Samenvatting 2024 Integratievak Staats- En Bestuursrecht (8,5 gehaald) | Extreem uitgebreid!

Samenvatting Integratievak Staats- & Bestuursrecht

, Staats- en bestuursrecht hoorcollege 1


Democratische rechtstaat uitgangspunten (rechtstaat kan niet zonder rechtstaat en vica
versa):
 Wil meerderheid is doorslaggevend;
o Tenzij elementaire belangen van individuen en minderheden in het geding zijn 
grondrechten.
 Het recht is de ware soeverein  legitimatie van gezag (aan het hoofd van een staat, staat het
recht en niet een persoon/leider;
 Vrije verkiezingen wat een onafhankelijk parlement oplevert waarbinnen een open debat kan
zijn;
 Vrije en onafhankelijke rechtspraak.


Rol van het recht binnen de democratische rechtstaat:
1. Regels die de opzet en de legitimatie van de overheidsorganisatie betreffen zijn van groot
belang  legitimerende functie van het recht (legaliteit, grondrechten en machtsverdeling);
2. Regels die de positie van burgers beschermen (tegenover de overheid) moeten in acht
worden genomen  waarborgende functie van het recht (grondrechten, burgerrechten,
behoorlijk bestuur, onafhankelijke rechtspraak en rechtsbescherming)

Instrumentele functie van het recht (dammen bouwen, wegen aanleggen)  wetten maken,
maatregelen nemen, beschikkingen en besluiten nemen.
Balans tussen legitimerende, waarborgende en instrumentele functie is noodzakelijk

Bestuursrecht recht voor het bestuur  grondslag voor bestuursoptreden (constitutionele
beginselen, Grondwet, wetten)
Bestuursrecht recht van het bestuur  instrument voor de uitoefening van bevoegdheden
(besluiten/handelingen)
Bestuursrecht recht tegen het bestuur  waarborgen voor burgers tegen bestuursoptreden
(rechtsbescherming, a.b.b.b. (algemene beginselen van behoorlijk bestuur) etc., maar ook
grondrechten)

Bestuursrecht is niet alleen bijzondere bestuurswettenrecht en Awb-recht, maar ook direct van
belang: beginselen van democratische rechtsstaat (staatsrecht)  elke bestuurshandeling dient
te getuigen van de waarden en normen van de democratische rechtsstaat

,Essentie in staats- en bestuursrecht
Kernvraag:
Wie [1] mag [2] onder welke voorwaarden [3] publiekrechtelijke relevante [4] zeggenschap [5]
uitoefenen?

1. Wie  instantie die geldt als overheid, wetgevend orgaan of bestuursorgaan
2. Mag  grondslag en aard taak en/of bevoegdheid van betreffende overheidsorgaan
3. Voorwaarden  grenzen taak en/of bevoegdheid
4. Publiekrechtelijk relevant  regels publiekrecht bepalend
5. Zeggenschap  openbaar gezag of publieke taak

Wie? [1]
Orgaan dat besluiten neemt, handelt en intreedt in leven van burgers moet gelegitimeerd zijn
(grondslag moet vinden) in een A.V.V
 Lichamen  Staat, provincie, gemeente, waterschap, openbare lichamen voor bedrijf en
beroep, andere
o Organen  onderdeel van lichamen, wetgever, regering, minister, College van B&W,
gemeenteraad, College van GS etc.
 Zelfstandige bestuursorganen  definitie art. 1 Wet ZBO

Wat mag? [2]
Grondslag/aard bevoegdheid
 Steunend op (grond)wettelijke regels (a.v.v.) inzake attributie en delegatie  iedereen moet
weten wat overheid mag;
 Onderscheid bestuur en regelgeving

Regulering bevoegdheid (zijn er normen in staats- en bestuursrecht die het overheidshandelen
aan banden leggen)
 Steunend op wettelijke (a.v.v.) bevoegdheidsomschrijving (ben je bevoegd?);
 Begrensd door (internationaal) constitutioneel recht (voorwaarden waaronder bevoegdheid
moet worden uitgeoefend)
 Begrensd door ongeschreven a.b.b.b. (algemene beginselen van behoorlijk bestuur) en a.b.b.w
(algemene beginselen van behoorlijke wetgeving)

Publiekrechtelijk relevant [4]
Wat mag de overheid en wat hoort bij anderen thuis?
 Publiekrechtelijke rechtshandelingen  besluiten in zin van art. 1:3 Awb
 Privaatrechtelijke overeenkomsten ter bereiking publiek doel  geen volledige partijautonomie
overheid
 Overeenkomsten omtrent uitoefening publieke bevoegdheid  publiekrecht of privaatrecht?
 Feitelijke handelingen overheid ten dienste van algemeen belang


Zeggenschap [5]

,  Openbaar gezag (wordt ingegrepen in de rechtspositie van burgers, er verandert iets in het
recht (bijv. verplichting))  wetten vaststellen, nemen van ‘besluiten’ = bevoegdheid
 Publieke taak (zegt niets over de verplichtingen die je als burger opgelegd krijgt)  handelen
buiten openbaar gezag maar in algemeen belang
o Bijv. burgemeester verstrekt eten en drinken en bedden aan mensen die na een ramp
dakloos werden, afzetten van een gebied (feitelijke handeling).

Doorwerking Europees recht (EU-recht)
 EU-recht rechtstreeks en met voorrang werkend. Kader voor verdragsconforme interpretatie,
samenwerking en harmonisatie;

Elke lidstaat mag z’n eigen structuur bevatten (art. 4 lid 2 EU-verdrag)  institutionele
autonomie (bijv. NL kent een Eerste en een Tweede Kamer);

Uitzondering:
1. De gekozen nationale methode van implementatie mag geen ongelijkheid creëren t.o.v. andere
normen die in de nationale rechtsorde bestaan  gelijkwaardigheidsbeginsel;
2. Niet alle ongelijkheden van implementatie staan open, als daarmee het EU-recht in de
verdrukking komt, kan die wijze van implementatie worden uitgesloten/vernietigd (door de EU-
rechter)  doeltreffendheidsbeginsel

Verordening  Rechtstreek toepasbaar in alle lidstaten

Richtlijn  EU wil dat lidstaten bepaald recht integreren, maar laten aan de lidstaten zelf over
hoe ze dit implementeren in hun wetgeving

Besluit  Geheel bindend voor iedereen, behalve indien er adressanten worden vermeld, dan is
het alleen voor hen geldig