Mens en leren
1. Introductie + handelingsgericht werken
1.1. Soorten diagnostiek
Onderkennende diagnostiek
= classificerende diagnostiek
‘Wat is er aan de hand”
→ Screening
→ Diagnostisch onderzoek
Differentiaaldiagnostiek
= differentiële diagnostiek
‘Kunnen we verklaren of de geobserveerde symptomen deel uitmaken van de ene al dan niet
van de andere stoornis?
Verklarende diagnostiek
= ethiologische diagnostiek
‘Wat is de oorzaak van dit probleem?’
→ Genetische
→ Neurobiologische
→ Neuropsychologische/cognitieve analyseniveau
Handelingsgerichte diagnostiek (HDG)
= indicerende diagnostiek
‘Hoe kunnen we dit kind het best begeleiden?’
→ Informatie verzamelen
→ Ondersteuning, begeleiding, behandeling,…
→ Advies
1.2. Diagnostische classificatiesystemen
APA: DSM-5
WHO: ICD-11 MMS
Voor- en nadelen van classificeren:
VOORDELEN NADELEN
Bevordert te communicatie met en tussen de Tunnelvisie, enkel aandacht voor pathologie,
betrokkenen geen aandacht voor positieve factoren
Het is vergemakkelijkt de verwijzing en/of Stigmatisering/vooroordelen = ‘self-fulfilling
ondersteuning prophecy’. Classificatie wordt als vaststaand en
nauwelijks te beïnvloeden kenmerk gezien.
Het zorgt voor de erkenning voor de ouders Het is ‘alles of niets’. Je hebt een stoornis of niet.
en/of de persoon zelf
Gemakkelijk om lotgenoten te kunnen vinden Indruk dat voor elke aandoening een standaard
oplossing bestaat
Gezamenlijke taal in de hulpverlening Dezelfde aanpak voor ieder persoon met
dezelfde stoornis
Kan de persoon helpen om grip te krijgen op zijn Moeilijk om te vertalen in doelen. Wat heeft
mogelijkheden en moeilijkheden deze persoon nodig?
1
, Mens en leren
ICF/ICF-CY:
1.3. Recht op privacy en geheimhouding
GDPR = General Data Protection Regulation of ‘Algemene Verordening Gegevensbescherming’; het is
een Europese verordening
➔ Standaardisering verwerking persoonsgegevens
➔ 25 mei 2018
➔ Verving databeschermingsrichtlijn uit 1995
Principes GDPR:
o Transparantie
o Doelbeperking
o Gegevensbeperking
o Juistheid
o Bewaarbeperking
o Integriteit en vertrouwelijkheid
o Verantwoording
Privacy rechten van de betrokkenen zijn o.m.:
o Recht op inzage
o Recht op rectificatie en aanvulling
o Recht op dataportabiliteit
o Recht op beperking van verwerking
o Recht op een menselijke blik bij besluiten
o Recht van bezwaar
Verschil tussen beroepsgeheim, discretieplicht en ambtsgeheim:
2
, Mens en leren
Discretieplicht
= De verplichting om bij het uitoefenen van zijn functie geen vertrouwelijke gegevens vrij te
geven aan anderen dan diegenen die gerechtigd zijn er kennis van te nemen.
Bij ambtenaren is dit ambtsgeheim.
Discretie geldt voor eenieder die werkzaam is in een organisatie of dienst (zowel voor alle
werknemers als voor alle ambtenaren)
Leerkrachten, opvoeders hebben discretieplicht
Het is onder meer ingeschreven in wet arbeidsovereenkomsten
Beroepsgeheim
= beroepsgeheim verplicht een hulpverlener tot geheimhouding van hetgeen cliënten aan hem
prijsgeven in het kader van een vertrouwensrelatie.
Geldt voor:
→ Noodzakelijke vertrouwenspersonen
→ Vertrouwensberoep
CLB-medewerkers hebben beroepsgeheim, wordt strafrechtelijk gesanctioneerd via
strafwetboek.
Zwijgen of spreken? Rechten en plichten:
In andere woorden:
Het uitgangspunt is zwijgen! Tenzij je gegronde redenen hebt om beroepsgeheim te doorbereken,
m.a.w. als de cliënt of iemand anders ernstig in gevaar is
→ Fysieke veiligheid
→ Psychologische integriteit
Overleg is zeker mogelijk en zelfs aangeraden, maar je draagt zelf de eindverantwoordelijkheid. Steeds
vermelden aan cliënt bij opstart traject zodat je hierop kan terugvallen indien nodig.
1.4. Handelingsgericht werken (HGW) en handelingsgerichte diagnostiek (HGD)
Handelingsgericht werken heeft 7 uitgangspunten:
1. Onderwijs- en opvoedingsbehoeften staan centraal
2. Transactioneel (afstemming en wisselwerking)
3. De leerkracht en ouders doen ertoe
4. Positieve aspecten
3
, Mens en leren
5. In constructieve samenwerking
6. Doelgericht
7. Systematisch en transparant
Adviesfase: diagnostische
gegevens besproken, per vraag is er
een duidelijk antwoord
1.5. Opvoeding, opvoedingssystemen en ouderlijke taken
1.5.1. Wat is opvoeden
Samengevat is opvoeden doelbewust (intentioneel) handelen, gekenmerkt door interacties tussen
opvoeder en kind, een vorm van helpen, van samenzijn, om het kind te stimuleren in zijn ontwikkeling.
Er zijn 3 dimensies in opvoeden:
o Existentieel:
‘er zijn’ als opvoeder = pedagogisch besef; belangenconflicten
o Klinisch:
Actief en intentioneel handelen als opvoeder
Opvoeden moet je leren
o Levensbeschouwelijk:
Waardengericht handelen
Voor vs. na leeftijd 12 jaar
1.5.2. Het opvoedingssysteem
Mogelijke opvoedingssystemen zijn bijvoorbeeld een gezin, klasgroep, leefgroep,…
De belangrijkste opvoedingsvariabelen zijn:
1) Het kind
Kan door 2 soorten kenmerken het opvoeden beïnvloeden:
4
1. Introductie + handelingsgericht werken
1.1. Soorten diagnostiek
Onderkennende diagnostiek
= classificerende diagnostiek
‘Wat is er aan de hand”
→ Screening
→ Diagnostisch onderzoek
Differentiaaldiagnostiek
= differentiële diagnostiek
‘Kunnen we verklaren of de geobserveerde symptomen deel uitmaken van de ene al dan niet
van de andere stoornis?
Verklarende diagnostiek
= ethiologische diagnostiek
‘Wat is de oorzaak van dit probleem?’
→ Genetische
→ Neurobiologische
→ Neuropsychologische/cognitieve analyseniveau
Handelingsgerichte diagnostiek (HDG)
= indicerende diagnostiek
‘Hoe kunnen we dit kind het best begeleiden?’
→ Informatie verzamelen
→ Ondersteuning, begeleiding, behandeling,…
→ Advies
1.2. Diagnostische classificatiesystemen
APA: DSM-5
WHO: ICD-11 MMS
Voor- en nadelen van classificeren:
VOORDELEN NADELEN
Bevordert te communicatie met en tussen de Tunnelvisie, enkel aandacht voor pathologie,
betrokkenen geen aandacht voor positieve factoren
Het is vergemakkelijkt de verwijzing en/of Stigmatisering/vooroordelen = ‘self-fulfilling
ondersteuning prophecy’. Classificatie wordt als vaststaand en
nauwelijks te beïnvloeden kenmerk gezien.
Het zorgt voor de erkenning voor de ouders Het is ‘alles of niets’. Je hebt een stoornis of niet.
en/of de persoon zelf
Gemakkelijk om lotgenoten te kunnen vinden Indruk dat voor elke aandoening een standaard
oplossing bestaat
Gezamenlijke taal in de hulpverlening Dezelfde aanpak voor ieder persoon met
dezelfde stoornis
Kan de persoon helpen om grip te krijgen op zijn Moeilijk om te vertalen in doelen. Wat heeft
mogelijkheden en moeilijkheden deze persoon nodig?
1
, Mens en leren
ICF/ICF-CY:
1.3. Recht op privacy en geheimhouding
GDPR = General Data Protection Regulation of ‘Algemene Verordening Gegevensbescherming’; het is
een Europese verordening
➔ Standaardisering verwerking persoonsgegevens
➔ 25 mei 2018
➔ Verving databeschermingsrichtlijn uit 1995
Principes GDPR:
o Transparantie
o Doelbeperking
o Gegevensbeperking
o Juistheid
o Bewaarbeperking
o Integriteit en vertrouwelijkheid
o Verantwoording
Privacy rechten van de betrokkenen zijn o.m.:
o Recht op inzage
o Recht op rectificatie en aanvulling
o Recht op dataportabiliteit
o Recht op beperking van verwerking
o Recht op een menselijke blik bij besluiten
o Recht van bezwaar
Verschil tussen beroepsgeheim, discretieplicht en ambtsgeheim:
2
, Mens en leren
Discretieplicht
= De verplichting om bij het uitoefenen van zijn functie geen vertrouwelijke gegevens vrij te
geven aan anderen dan diegenen die gerechtigd zijn er kennis van te nemen.
Bij ambtenaren is dit ambtsgeheim.
Discretie geldt voor eenieder die werkzaam is in een organisatie of dienst (zowel voor alle
werknemers als voor alle ambtenaren)
Leerkrachten, opvoeders hebben discretieplicht
Het is onder meer ingeschreven in wet arbeidsovereenkomsten
Beroepsgeheim
= beroepsgeheim verplicht een hulpverlener tot geheimhouding van hetgeen cliënten aan hem
prijsgeven in het kader van een vertrouwensrelatie.
Geldt voor:
→ Noodzakelijke vertrouwenspersonen
→ Vertrouwensberoep
CLB-medewerkers hebben beroepsgeheim, wordt strafrechtelijk gesanctioneerd via
strafwetboek.
Zwijgen of spreken? Rechten en plichten:
In andere woorden:
Het uitgangspunt is zwijgen! Tenzij je gegronde redenen hebt om beroepsgeheim te doorbereken,
m.a.w. als de cliënt of iemand anders ernstig in gevaar is
→ Fysieke veiligheid
→ Psychologische integriteit
Overleg is zeker mogelijk en zelfs aangeraden, maar je draagt zelf de eindverantwoordelijkheid. Steeds
vermelden aan cliënt bij opstart traject zodat je hierop kan terugvallen indien nodig.
1.4. Handelingsgericht werken (HGW) en handelingsgerichte diagnostiek (HGD)
Handelingsgericht werken heeft 7 uitgangspunten:
1. Onderwijs- en opvoedingsbehoeften staan centraal
2. Transactioneel (afstemming en wisselwerking)
3. De leerkracht en ouders doen ertoe
4. Positieve aspecten
3
, Mens en leren
5. In constructieve samenwerking
6. Doelgericht
7. Systematisch en transparant
Adviesfase: diagnostische
gegevens besproken, per vraag is er
een duidelijk antwoord
1.5. Opvoeding, opvoedingssystemen en ouderlijke taken
1.5.1. Wat is opvoeden
Samengevat is opvoeden doelbewust (intentioneel) handelen, gekenmerkt door interacties tussen
opvoeder en kind, een vorm van helpen, van samenzijn, om het kind te stimuleren in zijn ontwikkeling.
Er zijn 3 dimensies in opvoeden:
o Existentieel:
‘er zijn’ als opvoeder = pedagogisch besef; belangenconflicten
o Klinisch:
Actief en intentioneel handelen als opvoeder
Opvoeden moet je leren
o Levensbeschouwelijk:
Waardengericht handelen
Voor vs. na leeftijd 12 jaar
1.5.2. Het opvoedingssysteem
Mogelijke opvoedingssystemen zijn bijvoorbeeld een gezin, klasgroep, leefgroep,…
De belangrijkste opvoedingsvariabelen zijn:
1) Het kind
Kan door 2 soorten kenmerken het opvoeden beïnvloeden:
4
