Samenvatting economisch perspectief

Hoofstuk 1: Inleidende begrippen
1.1 Wat is economie?

 Economie  wetenschap die streven naar bevrediging van behoeften met behulp van schaarse
middelen (inkomen, niet goederen), bestudeert

1.2 Economie een wetenschap?

 Drie voorwaarden
o Datgene wat bestudeert wordt  moet kaderen in streng afgebakend terrein
o Moet eigen kenmerkende woordenschat zijn
o Studie moet verbanden ontdekken en die moeten worden verklaard en in
wetmatigheden (geen absolute wetten) geformuleerd
 Economie  geen exacte wetenschap  humane wetenschap
o Wetten en verbanden
o Ceteris paribus (alle overige factoren veranderen niet)
o Mens handelt niet altijd rationeel
 Veel hulpwetenschappen: recht, sociologie, ethiek, statistiek, …

1.3 Taak van de economie

 Taak = economen suggereren mogelijk oplossingen voor bepaalde problemen  politiek beslist

1.4 Deductie en inductie

 Wetenschap gaat zowel deductief als inductief te werk
 Inductieve methode: vertrekt van groot aantal feitelijke gegevens  daaruit wordt verband,
wetmatigheid afgelezen
o Bv. Als vervoerprijs daalt, aantal reizigers stijgen
 Deductieve methode: vanuit postulaat (onbewezen stelling) gevolgtrekkingen maken
o Bv. Als loonkosten stijgen, werkgelegenheid afnemen

1.5 Economische modellen en data

 Ceteris paribus-beginsel (al het overige blijft gelijk)  slechts één factor verandert, rest wordt als
vaststaand en gelijkblijvend geschouwd
o Grootheden die op korte termijn niet veranderen: omvang van bevolking, scholingsgraad
en economische orde
 Model  afbeelding van werkelijkheid door middel van samenhangen tussen meetbare
grootheden

1.6 Macro- en micro-economie

 Micro-economie  bestudeert gedrag van individuele gezins- en bedrijfshuishoudingen
o Inkomensbestedingen, hun productie, hun spaargedrag
 Macro-economie  alle huishoudingen samen (bv. Nationale inkomen en totale consumptie)
 Meso-economie  bestudeert groep gelijksoortige huishoudingen (bv. Belgische
textielbedrijven)

1.7 Welvaart en welzijn

 Welvaart  mate waarin gezinnen hun behoeften kunnen bevredigen
 Welzijn  gevoel van welbevinden, door sommige ook wel beschreven als geluk


1
Economie

,1.8 De verzorgingsstaat/welvaartsstaat

 Verzorgingsstaat/welvaartsstaat  sociaal systeem waarin staat primaire verantwoordelijkheid
draagt voor welzijn van zijn burgers  in gezondheidszorg, onderwijs, werkgelegenheid en
sociale zekerheid

Hoofstuk 2: Historiek van de welvaartsstaat

 Industriële revolutie (17de, 18de eeuw)  uitvinding stoommachine
 Arbeidsproductiviteit ging omhoog door massaproductie
 Fabrieken lagen in grootsteden maar arbeiders werketen op platteland
 Loon ging omhoog omdat vraag naar arbeid groter was dan aanbod van arbeid
o Arbeiders gingen naar grootsteden komen
o Liberaal economisch denken  wetten van vraag en aanbod, geen overheid
 Door grote gezinnen en kinderarbeid ging aanbod van arbeid stijgen
o De vraag was kleiner dan aanbod  lonen gingen omlaag
 Geen RSZ (rijksdienst voor sociale zekerheid)  geen vervangingsinkomens
o Armoede ging stijgen
 Sociale onrust  opstanden
 Er kwamen arbeiderspartijen  sociale wetten  ingrijpen staat  ontstaan welvaartsstaat
 RSZ  ontstaan uit armoede en schrik voor effecten van armoede (komt van Amerika)

SCHEMATISCHE VOORSTELLING WELVAARTSSTAAT

Maatschappelijk doel? Armoede bestrijden = welzijn ↑
↑
Minimum inkomen: vervangingsinkomen (SZ), leefloon
↓
Kostprijs voor de My = overheid
↓
Sociale uitgaven +/- 46% BBP (soms van alle goederen die land maakt, helpt hiervan naar sociale
uitgaven  komt van werkende mens)
↓
Belastingen op inkomens +/- 52%


 Sociale uitgaven: arbeid, onderwijs en onderzoek, gehandicapten, jeugd, gezin en moederschap, …




2
Economie

, Hoofdstuk 3: De economische kringsloop




3.1 Economische verbanden

3.1.1 Behoeften

 Behoeften  bewustzijn van ontbering en begeren wat ontbreekt
 Behoeften van gezinnen zijn vertrekpunt in economie
 Soorten behoeften
o Primaire behoeften: levensnoodzakelijk (kledij, eten, onderdak)
o secundaire behoeften: sociaal/cultureel (onderwijs, cultuur, sport)
o tertiaire behoeften: luxe (verre reizen, juwelen)
 kenmerken
o oneindig (technologische vooruitgang)
o verzadigbaar (voeding)
o veranderlijk (leeftijd)
o vervangbaar of substitueerbaar (keuze tussen drankjes, invloed reclame)

3.1.2 Goederen/diensten

 consumptie  bevrediging gebeurt door middel van aankoop van goederen en diensten
 goederen: materieel/lichamelijk
 diensten: immaterieel (bv. Raad van MA is dienstverlening)
 indeling van goederen

Goederen
Vrije goederen Economische goederen
- geen eigenaar - wel eigenaar
- onbeperkt - schaars/beperkt
Consumptiegoederen Productiegoederen
Gebruik Verbruik Grondstoffen Hulpstoffen


3
Economie