Inleiding tot de criminologie
Inleiding
2 basisvragen: Waarom plegen mensen criminaliteit of waarom niet?
Criminologie is een wetenschap → wordt beoefend aan universiteiten
⇒ Crimi bestond 1st al aan andere universiteiten (o.a in Luik)
↪ Nico Gunzburg start criminologie aan de ugent ⇒ jonge wetenschap = criminologie
Garofalo = eerste die het woord Criminologie gebruikt → voor de eerste keer in het Italiaans =
Criminologia
Cesare Lombroso is de grondlegger van de criminologie
• Hij wilde aantonen dat criminaliteit erfelijk was. Volgens hem bestond er zoiets als een
geboren crimineel.
• ‘L’uomo delinquente’ is het boek dat Lombroso heeft gepubliceerd, ‘Criminele mens’.
Oude benaming criminologie = misdaad kunde - beter: criminaliteit
↳ Juridisch = 1. Misdrijven of overtredingen (= door het rood licht)
↪ Politierechtbank
2. Wanbedrijven (= diefstal)
↪ Correctionele rechtbank
3. Misdaden (= moord)
↪ Hof van Assisen
⇒ SAMENGEVAT: Criminologie = wetenschap, jonge wetenschap, Gaelle rafaello introduceert
het begrip criminologie
1920 ministerie van justitie: school voor criminologie en criminalistiek
↳ Criminalistiek = het toepassen van de exacte wetenschappen om een misdrijf op te lossen
Einde WOI (stellingenoorlog) : na 4 jaar gedemobiliseerd: soldaten werden aan hun lot
overgelaten
→ Eerste groepen van georganiseerde misdaad:
↪ Interesse in: - Wapenhandel
- Valsmunterij (vaak schaft men de eigen munt af en maakt men een
oorlogsvaluta tijdens de oorlog)
- Handel in slavinnen (nu: mensensmokkel)
↪ Onze politiediensten waren niet opgewassen: nieuw ⇒ GPP: gerechtelijke politie bij de
parketten van de procureurs des Konings
⤷ Voorwaarde: humaniora gedaan (dus enkel mannen die uit goede burgerij kwamen)
⇒ Later: school voor criminologie en criminalistiek opgericht (1920)
↪ Vanaf `30 (1938) wordt criminologie gegeven
1
, Criminaliteit in de media
FOD justitie: politie voor criminologische kennis
Vroeger eerst rechten voor crimi → jaren 30: opleiding kandidaturen in de criminologie
1996 → zaak Dutroux → meer criminologen & werden meer serieus geworden
⤷ Meer vraag naar criminologen Bv. douane & accijnzen (opsporingsdienst douane
drugshandel etc.)
Media aandacht voor criminaliteit is enorm: bv. journaal
↳ Gevolgd: beeld over criminaliteit wordt gevormd door de media
Nederland houd betrouwbare cijfers over criminaliteit bij
→ In belgië begonnenn in jaren 60: bij politite hervorming zijn die verdwenen
APSD
→ Voorbeelden criminaliteit in de media
・Wapenhandel: worden in stukken naar buiten gesmokkeld & daarna terug in elkaar gezet
・Genocide: begint juridische grond te krijgen na WOI
・Witwassen (van geld): wetenschappelijk onderzoek (vooral door Nederland)
→ Verschil CEO & criminele organisatie: willen allebei geld → geld van criminele
organisatie is crimineel geld & je kan minder met cash betalen
→ Crimineel geld in omloop brengen = witwassen of money laundry
・Kunst criminaliteit
IN COLD BLOOD
‘In cold blood’ → echt verhaal over een meervoudige moord
⤷ Roman/wetenschappelijk → men probeert reden aan te reiken voor misdrijf
↪ ’True crime novel’ → roman op waargebeurde criminaliteit
⤷ Schrijver: Truman Capote (m.b.v Harper Lee) - 1966
Enorm in de actualiteit: 1980 in gent assisenzaak → zaak Horion & Feneulle
Jef Vermasse schrijft boek gebaseerd op waargebeurde verhalen = true crime
→ een monster zonder waarde
Moord = doden met voorbedachte rade; doodslag niet (met slag)
Roofmoord = moord om te stelen, hoofddoel is stelen
⤷ 4 mensen vermoord voor 80 dollar (in cold blood)
Inhoud:
- Bloedbad op 15 november 1959 met ‘shotgun’ in het hoofd na eerst te zijn vastgebonden
op vraag van Dick Hickock door Perry Smith – behalve dochter Nancy die Dick Hickock eerst
wou verkrachten. Perry Smith hield deze verkrachting tegen
- Daders doen dit samen en blijven elkaar beschuldigen wie wat juist deed. Vermoedelijk
was Perry Smith de schutter
- Slachtoffers: boerengezin, streng Methodistisch, betrokken in het sociaal leven
- Invloed op een klein stadje
2
,Daders:
- Tip van de vroegere werknemer Floyd Wells dat Herbert Clutter een kluis bezat met
minstens 10.000 USD
- Dick Hickock betrekt medegevangene Perry Smith in het plan om de Clutters te beroven
eens ze voorwaardelijk vrij zijn om nadien een nieuw leven te beginnen in Mexico zonder
getuigen na te laten
- Dick Hickock 28 jaar: oplichter, vervalsen van cheques, kleine diefstallen en pedofilie –
auto-ongeval
- Perry Smith 31 jaar: verwaarlozing door alcoholisme van zijn moeder die rodeo-rijdster
was, oud Korea-veteraan – vernederd door zijn bedplassen
- Gearresteerd (door het herkennen van de gestolen wagen) 6 weken na de moorden op tip
van Floyd Wells
- Arrestatie door Kansas Bureau of Investigations
Rechtzaak:
- 1960 in Finney County Courthouse (Garden City)
- Pleiten ontoerekeningsvatbaarheid
- Veroordeeld tot de doodstraf door ophanging
- Wachten in ‘death row’ tot executie op 14 april 1965
Samenvatting:
1. Over welke criminaliteit? - Roofmoord (men pleegt moord om makkelijker de buit binnen
te halen)
2. Wie of wat is de dader? - Dick Hickock & Perry Smith
↪ De daders worden bevraagd in het boek
⇒ Parallel: Hickock wou dochter Nancy eerst nog verkrachten - zaak in Gent: vader &
moeder worden eerst vermoord & men wou de dochter ook verkrachten, maar dit is het doel
niet, doel is diefstal
→ Prisoners dilemma: beken je? dan heb je mogelijk strafvermindering, beken je niet & de
andere wel? gaat de straf omhoog. = aparte ondervraging
⇒ Beide beschuldigen elkaar, Perry Smith wss schutter
↳ Eigenlijk zijn Hickock & Smith te oud om criminaliteit te plegen, maar zitten al in het
crimineel milieu dus blijven hierin
↪ Hickock: verleden als pedofiel - verklaring wrm hij dochter wou verkrachten + hij heeft
ongeval gehad ⇒ parallel zaak gent (Horion) : dader heeft zwaar ongeval gehad & droeg
daardoor altijd zonnebril
↪ Smith:
3. Wie is het slachtoffer? - Boerengezin die streng Methodistisch zijn, klein stadje, veel
sociale impact
4. Waarom plegen mensen criminaliteit? Secundaire deviantie, economische achtergrond,
geld
5. Wat is de reactie op criminaliteit?
3
, Roger Van de Velde (1925 - 1970)
“Recht op Antwoord” - 1969
⤷ Journalist, Laatste Nieuws, boekjes, kortverhalen
Schrijven van:
・Kaas met Gaatjes ・Knetterende Schedels
・Galgenaas ・De Slaapkamer
・Tabula Rasa ・De Dorpsveroveraar
Bezoekt gevangenis (van Antwerpen) als Journalist
Wanneer je een misdrijf pleegt & je wordt ontoerekeningsvatbaar verklaard: moet je vaak niet
naar de gevangenis maar naar een psychiatrie
Verslaving aan alchohol & palfium = pijnstiller voor zwangere vrouwen → enorm verslavend
↳ Steelde voorschriftenboekje & vervalste voorschrift, stal staaltjes palfium,.. ⇒ misdrijven
Advocaat: Willy Calewaert - pleit ontoerekeningsvatbaarheid → Internering: je pleegt een
misdrijf, het is geen misdrijf maar een MOF: als misdrijf omschreven feit
⇒ Maatregel wordt gegeven als een bescherming tegen maatschappij
Verschillende gevangenissen (bv. Antwerpen, Turnhout, Merksplas, Doornik)
→ Doornik = de hel van doornik: hij komt met mensen met zwaar psychische problemen
terwijl hij dit zelf niet heeft
Gijsbrecht wordt aangesteld als gerechtspsychiater: kettingroker, maar voelde niet dat sigaret
op was = verbrande vingers → nog verslaving aan Palfium ondanks ontkenning
Van de Velde komt vrij maar overleed snel
Hoofdstuk 1: De criminologische wetenschap: inleidende
beschouwing
1. De criminaliteitsdefinitie
1. Eerste definitie
1. Criminaliteit
Kennis object (wat interesseert) criminologen: alles wat met misdaad te maken heeft
↳ Criminaliteit geen juridisch begrip : misdrijven, wanbedrijven, misdaden = juridisch begrip
→ De categorie zorgt ook voor de straf
↳ Allemaal door een andere instantie beoordeelt:
1. Misdrijven of overtredingen (= door het rood licht)
↪ Politierechtbank
2. Wanbedrijven (=diefstal)
↪ Correctionele rechtbank
3. Misdaden (=moord)
↪ Hof van Assisen
4
Inleiding
2 basisvragen: Waarom plegen mensen criminaliteit of waarom niet?
Criminologie is een wetenschap → wordt beoefend aan universiteiten
⇒ Crimi bestond 1st al aan andere universiteiten (o.a in Luik)
↪ Nico Gunzburg start criminologie aan de ugent ⇒ jonge wetenschap = criminologie
Garofalo = eerste die het woord Criminologie gebruikt → voor de eerste keer in het Italiaans =
Criminologia
Cesare Lombroso is de grondlegger van de criminologie
• Hij wilde aantonen dat criminaliteit erfelijk was. Volgens hem bestond er zoiets als een
geboren crimineel.
• ‘L’uomo delinquente’ is het boek dat Lombroso heeft gepubliceerd, ‘Criminele mens’.
Oude benaming criminologie = misdaad kunde - beter: criminaliteit
↳ Juridisch = 1. Misdrijven of overtredingen (= door het rood licht)
↪ Politierechtbank
2. Wanbedrijven (= diefstal)
↪ Correctionele rechtbank
3. Misdaden (= moord)
↪ Hof van Assisen
⇒ SAMENGEVAT: Criminologie = wetenschap, jonge wetenschap, Gaelle rafaello introduceert
het begrip criminologie
1920 ministerie van justitie: school voor criminologie en criminalistiek
↳ Criminalistiek = het toepassen van de exacte wetenschappen om een misdrijf op te lossen
Einde WOI (stellingenoorlog) : na 4 jaar gedemobiliseerd: soldaten werden aan hun lot
overgelaten
→ Eerste groepen van georganiseerde misdaad:
↪ Interesse in: - Wapenhandel
- Valsmunterij (vaak schaft men de eigen munt af en maakt men een
oorlogsvaluta tijdens de oorlog)
- Handel in slavinnen (nu: mensensmokkel)
↪ Onze politiediensten waren niet opgewassen: nieuw ⇒ GPP: gerechtelijke politie bij de
parketten van de procureurs des Konings
⤷ Voorwaarde: humaniora gedaan (dus enkel mannen die uit goede burgerij kwamen)
⇒ Later: school voor criminologie en criminalistiek opgericht (1920)
↪ Vanaf `30 (1938) wordt criminologie gegeven
1
, Criminaliteit in de media
FOD justitie: politie voor criminologische kennis
Vroeger eerst rechten voor crimi → jaren 30: opleiding kandidaturen in de criminologie
1996 → zaak Dutroux → meer criminologen & werden meer serieus geworden
⤷ Meer vraag naar criminologen Bv. douane & accijnzen (opsporingsdienst douane
drugshandel etc.)
Media aandacht voor criminaliteit is enorm: bv. journaal
↳ Gevolgd: beeld over criminaliteit wordt gevormd door de media
Nederland houd betrouwbare cijfers over criminaliteit bij
→ In belgië begonnenn in jaren 60: bij politite hervorming zijn die verdwenen
APSD
→ Voorbeelden criminaliteit in de media
・Wapenhandel: worden in stukken naar buiten gesmokkeld & daarna terug in elkaar gezet
・Genocide: begint juridische grond te krijgen na WOI
・Witwassen (van geld): wetenschappelijk onderzoek (vooral door Nederland)
→ Verschil CEO & criminele organisatie: willen allebei geld → geld van criminele
organisatie is crimineel geld & je kan minder met cash betalen
→ Crimineel geld in omloop brengen = witwassen of money laundry
・Kunst criminaliteit
IN COLD BLOOD
‘In cold blood’ → echt verhaal over een meervoudige moord
⤷ Roman/wetenschappelijk → men probeert reden aan te reiken voor misdrijf
↪ ’True crime novel’ → roman op waargebeurde criminaliteit
⤷ Schrijver: Truman Capote (m.b.v Harper Lee) - 1966
Enorm in de actualiteit: 1980 in gent assisenzaak → zaak Horion & Feneulle
Jef Vermasse schrijft boek gebaseerd op waargebeurde verhalen = true crime
→ een monster zonder waarde
Moord = doden met voorbedachte rade; doodslag niet (met slag)
Roofmoord = moord om te stelen, hoofddoel is stelen
⤷ 4 mensen vermoord voor 80 dollar (in cold blood)
Inhoud:
- Bloedbad op 15 november 1959 met ‘shotgun’ in het hoofd na eerst te zijn vastgebonden
op vraag van Dick Hickock door Perry Smith – behalve dochter Nancy die Dick Hickock eerst
wou verkrachten. Perry Smith hield deze verkrachting tegen
- Daders doen dit samen en blijven elkaar beschuldigen wie wat juist deed. Vermoedelijk
was Perry Smith de schutter
- Slachtoffers: boerengezin, streng Methodistisch, betrokken in het sociaal leven
- Invloed op een klein stadje
2
,Daders:
- Tip van de vroegere werknemer Floyd Wells dat Herbert Clutter een kluis bezat met
minstens 10.000 USD
- Dick Hickock betrekt medegevangene Perry Smith in het plan om de Clutters te beroven
eens ze voorwaardelijk vrij zijn om nadien een nieuw leven te beginnen in Mexico zonder
getuigen na te laten
- Dick Hickock 28 jaar: oplichter, vervalsen van cheques, kleine diefstallen en pedofilie –
auto-ongeval
- Perry Smith 31 jaar: verwaarlozing door alcoholisme van zijn moeder die rodeo-rijdster
was, oud Korea-veteraan – vernederd door zijn bedplassen
- Gearresteerd (door het herkennen van de gestolen wagen) 6 weken na de moorden op tip
van Floyd Wells
- Arrestatie door Kansas Bureau of Investigations
Rechtzaak:
- 1960 in Finney County Courthouse (Garden City)
- Pleiten ontoerekeningsvatbaarheid
- Veroordeeld tot de doodstraf door ophanging
- Wachten in ‘death row’ tot executie op 14 april 1965
Samenvatting:
1. Over welke criminaliteit? - Roofmoord (men pleegt moord om makkelijker de buit binnen
te halen)
2. Wie of wat is de dader? - Dick Hickock & Perry Smith
↪ De daders worden bevraagd in het boek
⇒ Parallel: Hickock wou dochter Nancy eerst nog verkrachten - zaak in Gent: vader &
moeder worden eerst vermoord & men wou de dochter ook verkrachten, maar dit is het doel
niet, doel is diefstal
→ Prisoners dilemma: beken je? dan heb je mogelijk strafvermindering, beken je niet & de
andere wel? gaat de straf omhoog. = aparte ondervraging
⇒ Beide beschuldigen elkaar, Perry Smith wss schutter
↳ Eigenlijk zijn Hickock & Smith te oud om criminaliteit te plegen, maar zitten al in het
crimineel milieu dus blijven hierin
↪ Hickock: verleden als pedofiel - verklaring wrm hij dochter wou verkrachten + hij heeft
ongeval gehad ⇒ parallel zaak gent (Horion) : dader heeft zwaar ongeval gehad & droeg
daardoor altijd zonnebril
↪ Smith:
3. Wie is het slachtoffer? - Boerengezin die streng Methodistisch zijn, klein stadje, veel
sociale impact
4. Waarom plegen mensen criminaliteit? Secundaire deviantie, economische achtergrond,
geld
5. Wat is de reactie op criminaliteit?
3
, Roger Van de Velde (1925 - 1970)
“Recht op Antwoord” - 1969
⤷ Journalist, Laatste Nieuws, boekjes, kortverhalen
Schrijven van:
・Kaas met Gaatjes ・Knetterende Schedels
・Galgenaas ・De Slaapkamer
・Tabula Rasa ・De Dorpsveroveraar
Bezoekt gevangenis (van Antwerpen) als Journalist
Wanneer je een misdrijf pleegt & je wordt ontoerekeningsvatbaar verklaard: moet je vaak niet
naar de gevangenis maar naar een psychiatrie
Verslaving aan alchohol & palfium = pijnstiller voor zwangere vrouwen → enorm verslavend
↳ Steelde voorschriftenboekje & vervalste voorschrift, stal staaltjes palfium,.. ⇒ misdrijven
Advocaat: Willy Calewaert - pleit ontoerekeningsvatbaarheid → Internering: je pleegt een
misdrijf, het is geen misdrijf maar een MOF: als misdrijf omschreven feit
⇒ Maatregel wordt gegeven als een bescherming tegen maatschappij
Verschillende gevangenissen (bv. Antwerpen, Turnhout, Merksplas, Doornik)
→ Doornik = de hel van doornik: hij komt met mensen met zwaar psychische problemen
terwijl hij dit zelf niet heeft
Gijsbrecht wordt aangesteld als gerechtspsychiater: kettingroker, maar voelde niet dat sigaret
op was = verbrande vingers → nog verslaving aan Palfium ondanks ontkenning
Van de Velde komt vrij maar overleed snel
Hoofdstuk 1: De criminologische wetenschap: inleidende
beschouwing
1. De criminaliteitsdefinitie
1. Eerste definitie
1. Criminaliteit
Kennis object (wat interesseert) criminologen: alles wat met misdaad te maken heeft
↳ Criminaliteit geen juridisch begrip : misdrijven, wanbedrijven, misdaden = juridisch begrip
→ De categorie zorgt ook voor de straf
↳ Allemaal door een andere instantie beoordeelt:
1. Misdrijven of overtredingen (= door het rood licht)
↪ Politierechtbank
2. Wanbedrijven (=diefstal)
↪ Correctionele rechtbank
3. Misdaden (=moord)
↪ Hof van Assisen
4
