1. De oudste kleuter: wie is hij/zij?
Schoolrijpheid
De grote sprong naar het eerste leerjaar.
- Door de 2 termen lager onderwijs en kleuteronderwijs
- In de maatschappij dat het kleuteronderwijs voornamelijk spelen is (opvang) en lager
onderwijs het echte werk, hierdoor ziet de maatschappij de overgang als een ‘sociale
promotie’
Waarom een onderscheid tussen kleuteronderwijs en lager onderwijs?
- Door de leeftijd, zien we ook veel verschillen in de laatste kleuterklas!
Wat is schoolrijpheid?
- Het al dan niet in staat zijn om de lessen in het eerste leerjaar te volgen…
- Je moet het voorspellen
- Ouders denken vaak dat het enkel om het denken
Maar deze elementen moeten in ontwikkeling zijn:
- denken (cognitieve)
- Kunnen (motorische)
- voelen/willen (emotionele)
,! thempoverschillen is normaal = met sprongetjes, het is geen moment opname = zeg niet te
snel dit kind is niet schoolrijp want er kan nog een sprongetje gemaakt worden.
! ontwikkelingsvolgorde is het zelfde = schoolrijpheid is vaak ook fysiek rijpheid => niet op
motoriek maar bv vroeg geboorte enzo voort of leeftijd (begin januari en eind december)
Kind = rijping zenuwstelsel
Ouders = actieve component = stimulansen van de
omgeving
School = organisatie (derde en eerste kleuterklas)
Zowel intentioneel als identitioneel leren in bijde
klassen
Wat zijn die voorwaarden voor schoolrijpheid?
= in ontwikkeling dus niet afvinken
Voorwaarden onderverdeeld in 2 categoriën:
ALGEMENEN VOORWAARDEN
= vaardigheden die het kind nodig heeft om vlot te kunnen functioneren in het 1 ste leerjaar
Cognitief vlak: Intellectuele rijpheid
- Voldoende intelligent
- Objectieve instelling t.o.v. de werkelijkheid (vb: herkenen wanneer de juf verkleed
wordt of niet)
- Differentiatiebekwaamheid (=verschillen kunnen waarnemen)
, - Voldoende ontwikkeld geheugen
- Goede taalontwikkeling
- Symboolbewustzijn (aantal symbolen herkenen en betekenis geven vb + is iets
optellen)
- Stabiel ruimtelijk inzicht en tijdsbesef (morgen, gisteren , oriëntatie)
- Oorzaak-gevolg kunnen zien
Dynamisch-affectief vlak:
- Emotionele rijpheid
o Afstand nemen
o (afstand kan nemen van ouders/opvoeders , hele dag goed voelen = verplicht
onderwijs)
- Sociale rijpheid
o In team gedragen, eigen behoeftes opzij zetten, …
- Werkrijpheid
o Taak aanvaarden en voltooien
Psychomotorisch vlak: motorische rijpheid
- Goede gezondheidstoestand en lichamelijke conditie met goed functionerende
zintuigen
- Grove motoriek
- Fijne motoriek
- Oog-handcoördinatie (belangrijk bij schrijven)
- Lichaamsschema (als ik zwaai, wat gebeurt erdan?)
- Ruimtelijk inzicht
- Tijdinzicht
- Visuele waarneming (verschillen kunnen zien tussen symbolen/letters)
- Auditieve waarneming (klanken)
- Grafomotoriek: alles wat met pen- en papiertaken te maken heeft
- Richtingsgevoel (links op een blad starten en dan naar rechts)
- Vormherkenning- en discriminatie (driehoeken, cirkels vierkant)
- Lateralisatie (links, rechts)
SPECIFIEKE VOORWAARDEN
Specifieke rekenvoorwaarden
- Getalbegrip
o Maatbegrip: veel, weinig, groot, klein, …
o Conservatie
o Correspondentie
- Classificatie (alles dat samen hoort bij elkaar zetten)
- Seriatie (vb: van klein naar groot)
- Technische rekenvoorwaarden
o Tellen tot 10
o Kennis van cijfers en rekensymbolen
, Specifieke Schrijfvoorwaarden
- Juiste pengreep
- Lijnen kunnen trekken in verschillende richtingen
- Oog- handcoördinatie
Specifieke Lezenvoorwaarden
- Visueel waarnemen
- Richtingconstantie
- Auditief waarnemen
Welke kinderen zijn eerder niet schoolrijp?
Enkel specifieke kenmerken:
- Impulsiviteit (niet lang kunnen houden aan een taak)
o Rusteloosheid
o Verstarringen
- Beeldarmoede (je moet een goed geheugen hebben = rollenspel is hier een
voorbeeld van)
o Verinnerlijking is vertraagd
o Expressiemogelijkheid weinig ontwikkeld
- Ongeordend denken, taal (van de hak op de tak)
o Niet kunnen loskomen van het concreet waarneembare
o Niet kunnen loskomen van egocentrisch denken
- Socio-affectief egocentrisme (moeilijk met hun beurt afwachten, delen..)
o Egocentrisme
o Weinig sociale kennis/inzicht in sociale relaties
o Niet op anderen gericht, weinig interesse in anderen
Het gaat hier van de kluster van de vier en niet 1 hiervan.
Schoolrijpheid
De grote sprong naar het eerste leerjaar.
- Door de 2 termen lager onderwijs en kleuteronderwijs
- In de maatschappij dat het kleuteronderwijs voornamelijk spelen is (opvang) en lager
onderwijs het echte werk, hierdoor ziet de maatschappij de overgang als een ‘sociale
promotie’
Waarom een onderscheid tussen kleuteronderwijs en lager onderwijs?
- Door de leeftijd, zien we ook veel verschillen in de laatste kleuterklas!
Wat is schoolrijpheid?
- Het al dan niet in staat zijn om de lessen in het eerste leerjaar te volgen…
- Je moet het voorspellen
- Ouders denken vaak dat het enkel om het denken
Maar deze elementen moeten in ontwikkeling zijn:
- denken (cognitieve)
- Kunnen (motorische)
- voelen/willen (emotionele)
,! thempoverschillen is normaal = met sprongetjes, het is geen moment opname = zeg niet te
snel dit kind is niet schoolrijp want er kan nog een sprongetje gemaakt worden.
! ontwikkelingsvolgorde is het zelfde = schoolrijpheid is vaak ook fysiek rijpheid => niet op
motoriek maar bv vroeg geboorte enzo voort of leeftijd (begin januari en eind december)
Kind = rijping zenuwstelsel
Ouders = actieve component = stimulansen van de
omgeving
School = organisatie (derde en eerste kleuterklas)
Zowel intentioneel als identitioneel leren in bijde
klassen
Wat zijn die voorwaarden voor schoolrijpheid?
= in ontwikkeling dus niet afvinken
Voorwaarden onderverdeeld in 2 categoriën:
ALGEMENEN VOORWAARDEN
= vaardigheden die het kind nodig heeft om vlot te kunnen functioneren in het 1 ste leerjaar
Cognitief vlak: Intellectuele rijpheid
- Voldoende intelligent
- Objectieve instelling t.o.v. de werkelijkheid (vb: herkenen wanneer de juf verkleed
wordt of niet)
- Differentiatiebekwaamheid (=verschillen kunnen waarnemen)
, - Voldoende ontwikkeld geheugen
- Goede taalontwikkeling
- Symboolbewustzijn (aantal symbolen herkenen en betekenis geven vb + is iets
optellen)
- Stabiel ruimtelijk inzicht en tijdsbesef (morgen, gisteren , oriëntatie)
- Oorzaak-gevolg kunnen zien
Dynamisch-affectief vlak:
- Emotionele rijpheid
o Afstand nemen
o (afstand kan nemen van ouders/opvoeders , hele dag goed voelen = verplicht
onderwijs)
- Sociale rijpheid
o In team gedragen, eigen behoeftes opzij zetten, …
- Werkrijpheid
o Taak aanvaarden en voltooien
Psychomotorisch vlak: motorische rijpheid
- Goede gezondheidstoestand en lichamelijke conditie met goed functionerende
zintuigen
- Grove motoriek
- Fijne motoriek
- Oog-handcoördinatie (belangrijk bij schrijven)
- Lichaamsschema (als ik zwaai, wat gebeurt erdan?)
- Ruimtelijk inzicht
- Tijdinzicht
- Visuele waarneming (verschillen kunnen zien tussen symbolen/letters)
- Auditieve waarneming (klanken)
- Grafomotoriek: alles wat met pen- en papiertaken te maken heeft
- Richtingsgevoel (links op een blad starten en dan naar rechts)
- Vormherkenning- en discriminatie (driehoeken, cirkels vierkant)
- Lateralisatie (links, rechts)
SPECIFIEKE VOORWAARDEN
Specifieke rekenvoorwaarden
- Getalbegrip
o Maatbegrip: veel, weinig, groot, klein, …
o Conservatie
o Correspondentie
- Classificatie (alles dat samen hoort bij elkaar zetten)
- Seriatie (vb: van klein naar groot)
- Technische rekenvoorwaarden
o Tellen tot 10
o Kennis van cijfers en rekensymbolen
, Specifieke Schrijfvoorwaarden
- Juiste pengreep
- Lijnen kunnen trekken in verschillende richtingen
- Oog- handcoördinatie
Specifieke Lezenvoorwaarden
- Visueel waarnemen
- Richtingconstantie
- Auditief waarnemen
Welke kinderen zijn eerder niet schoolrijp?
Enkel specifieke kenmerken:
- Impulsiviteit (niet lang kunnen houden aan een taak)
o Rusteloosheid
o Verstarringen
- Beeldarmoede (je moet een goed geheugen hebben = rollenspel is hier een
voorbeeld van)
o Verinnerlijking is vertraagd
o Expressiemogelijkheid weinig ontwikkeld
- Ongeordend denken, taal (van de hak op de tak)
o Niet kunnen loskomen van het concreet waarneembare
o Niet kunnen loskomen van egocentrisch denken
- Socio-affectief egocentrisme (moeilijk met hun beurt afwachten, delen..)
o Egocentrisme
o Weinig sociale kennis/inzicht in sociale relaties
o Niet op anderen gericht, weinig interesse in anderen
Het gaat hier van de kluster van de vier en niet 1 hiervan.
