Arbeids en organisatie psychologie samenvatting

ARBEIDS EN ORGANISATIE
PSYCHOLOGIE
SITUERING CURSUS:

* apple → slechte werkomstandigheden, geen veiligheid⇒ zelfmoord op het werk→ Foxconn: netten
rond de gebouwen hangen om cijfers te laten dalen

* moderne slavernij bij zalando→ mensonwaardige werkomstandigheden:- bewakers- toilet tijd wordt
gemeten- - ...* lage lonen bij ryanair want daarop besparen ze→ uitbuiting personeel, bv. geen loon als
ziek

* door thuiswerk minder kantoren nodig maar wat motiveert mensen?

* personeel van netflix mag eigen vakantie kiezenMAAR personeel pakte minder vakantie want
competitie

* google: uitspraak: vrouwen zijn minder geschikt voor de top dan mannen (vrouwenverdienen nog
steeds minder→ hoe komt het dat er nog steeds discriminatie is?

* quotum op VUB → 'op de> proffen manMAAR werkt dat?

* china: ze krijgen een bonus op podium: motiveren van anderen

* veel mensen zouden loon opgeven voor interessantere job→ geld is niet belangrijkste factor?

1 HT 1: inleiding en situering
1.1 Afbakening
Focus op individu!

→ hoe heeft het gedrag van een individu invloed op de organisatie?

→ constante interactie tussen individu en organisatie

1.2 Situering van de A&O psychologie

ergonomie  probeert de omgeving
te veranderen

arbeids psychologie  Job = gegeven;
de persoon moet er inpassen; door
middel van trainingen en selectie

organisatie psychologie  hoe
mensen zich gedragen binnen de
organisatie




1

,1.3 Historische en maatschappelijke evoluties
•Filosofie:

–Plato:

- beschrijft ideale Staat als plaats waar individuen die taken toegewezen krijgen waarvoor best
geschikt
- stelt: geen twee personen exact gelijk geboren; mensen verschillen qua natuurlijke
begaafdheden
- stelt militaire geschiktheidstests op om soldaten van ideale Staat te selecteren
- DUS JE MOET DE TAAK DOEN WAAR JE HET BEST BIJ PAST

–Juan de Dios Huarte y Navarro:

- grote individuele verschillen
- verschillende beroepen vereisen verschillende vaardigheidspatronen
- belang van goede professionele diagnostiek door de staat, zodat men jongeren kan verplichten
het kennisdomein te bestuderen waarvoor meest geschikt
- voordeel voor staat
- voordeel voor individu: geen tijd en moeite verspillen
- Mensen hebben verschillende sterktes: ze moeten getest worden op waar ze het beste in zijn en
VERPLICHT dit doen  staat legt dit op

Natuurwetenschappelijke methode:

- observatie  hypothese toetsing  verwerping/aanvaarding hypothese
- –Vb. Milgram experiment  niet iedereen is slecht MAAR mensen zijn heel volgzaam

Maatschappelijke ontwikkeling / sociale invloeden

o Waarom werken mensen?
o Industriële revolutie  mensen gaan dichter bij elkaar wonen  nieuwe structuur van
het leven

Humanisme:

- Leven op aarde krijgt meer aandacht

Eerste academische ontwikkelingen:

- 1876: Wilhelm Wundt
- Experimentele methode  Fenomenen testen in gecontroleerde omstandigheden ->
psychologie beschrijven als wetenschap
- Introspectie  achteraf een gesprekje over hoe het ging  reflectie
- Eerst psychologisch labo
- Hoe reageren mensen op signalen?


2

,Arbeidspsychologie – consumentenpsychologie:

- 1901: Walter Dill Scott
o Toespraak over psychologie en reclame
o Voor eerst commerciële activiteit linken aan psychologische inzichten
o Op basis van introspectie -> welke reclame werkt? Wat is er overtuigend? Voor de eerste
keer link tussen psychologie en commerciële activiteiten
- 1912: Hugo Münsterberg
o Psychology and industrial efficiency
o Toepassen van empirisch – natuurwetenschappelijke methode op selectie
 de persoon probeert met de schroevendraaier het witte stipje zo goed mogelijk
te volgen, beweging dat werknemers voor tram moeten kunnen -> mensen die
dat beter konden zijn meer geschikt om te volgen

Differentiële psychologie:

- Galton, Pearson:
o Sterke interesse in individuele verschillen
o Experimentele methode
o Ontwikkelen van statistische technieken (gemiddelde, standaardafwijking, correlatie)
 Basis voor selectiepsychologie
o overtuiging dat sommige mensen beter voorbestemd zijn om sterker in het leven te
staan, gaan meten bij heel veel mensen , heel banale metingen: hoe ver kan je zien? Hoe
goed kan je gooien? Hoe groot ben je?
- McKeen Cattell, Binet & Simon, Terman, Yerkes
o Individuele verschillen in cognitieve vaardigheden
 Intelligentietests
- Guilford, Cattell:
o Individuele verschillen in persoonlijkheid

1.4 Evolutie van maatschappelijke beeld over de mens in een
arbeidssituatie
- < 20 eeuw:
o Werknemer volgt slaafs instructies en heeft geen eigen mening
- De rationeel economische mens
o Werknemer heeft vooral rationeel - economische motieven
o Taylor, scientific management
 Werkmethoden moeten gebaseerd zijn op wetenschappelijke principes
 Selecteer, train en ontwikkel elke werknemer op een wetenschappelijke manier
 Zorg ervoor dat de geplande werkmethode gevolgd wordt
 Managers analyzeren en plannen, werknemers voeren uit



3

,  moest productiviteit omhoog brengen + werknemers er beter van maken.
Zeggen hoe het werk moet gedaan worden tot in het kleinste detail  meer
produceren  meer loon: wordt er zelf beter van  Werk opdelen in hele
kleine stukjes en elk stukje proberen optimaliseren
vb. bandwerk
o Gilbreths, time and motion studies
 elke elementaire beweging timen, en kijken of ze die nog verder kunnen
optimaliseren en sneller maken
o Idee = mensen willen niet werken en zijn lui, je moet ze motiveren en incentives geven
(geld)
o Toen werkte dat maar nu niet meer omdat er toen heeeel veeeel armoede was
- De sociale mens:
o Werknemers hebben ook sociale behoeften
o Mayo, Hawthorne effect

- De naar-ontplooiing-zoekende mens:
o Werknemers willen ook persoonlijk iets opsteken van het werk; ze willen ontwikkelen en
bijleren
o Herzberg, tweefactorentheorie:
 Hygiene factors / dissatisfiers en motivators / satisfiers
 Demotivatoren hebben te maken met de werkomstandigheden -> rand
voorwaarden
 Motivatoren -> heeft te maken met de kern van het werk
 Demotivatoren zijn noodzakelijke maar niet voldoende voorwaarden, je
job moet ook interessant genoeg zijn
 Visie: Extrinsiek is belangrijk, maar daarboven moet ook aandacht besteed
worden aan intrinsiek
 Mensen willen graag interessant werk, verantwoordelijkheid,…
 Mensen zoeken mogelijkheden om meer van zichzelf in het werk te leggen
 Kritiek:
 Zeer eenvoudig
 Slechte repliceerbaarheid
 Weinig ruimte voor individuele verschillen
o Job Design school:
 Organisatie bereikt beste resultaten als werk interessant is
 Taakpakketten kunnen zo samengesteld worden dat ze interessant zijn door:
 Job enlargement  verschillende taken combineren (zelfde niveau) ,
meer variatie
 Job enrichment  niet de job enkel uitbreiden met taken van hetzelfde
niveau maar ook van een niveau hoger (zelf vakantieschema opstellen
bv)
 Kritische bedenkingen:
 Individuele verschillen
 Verwachtingen door job enrichment

4