van de regulatie van de ademhaling t.h.v. de
hersenstam. Het zijn perioden van tachypnee, bradypnee en
apnoe
- Verhoogde ademhalingsarbeid: pt met respiratoire problemen moeten ter
compensatie vaak extra ademhalingsarbeid doen bv.
hulpademhalingsspieren, intrekkingen en tuiten lippen
2.2 percussie
- Normaal: hol geluid, ‘sonore percussie’
- Onderliggende verdichting: demping van normale sonoriteit bv. pneumonie
- Timpaan geluid: bij het toenemen van de holheid bv. pneumothorax
1
, 2.3 auscultatie
- Normaal: vesiculair ademgeruis
- Onderliggende ziektes: verzwakking van vesiculair ademgeruis bv.
pneumonie
- Obstructieve aandoening: piepend geluid bij expiratie
‘wheezing’
3. technische diagnostiek
3.1 beeldvorming
- Door RX thorax
- CT thorax
- MRI thorax
- PET scan
- Bronchografie: contrast in bronchiën voor bekijken van structuren bv. voor
bronchiectasieën (wordt weinig gebruikt)
- Pulmonalisangiografie: er gaat contrast in de bloedbaan om de
longcirculatie in beeld te brengen, afsluitingen van A. pulmonalis takken zijn
longembolen
- Ventilatie-perfusiescintigrafie: ventilatiefunctie wordt in beeld gebracht door
de pt een gasvormig isotoop te laten inhaleren. Dan worden de longen in
beeld gebracht door een isotoop in de bloedbaan te injecteren.
o Normaal: tijdens beide onderzoeken zal er dan een homogeen
beeld worden gevormd van de longen
o Longembool: normale ventilatie maar met afwezige perfusie aan
het aangetaste deel (minder perfusie = minder bloed)
- Endoscopie: inbrengen endoscoop
o Bronchoscopie: kijken in de bronchiën, kan niet verder naar lagere
takken
o Thoracoscopie: endoscoop in thoraxwand om mediastinum en longen
te inspecteren
- Sputumonderzoek: een kweek maken van speeksel bij vermoeden van een
infectie
o Cytologisch onderzoek: om te kijken naar kwaadaardige cellen om op
te sporen
o Groen: infectie + vaak met antibiogram
o Grijs:
- Bloedgasanalyse: evaluatie van ademhalingsfunctie door te kijken naar de
bloedgassen in arterieel bloed. Door een arteriële punctie bv. t.h.v de A.
radialis, de normaalwaarden zijn:
o pO2: 90-100 mmHg
o pCo2: 40 mmHg
o pH: 7,4
o HCO3: 24 mM
o Zuurstofsaturatie: 98-100% → kan ook door pulse oximeter (lichtstraal
gaat doorheen vinger, afhankelijk van bloed zal er meer of minder licht
worden geabsorbeerd)
3.2 longfunctieonderzoek
2
