Samenvatting Didactiek 2

Samenvatting Didactiek 2
Spel
In het onderwijs hebben we twee verschillende visies. Het ervaringsgericht onderwijs en het
ontwikkelingsgericht onderwijs. Beide visies zijn het eens wat betreft de waarde van spel en het
begeleiden van spelactiviteiten.
Volgende kenmerken van spel:
- Er is sprake van plezier.
- Er is sprake van vrijheid van denken en handelen
- Er is sprake van regels
- Er is sprake van vrijwilligheid
- Er is sprake van een open en flexibele bezigheid.

1. Er is sprake van plezier:
Het kind beleeft plezier aan het spelen, het zorgt voor intrinsiek bevredigend.
Hoe hoger de betrokkenheid, hoe rijker en creatiever het spel is.

2. Er is sprake van een grote mate van vrijheid van denken en handelen.
Kinderen bepalen zelf wat ze doen en hoe ze dat doen. Tijdens het spel geven ze betekenis aan hun
handelen.

3. Er is sprake van regels:
Kinderen verzinnen zelf de regels, ontlenen het aan de situaties die ze al spelend weergeven. Ze zijn
vrij in het spelen, maar maken ook regels.

4. Er is sprake van vrijwilligheid:
Niet gedwongen worden om te spelen  spel vanuit het kind zelf komen.
Je kan als volwassene het kind wel verplichten om met datgene te spelen maar of het kind dat ook ten
volle betrokken zal zijn, bepaalt het kind zelf.

5. Er is sprake van een open en flexibele bezigheid.
De nadruk ligt op het spelen, het bezig zijn, niet op het bereiken van een vast omschreven product of
resultaat dat moet gemaakt worden.

Taak van de leidster:
- Tijd voorzien
- De ruimte scheppen
- Materialen voorzien die de kinderen de mogelijkheid geven om tot een echt spel te komen

Het spel is afhankelijk van hun ontwikkeling, welk soort spel ze spelen hangt af van:
- Hun mogelijkheden
- De ontwikkeling van hun motoriek
- Hun voorstellingsvermogen
- Hun taalvermogen

Spel is waardevol, want door vrij te spelen gaan kinderen op verschillende vlakken ontwikkelen.

“Spel is voor een kind van levensbelang, maar het doet het voor de lol.”  “Spelen is doelvrij bezig
zijn, dus kan het wat opleveren?”

, Werk
Wanneer deze kenmerken van spel onvoldoende tot hun recht komen, is er geen sprake van spel maar
meer van activiteiten met een pedagogisch doel. Dit wil zeggen dat er een ingebouwde opdracht of
taak is. Dit kunnen we ‘werk’ noemen.
Een activiteit met materiaal dat in eerste instantie spel mogelijk maakt kan tot ‘werk’ leiden wanneer
de leidster er een opdracht aan verbindt.

Werk= Heeft een speels karakter maar door het materiaal dat wordt gebruikt tijdens de activiteit, of
door de opdracht dat gegeven wordt, heeft werk een eerder gesloten karakter.

Spel= vrijwilligheid, flexibiliteit, het maken en gebruiken van eigen regels: die vervallen.

Natuurlijk moet er bij werk ook plezier gemaakt worden. Er moet betrokkenheid bij de kinderen
nagestreefd worden. Het is ook belangrijk dat werk bij kleuters steeds een speels karakter krijgt.

Overeenkomsten en verschillen tussen ‘spel’ en ‘werk’;
Schuifjesmodel
Het belangrijkste verschil tussen spel en werk is de mate van vrijheid van het kind om zelf de activiteit
vorm te geven. Spel kenmerkt openheid en flexibiliteit.
Voorbeeld:
- Puzzelen kan je zien als ‘werk’, want met een puzzel kan je slechts 1 ding doen, de puzzel
maken.

Er zijn echter activiteiten die veel kenmerken bevatten van werk, maar ook enige mate van eigen
initiatief van de kleuter toelaten.
Voorbeeld: Je voegt in de bouwhoek bouwkaarten toe, die de kleuters vrij kunnen gebruiken.
De kleuter neemt zelf initiatief om hiervoor te kiezen.

Daarom stellen we het aanbod in de kleuterklas voor als eens schuifjesmodel.
Het schuifje kan verschillende keren per dag opschuiven van meer naar de ene kant, wat meer naar de
andere kant, wat meer naar het midden.




Het is van belang je bewust te zijn van dit ‘schuifjesmodel’.
Een evenwichtig, gevarieerd aanbod uitbouwen, veronderstelt dat je een aanbod uitwerkt dat zowel
‘spel’, ‘werk’ als combinaties ervan, bevat.