Samenvatting Dysfagie (Neurogene slikstoornissen (Logopedie, Hogeschool Gent)

Neurogene dysfagie (slikstoornissen)
1 Inleiding
Dysfagie = beschadiging aan zenuwstelsel

 Andere slikstoornissen
o Functionele dysfagie
o Psychogene dysfagie (angst om te slikken)
o Structurele dysfagie (verkeerd slikpatroon)
o Presbyfagie (ouderdom)

 Meganismen slikken
o Spieren
→ craniale zenuwen, motorische
cortex, cerebellum (coördinatie)

o Sensibiliteit (voelen)
→ craniale zenuwen, sensorische
cortex (pariëltale kwab)

o Speekselklieren
→ craniale zenuwen (nervus facialis), autonoom cortex

o Smaak
→ craniale zenuwen (2 zenuwen: 1 voorste 1/3 van de tong, 1
voor 2/3 van de tong) , gustatieve cortex (pariëtale kwab:
deel in hersenen waar smaak zit)

1.1 Slikstoornissen VS eetstoornissen

 Neglect (= aandachtsstoornis)
= prikkel is aanwezig maar er niet bewust van zijn

Vb. helft van bord zien dus helft opeten

 Dementie
= vergeten om te eten, inkopen te doen, gedesoriënteerd in
tijd, weten niet meer hoe ze moeten slikken

Vb. om 12u potje koffie drinken

 Acuut – chronisch – progressief
o Acuut: direct na CVA (weg na ontslag in ziekenhuis)
o Chronisch: slikstoornis die blijft (ook na ontslag in ziekhuis
o Progressief: slikstoornis wordt erger (degeneratieve
aandoening)


1

,2 Anatomie van het slikken
Mond
› Uvula/huig
Functie: zorgt voor afscheiding tussen
mond- en neusholte
› Mond
› Gehemeltebogen
o Voorste
Functie: receptoren die slikreflex
opwekken als eten passeert (prikkel
naar hersenen)

o Achterste

2.1 Functies

› Lippen
o Motorisch: sluiten, afhappen
o Sensibel: waarnemen van voedselresten, textuur en
temperatuur

› Tanden
o Motorisch: Afbijten van voedsel (snijtanden), kauwen
(kiezen)
o Sensibel: Waarnemen voedstelresten, textuur en
temperatuur

› Tandvlees
o Sensibel: Waarnemen voedstelresten, textuur en
temperatuur

› Kaken
o Motorisch: openen mond, kauwen en fijnmalen

› Wangen
o Motorisch: aanspannen (sulcus lateralis)
o Sensibel: Waarnemen voedstelresten, textuur
en temperatuur

› Harde verhemelte
o Voorkomen bolus naar neusholte (bolustransport)
o Sensibel: waarnemen voedsel(resten), textuur en temp. en
tongplaatsing bij bolustransport (golfbeweging wordt
afgezet op harde verhemelte)

› Velum en uvula


2

, o Motorisch: afsluiten neusholte tijdens slik (=
velofaryngeale afsluiting), afsluiten tegen achterzijde
tong (orale fase)

› Tong
o Motorisch: voedsel tussen kiezen brengen (bolusvorming),
positionering bolus (triggerzone), bolustransport, weghalen
voedselresten

o Sensibel: waarnemen
voedsel(resten), waarnemen
textuur en temp.

o Gustatief: smaakpapillen


› Farynx
Drie faryngale contrictoren (spieren die samenknijpen: voeding
wordt naar beneden geduwd)

o Valleculae: tussen tongbasis en
epiglottis (stase: etensresten
opstapelen)
o Motorisch: farynxcontractie, transport
van pharynx naar larynx
o Sensibel: alarmfunctie

› Larynx
Structuren:
- Sinus piriformis (stase)
o Motorisch: luchtwegbescherming
o Sensibel: alarmfunctie




1. Ware stemplooien
2. Valse stemplooien
3. epiglottis
4. Ari epiglottise plooi
5. aritenoiden
6. Senus periformis
7. tongbasis
8. (Tussen 3 en 7
vallecula)


› Slokdarm
Dorsaal van de larynx


3