Samenvatting HEMATOLOGIE - hoofdstuk 9: Hemoglobine

Hoofdstuk
9
–
Hemoglobine



structuur
van
hemoglobine

Hemoglobine
(Hb)
is
het
eiwit
dat
aan
de
erytrocyt
en
dus
aan
bloed
zijn
rode
kleur
geeft.

Een
Hb-­‐molecule
bestaat
uit
vier
hemegroepen
en
vier
globineketens;
deze
laatste
bestaan

steeds
uit
twee
identieke
paren.
Elke
hemegroep
bevat
een
ijzeratoom
(Fe2+)
in
de

bindingsplaats
voor
zuurstof
en
aan
iedere
globineketen
is
een
hemegroep
gebonden.
De

binding
van
de
vier
globineketens
onderling
is
zodanig
dat
het
Hb-­‐molecule
ongeveer

bolvormig
is,
waarbij
de
vier
bindingsplaatsen
voor
zuurstof
vanaf
de
buitenzijde
gemakkelijk

bereikbaar
zijn.


Heme
wordt
in
de
mitochondriën
gesynthetiseerd
in
een
reeks
enzymatische
reactie,
die

porfyrines
als
tussenproducten
opleveren.
Bij
de
eerste
reactie
in
de
hemesynthese
is

vitamine
B6
noodzakelijk
als
cofactor.
De
aanmaak
van
heme
wordt
gestimuleerd
door

erytropoïetine
en
geremd
door
heme
zelf:
er
wordt
dus
nooit
meer
gesynthetiseerd
dan
er

behoefte
bestaat.


Globinesynthese
vindt
plaats
op
het
RNA
in
de
ribosomen.
De
globineketens
worden

afzonderlijk
gesynthetiseerd
waarna
ze
in
twee
paren
samengaan
tot
een
Hb-­‐molecule.
In

het
menselijk
DNA
zijn
minstens
zes
verschillende
globinegenen
aanwezig,
die
afhankelijk

van
het
stadium
van
ontwikkeling
worden
gebruikt
voor
de
eiwitsynthese.
Ieder
van
de

globinegenen
codeert
voor
een
van
de
globines:
α-­‐,
β-­‐,
γ-­‐,
δ-­‐globine
zijn
het
belangrijkst.


In
de
foetale
periode
worden
bijna
uitsluitend
α-­‐
en
γ-­‐globines
gemaakt,
die
daarna
het

foetaal
hemoglobine
(HbF)
vormen.
De
‘globineformule’
van
HbF
is
dus
α2γ2.
Na
de

geboorte
wordt
de
aanmaak
van
HbF
langzamerhand
vervangen
door
die
van
HbA
(α2β2).

Naast
HbA
is
HbA2
synthese
van
belang:
HbA2
bestaat
uit
2
α-­‐
en
twee
δ-­‐
ketens
(α2δ2).

storingen
in
de
aanmaak
van
een
van
deze
globines
kunnen
leiden
tot
een
erfelijke
vorm
van

anemie.




Ijzerstofwisseling

Voor
de
synthese
van
Heme
is
ijzer
noodzakelijk
en
dit
ijzer
moet
van
buiten
de
cel
worden

aangevoerd.
In
het
menselijk
lichaam
is
ijzer
gebonden
aan
het
eiwit
ferritine.
Ferritine
is

een
echt
opslageiwit,
want
ferritine
gebonden
ijzer
kan
de
celmembraan
niet
passeren.
Dit

kan
wel
als
ijzer
gebonden
is
aan
transferrine,
het
transporteiwit
in
plasma.
Cellen
van
de

erytropoïese
beschikken
op
hun
membraan
over
specifieke
transferrinereceptoren
en
langs

deze
weg
kan
het
benodigde
ijzer
worden
binnengevoerd
in
de
cel.
Bij
behoefte
aan

hemoglobine
wordt
de
transferrineconcentratie
verhoogd,
waardoor
ijzer
uit
de
depots
kan

worden
vrijgemaakt
en
getransporteerd
naar
de
beenmergcellen,
deze
verzorgen
de

aanmaak
van
hemoglobine.


Als
een
erytrocyt
aan
het
einde
van
zijn
leven
is
gekomen,
wordt
het
daaruit
vrijkomende

ijzer
opgenomen
door
macrofagen
en
opgeslagen
in
het
reticulo-­‐endotheliale
systeem
om

het
later
opnieuw
te
gebruiken.
Wanneer
er
door
bloeding
ijzer
verloren
gaat,
moet
dat
uit

voedsel
worden
aangevuld.
Omdat
de
capaciteit
van
de
twaalfvingerige
darm
om
ijzer
op
te

nemen
beperkt
is,
kan
snel
een
tekort
aan
ijzer
ontstaan
met
anemie
tot
gevolg.


Na
opname
wordt
ijzer
in
zijn
driewaardige
vorm
gebonden
aan
transferrine.
Transferrine
is

een
β-­‐globuline
dat
per
molecule
twee
moleculen
Fe3+
kan
binden.
Ijzer
dat
niet
nodig
i
voor

de
hemoglobinesynthese
wordt
gebonden
aan
ferritine
en
opgeslagen
in
het
reticulo-­‐
enodtheliale
systeem.
Ferritine
komt
in
plasma
slechts
in
lage
concentratie
voor,
ongeveer

20-­‐250
μg/l;
vrouwen
hebben
iets
lagere
waarden
dan
mannen.
Ferritine
in
plasma
is
een

goede
afspiegeling
van
de
hoeveelheid
ferritine
in
de
weefsels
en
dus
van
de
ijzervoorraad.

verlaagde
ferritine
concentraties
duiden
altijd
op
een
tekort
aan
ijzer.