HOOFDSTUK 16: voeding bij voedselovergevoeligheid
Begripsomschrijving
Voedselovergevoeligheid = verzamelnaam voor alle overgevoelige reacties op voedsel
Veel mensen denken dat ze overgevoelig zijn slechts klein % is het effectief!!
Voedselallergie, voedselintolerantie en voedselaversie
Gemeenschappelijke klachten, maar verschillende mechanismen!
Voedselallergie
= Een ongewone reactie op een onschadelijk voedingsbestanddeel (immunologische reactie)
Zowel tegen voedingseiwitten als koolhydraten
Immuunsysteem: beschermt ons in normale omstandigheden tegen lichaamsvreemde stoffen zoals
virussen en bacteriën (=antigenen) door antistoffen aan te maken
Allergeen: stof die het lichaam ziet als indringer (uitlokker)
Sensibilisatiefase: bij 1e contact lichaam produceert antistoffen, maar er zijn nog geen
klachten.
Volgend contact met allergeen (vaak kleine hoeveelheid) klachten meestal na 15-20
minuten
De 14 meest voorkomende allergenen: ei, lupine, melk, mosterd, noten, pinda, schaaldieren,
selderij, sesam, soja, sulfiet, tarwe, vis en weekdieren VERPLICHT VERMELDEN OP ETIKET
Geen geneesmiddelen!
Enige manier om reactie te voorkomen: allergeen die voor de reactie zorgt vermijden
o Let op allergeen kan ook verborgen zitten in samengestelde VM
Een voedingsallergie kan immunoglobuline- E-gemedieerd (IgE) en niet -IgE-gemedieerd zijn
IgE-gemedieerde allergie
= Type 1 allergie veroorzaakt door specifieke IgE-antistoffen in het bloed aanwezig
Bij 1e contact: sensibilisatie
Slachtoffer wordt allergisch gemaakt voor een bepaald allergeen
IgE wordt gevormd nadat het allergeen binnenkomt
De lokaal geproduceerde IgE-antilichamen (AL) zullen lokale mastcellen sensibiliseren
Overschot aan IgE treedt in de circulatie en kan binden op receptoren van circulerende
basofielen en in de weefsels gefixeerde mastcellen over gehele lichaam
2e contact:
Allergeen zal snel binden met de reeds gevormde IgE aanwezig op de mastcel
Indien 2 IgE-moleculen op een mastcel met elkaar verbonden worden mastcel
degranuleren
o Hierbij komt een hoop mediatoren (bv. histamine) vrij hebben invloed op klier- en
speekselweefsel
o Voornaamste gevolgen: bronchoconstrictie en vasodilatatie: kan optreden in elk
lichaamsdeel
, o Anafylactische shock + dood =ernstige gevallen!
Anafylactische shock: Levensbedreigende allergische reactie die zich kenmerkt door het optreden
van een combinatie van verschijnselen waaronder gegeneraliseerde astma, shock, larynxoedemeem
en bewustzijnsverlies
Epipen: automatische injectiespuit gevuld met adrenaline 1e hulpmiddel bij een hevige
reactie / acute allergische verschijnselen
Atopie = de aanleg om een allergie te ontwikkelen
Iemand met atopische constitutie heeft de aanleg geërfd voor het ontwikkelen van 1 of meer
ziekten, die worden veroorzaakt door IgE-gemedieerde allergie zoals astma, hooikoorts,
atopische dermatitis of voedselallergie
o Wanneer 1 ouder allergie (astma, hooikoorts, latexallergie…) heeft 20-40% kans
kind ook (voedsel)allergie
o Wanneer beide ouders allergie hebben 40-60% kans dat kind ook een
(voedsel)allergie zal hebben
Niet-IgE-gemedieerde allergie
= reacties op voeding die resulteren in activering van andere immunologische routes (niet IgE-
gemedieerd)
Klinische uitingen omvatten atopische eczeem/ dermatitis, enterocolitis, proctocolitis en
enteropatische syndromen (darmklachten)
Bij niet-IgE-gemedieerd voedselallergie reactie na inname van voedselallergenen, zonder dat
sensibilisatie aantoonbaar is
Specifieke symtomen binnen 1-2 uur (meestal 15-20 min) na inname of blootstelling aan
voedselallergenen
Niet-IgE-gemedieerde reactie vertraagde reactie (24u-48u) van het immuunsysteem na
blootstelling aan het voedselallergeen
Voedselintolerantie
= Reproduceerbare, ongewenste reactie op een VM waarbij een immunologisch mechanisme niet
aantoonbaar is
Hoeveelheid VM die een reactie uitlokt is aanzienlijk minder dan de hoeveelheid die nodig is om bij
tolerante personen een reactie te geven
Trigger: stoffen die de reactie uitlokken
Grens- of tolerantiewaarden: bepaalde hoeveelheid opnemen om de reactie uit te lokken
Bij iedereen verschillend klachten die optreden meestal geleidelijk aan
Klachten zelfde aard maar minder ernstig dan bij voedselallergie
Oorzaken:
- Tekort bepaald enzym in het lichaam (lactose-intolerantie)
- Tekort bepaalde transporteiwitten in de darmen (fructose-intolerantie)
- Stoffen van nature aanwezig in VM (histamine)
- Additieven toegevoegd aan VM: sulfiet, natriumglutamaat of kleurstoffen
Begripsomschrijving
Voedselovergevoeligheid = verzamelnaam voor alle overgevoelige reacties op voedsel
Veel mensen denken dat ze overgevoelig zijn slechts klein % is het effectief!!
Voedselallergie, voedselintolerantie en voedselaversie
Gemeenschappelijke klachten, maar verschillende mechanismen!
Voedselallergie
= Een ongewone reactie op een onschadelijk voedingsbestanddeel (immunologische reactie)
Zowel tegen voedingseiwitten als koolhydraten
Immuunsysteem: beschermt ons in normale omstandigheden tegen lichaamsvreemde stoffen zoals
virussen en bacteriën (=antigenen) door antistoffen aan te maken
Allergeen: stof die het lichaam ziet als indringer (uitlokker)
Sensibilisatiefase: bij 1e contact lichaam produceert antistoffen, maar er zijn nog geen
klachten.
Volgend contact met allergeen (vaak kleine hoeveelheid) klachten meestal na 15-20
minuten
De 14 meest voorkomende allergenen: ei, lupine, melk, mosterd, noten, pinda, schaaldieren,
selderij, sesam, soja, sulfiet, tarwe, vis en weekdieren VERPLICHT VERMELDEN OP ETIKET
Geen geneesmiddelen!
Enige manier om reactie te voorkomen: allergeen die voor de reactie zorgt vermijden
o Let op allergeen kan ook verborgen zitten in samengestelde VM
Een voedingsallergie kan immunoglobuline- E-gemedieerd (IgE) en niet -IgE-gemedieerd zijn
IgE-gemedieerde allergie
= Type 1 allergie veroorzaakt door specifieke IgE-antistoffen in het bloed aanwezig
Bij 1e contact: sensibilisatie
Slachtoffer wordt allergisch gemaakt voor een bepaald allergeen
IgE wordt gevormd nadat het allergeen binnenkomt
De lokaal geproduceerde IgE-antilichamen (AL) zullen lokale mastcellen sensibiliseren
Overschot aan IgE treedt in de circulatie en kan binden op receptoren van circulerende
basofielen en in de weefsels gefixeerde mastcellen over gehele lichaam
2e contact:
Allergeen zal snel binden met de reeds gevormde IgE aanwezig op de mastcel
Indien 2 IgE-moleculen op een mastcel met elkaar verbonden worden mastcel
degranuleren
o Hierbij komt een hoop mediatoren (bv. histamine) vrij hebben invloed op klier- en
speekselweefsel
o Voornaamste gevolgen: bronchoconstrictie en vasodilatatie: kan optreden in elk
lichaamsdeel
, o Anafylactische shock + dood =ernstige gevallen!
Anafylactische shock: Levensbedreigende allergische reactie die zich kenmerkt door het optreden
van een combinatie van verschijnselen waaronder gegeneraliseerde astma, shock, larynxoedemeem
en bewustzijnsverlies
Epipen: automatische injectiespuit gevuld met adrenaline 1e hulpmiddel bij een hevige
reactie / acute allergische verschijnselen
Atopie = de aanleg om een allergie te ontwikkelen
Iemand met atopische constitutie heeft de aanleg geërfd voor het ontwikkelen van 1 of meer
ziekten, die worden veroorzaakt door IgE-gemedieerde allergie zoals astma, hooikoorts,
atopische dermatitis of voedselallergie
o Wanneer 1 ouder allergie (astma, hooikoorts, latexallergie…) heeft 20-40% kans
kind ook (voedsel)allergie
o Wanneer beide ouders allergie hebben 40-60% kans dat kind ook een
(voedsel)allergie zal hebben
Niet-IgE-gemedieerde allergie
= reacties op voeding die resulteren in activering van andere immunologische routes (niet IgE-
gemedieerd)
Klinische uitingen omvatten atopische eczeem/ dermatitis, enterocolitis, proctocolitis en
enteropatische syndromen (darmklachten)
Bij niet-IgE-gemedieerd voedselallergie reactie na inname van voedselallergenen, zonder dat
sensibilisatie aantoonbaar is
Specifieke symtomen binnen 1-2 uur (meestal 15-20 min) na inname of blootstelling aan
voedselallergenen
Niet-IgE-gemedieerde reactie vertraagde reactie (24u-48u) van het immuunsysteem na
blootstelling aan het voedselallergeen
Voedselintolerantie
= Reproduceerbare, ongewenste reactie op een VM waarbij een immunologisch mechanisme niet
aantoonbaar is
Hoeveelheid VM die een reactie uitlokt is aanzienlijk minder dan de hoeveelheid die nodig is om bij
tolerante personen een reactie te geven
Trigger: stoffen die de reactie uitlokken
Grens- of tolerantiewaarden: bepaalde hoeveelheid opnemen om de reactie uit te lokken
Bij iedereen verschillend klachten die optreden meestal geleidelijk aan
Klachten zelfde aard maar minder ernstig dan bij voedselallergie
Oorzaken:
- Tekort bepaald enzym in het lichaam (lactose-intolerantie)
- Tekort bepaalde transporteiwitten in de darmen (fructose-intolerantie)
- Stoffen van nature aanwezig in VM (histamine)
- Additieven toegevoegd aan VM: sulfiet, natriumglutamaat of kleurstoffen
