Didactiek rooms-katholieke godsdienst
Inleiding..............................................................................................................................................................................................................................3
1 Leerplannen godsdienst voor het lager onderwijs in Vlaanderen..................................................................................................................................4
1.1 GO/OVSG: Het leerplan rooms-katholieke godsdienst voor het lager onderwijs in Vlaanderen............................................................................4
1.1.1 De structuur van het leerplan.......................................................................................................................................................................4
1.1.2 De opbouw van een thema van dichtbij bekeken........................................................................................................................................6
1.1.3 Bijbelverhalen opzoeken in het leerplan......................................................................................................................................................6
1.2 KOV: Zin in leren. Zin in leven (Vlaanderen, 2018).................................................................................................................................................6
1.3 Interlevensbeschouwelijke competenties in het kader van dialoog en samenwerking tussen de verschillende levensbeschouwingen op school
........................................................................................................................................................................................................................................6
2 Een lessenreeks godsdienst uitwerken vanuit de..........................................................................................................................................................8
2.1 krachtlijnen van de vakdidactiek Krachtlijnen van de godsdienstdidactiek voor de lagere school..........................................................................8
2.2 De opbouw van een les godsdienst: van verkennend, naar verdiepend, naar verwerkend....................................................................................8
2.2.1 De vraagstelling.....................................................................................................................................................................................................8
2.2.2 Algemene opbouw van een les godsdienst..........................................................................................................................................................9
2.3 Verdere kennismaking met de godsdienstdidactiek voor de lagere school aan de hand van een voorbeeld......................................................10
2.4 Een oefening: een les uit een handleiding godsdienst toetsen aan de krachtlijnen van de godsdienstdidactiek.................................................10
3 Het belang van rituelen.................................................................................................................................................................................................11
3.1 Inleiding..................................................................................................................................................................................................................11
3.2 Rituelen en riten geven kleur aan het dagelijkse leven.........................................................................................................................................11
3.3 Drie groepen van rituelen.......................................................................................................................................................................................11
3.4 Functies van rituelen..............................................................................................................................................................................................11
3.5 Het belang van een verzorgde godsdiensthoek met kijktafel................................................................................................................................12
4 Biblioloog en Bibliodrama.............................................................................................................................................................................................13
4.1 Biblioloog: (Bijbel)verhalen creatief beleven en begrijpen.....................................................................................................................................13
4.1.1 Wat is een biblioloog? (Kuidersma)....................................................................................................................................................................13
4.1.2 Doel van biblioloog..............................................................................................................................................................................................13
4.1.3 Delen van de biblioloog.......................................................................................................................................................................................13
4.1.4 Praktische aspecten............................................................................................................................................................................................14
4.1.5 Concrete voorbeelden per graad........................................................................................................................................................................14
4.2 Bibliodrama............................................................................................................................................................................................................14
4.2.1 Wat is bibliodrama?.............................................................................................................................................................................................14
4.2.2 Doelen van een bibliodramaspel.........................................................................................................................................................................14
4.2.3 Verloop van een bibliodramaspel........................................................................................................................................................................15
4.2.4 Aandachtspunten voor bibliodrama met kinderen..............................................................................................................................................15
4.2.5 Voorbereidende oefeningen op een bibliodramaspel.........................................................................................................................................15
4.2.6 Bibliodrama en biblioloog....................................................................................................................................................................................16
4.2.7 Verschillende soorten bibliodramaspelen...........................................................................................................................................................16
5 Godly Play.....................................................................................................................................................................................................................18
5.1 Wat is Godly Play?.................................................................................................................................................................................................18
5.2 Kenmerken van Godly Play....................................................................................................................................................................................18
5.3 Doelstellingen van Godly Play...............................................................................................................................................................................18
5.4 Taalvormen binnen Godly Play..............................................................................................................................................................................19
5.5 onderdelen van een sessie....................................................................................................................................................................................19
5.6 Bruikbaarheid voor groepen met verschillende levensbeschouwelijke achtergronden?.......................................................................................20
5.7 Speelomgeving en spelmateriaal: voorwaarden....................................................................................................................................................20
6 Handelingsstrategieën uitwisselen...............................................................................................................................................................................21
6.1 Levenservaringen en handelingsstrategieën in een verhaal: het verhaal van de beer.........................................................................................21
6.2 Stappen van de methodiek....................................................................................................................................................................................21
6.3 Aandachtspunten bij de methodiek........................................................................................................................................................................21
7 Feestvieren...................................................................................................................................................................................................................22
7.1 De accenten bij het vieren van kerst en Pasen.....................................................................................................................................................22
7.2 De leerlijn van de feesten in het leerplan...............................................................................................................................................................22
1
, 7.3 De advent/Kerstmis................................................................................................................................................................................................23
7.3.1 Thema’s tijdens de advent..................................................................................................................................................................................23
7.3.2 Didactische suggesties voor advent en kerst: concrete voorbeelden................................................................................................................24
7.3.3 Logische opbouw van een lessenreeks rond advent en kerst............................................................................................................................24
7.4 Vasten en Pasen....................................................................................................................................................................................................24
7.4.1 Thema’s i.v.m. vasten en Pasen.........................................................................................................................................................................24
7.4.2 Didactiche suggesties voor vasten en Pasen: concrete voorbeelden................................................................................................................26
8 Evalueren in het vak godsdienst...................................................................................................................................................................................26
2
, INLEIDING
Afkortingen:
- OVSG = onderwijs vereniging voor steden en gemeenten
- GO = gemeenschapsonderwijs
Onderwijs ingericht door Vlaamse Gemeenschap
- KOV = Katholiek Onderwijs Vlaanderen
- K = Kerndoelen
- U = Uitbreidingsdoelen
- RKlg = Rooms Katholiek – Levensbeschouwelijk, religieus en/of godsdienst groeien
- RKvm = Rooms Katholiek – Vertrouwen en wantrouwen, mogelijkheden en beperkingen
- RKve = Rooms Katholiek – Verbondenheid met zichzelf, anderen, gemeenschappen, natuur en cultuur
- RKgk = Rooms Katholiek – Gevoeligheid voor goed en kwaad
- RKgs = Rooms Katholiek – Openkomen voor geloofstaal, symboliek en rituelen
- ILC = Inter Levensbeschouwelijke Competentie
- ILS =
- ILD =
- ILCOS = Inter Levensbeschouwelijke Competenties op school
Website waarop suggesties worden gedaan over hoe die gerealiseerd kunnen worden
3 sporen
- Rooms katholieke godsdienst
- Islam
- Levensbeschouwing
Als leerkracht 2 keuzemogelijkheden
- Didactiek RKG + Didactiek Islam Lesbevoegdheid (mandaat)
- Didactiek LVB vorming geen mandaat
Portfolio aanleggen met godsdienstlessen
- Aparte map in spart dossier met onderverdeling
o Atelier 4
o Doorgroeistage
o Stage eerste leerjaar
o Afstudeerstage
- Minimum 15 mappen over alle mappen heen
Voorbeeld examenvragen
- Wat zijn functies van rituelen?
- Noem verschillende soorten rituelen
- Waaruit bestaat een ritueel?
- Wat is biblioloog?
- Wat zijn de stappen binnen een biblioloog?
- Als je open stoel speelt, welke stappen zet je dan samen met de leerlingen?
- Als je bibliodrama koor gebruikt, uit welke onderdelen bestaat het en welke stappen zet je?
- Wat zijn de doelen bibliodrama?
- Wat is Godlyplay?
- Wat zijn de doelen van godlyplay?
- Wat zijn de stappen van de handelingsstrategie uitwisseling?
- Toepassingsvragen zijn ook mogelijk!
Bijvoorbeeld stappen zelf kunnen onderscheiden
- Stelling
Bv. “Binnen vak godsdienst kan je niet hard evalueren”
Hierop kunnen reageren
- Toepassing op soorten vragen!
3
Inleiding..............................................................................................................................................................................................................................3
1 Leerplannen godsdienst voor het lager onderwijs in Vlaanderen..................................................................................................................................4
1.1 GO/OVSG: Het leerplan rooms-katholieke godsdienst voor het lager onderwijs in Vlaanderen............................................................................4
1.1.1 De structuur van het leerplan.......................................................................................................................................................................4
1.1.2 De opbouw van een thema van dichtbij bekeken........................................................................................................................................6
1.1.3 Bijbelverhalen opzoeken in het leerplan......................................................................................................................................................6
1.2 KOV: Zin in leren. Zin in leven (Vlaanderen, 2018).................................................................................................................................................6
1.3 Interlevensbeschouwelijke competenties in het kader van dialoog en samenwerking tussen de verschillende levensbeschouwingen op school
........................................................................................................................................................................................................................................6
2 Een lessenreeks godsdienst uitwerken vanuit de..........................................................................................................................................................8
2.1 krachtlijnen van de vakdidactiek Krachtlijnen van de godsdienstdidactiek voor de lagere school..........................................................................8
2.2 De opbouw van een les godsdienst: van verkennend, naar verdiepend, naar verwerkend....................................................................................8
2.2.1 De vraagstelling.....................................................................................................................................................................................................8
2.2.2 Algemene opbouw van een les godsdienst..........................................................................................................................................................9
2.3 Verdere kennismaking met de godsdienstdidactiek voor de lagere school aan de hand van een voorbeeld......................................................10
2.4 Een oefening: een les uit een handleiding godsdienst toetsen aan de krachtlijnen van de godsdienstdidactiek.................................................10
3 Het belang van rituelen.................................................................................................................................................................................................11
3.1 Inleiding..................................................................................................................................................................................................................11
3.2 Rituelen en riten geven kleur aan het dagelijkse leven.........................................................................................................................................11
3.3 Drie groepen van rituelen.......................................................................................................................................................................................11
3.4 Functies van rituelen..............................................................................................................................................................................................11
3.5 Het belang van een verzorgde godsdiensthoek met kijktafel................................................................................................................................12
4 Biblioloog en Bibliodrama.............................................................................................................................................................................................13
4.1 Biblioloog: (Bijbel)verhalen creatief beleven en begrijpen.....................................................................................................................................13
4.1.1 Wat is een biblioloog? (Kuidersma)....................................................................................................................................................................13
4.1.2 Doel van biblioloog..............................................................................................................................................................................................13
4.1.3 Delen van de biblioloog.......................................................................................................................................................................................13
4.1.4 Praktische aspecten............................................................................................................................................................................................14
4.1.5 Concrete voorbeelden per graad........................................................................................................................................................................14
4.2 Bibliodrama............................................................................................................................................................................................................14
4.2.1 Wat is bibliodrama?.............................................................................................................................................................................................14
4.2.2 Doelen van een bibliodramaspel.........................................................................................................................................................................14
4.2.3 Verloop van een bibliodramaspel........................................................................................................................................................................15
4.2.4 Aandachtspunten voor bibliodrama met kinderen..............................................................................................................................................15
4.2.5 Voorbereidende oefeningen op een bibliodramaspel.........................................................................................................................................15
4.2.6 Bibliodrama en biblioloog....................................................................................................................................................................................16
4.2.7 Verschillende soorten bibliodramaspelen...........................................................................................................................................................16
5 Godly Play.....................................................................................................................................................................................................................18
5.1 Wat is Godly Play?.................................................................................................................................................................................................18
5.2 Kenmerken van Godly Play....................................................................................................................................................................................18
5.3 Doelstellingen van Godly Play...............................................................................................................................................................................18
5.4 Taalvormen binnen Godly Play..............................................................................................................................................................................19
5.5 onderdelen van een sessie....................................................................................................................................................................................19
5.6 Bruikbaarheid voor groepen met verschillende levensbeschouwelijke achtergronden?.......................................................................................20
5.7 Speelomgeving en spelmateriaal: voorwaarden....................................................................................................................................................20
6 Handelingsstrategieën uitwisselen...............................................................................................................................................................................21
6.1 Levenservaringen en handelingsstrategieën in een verhaal: het verhaal van de beer.........................................................................................21
6.2 Stappen van de methodiek....................................................................................................................................................................................21
6.3 Aandachtspunten bij de methodiek........................................................................................................................................................................21
7 Feestvieren...................................................................................................................................................................................................................22
7.1 De accenten bij het vieren van kerst en Pasen.....................................................................................................................................................22
7.2 De leerlijn van de feesten in het leerplan...............................................................................................................................................................22
1
, 7.3 De advent/Kerstmis................................................................................................................................................................................................23
7.3.1 Thema’s tijdens de advent..................................................................................................................................................................................23
7.3.2 Didactische suggesties voor advent en kerst: concrete voorbeelden................................................................................................................24
7.3.3 Logische opbouw van een lessenreeks rond advent en kerst............................................................................................................................24
7.4 Vasten en Pasen....................................................................................................................................................................................................24
7.4.1 Thema’s i.v.m. vasten en Pasen.........................................................................................................................................................................24
7.4.2 Didactiche suggesties voor vasten en Pasen: concrete voorbeelden................................................................................................................26
8 Evalueren in het vak godsdienst...................................................................................................................................................................................26
2
, INLEIDING
Afkortingen:
- OVSG = onderwijs vereniging voor steden en gemeenten
- GO = gemeenschapsonderwijs
Onderwijs ingericht door Vlaamse Gemeenschap
- KOV = Katholiek Onderwijs Vlaanderen
- K = Kerndoelen
- U = Uitbreidingsdoelen
- RKlg = Rooms Katholiek – Levensbeschouwelijk, religieus en/of godsdienst groeien
- RKvm = Rooms Katholiek – Vertrouwen en wantrouwen, mogelijkheden en beperkingen
- RKve = Rooms Katholiek – Verbondenheid met zichzelf, anderen, gemeenschappen, natuur en cultuur
- RKgk = Rooms Katholiek – Gevoeligheid voor goed en kwaad
- RKgs = Rooms Katholiek – Openkomen voor geloofstaal, symboliek en rituelen
- ILC = Inter Levensbeschouwelijke Competentie
- ILS =
- ILD =
- ILCOS = Inter Levensbeschouwelijke Competenties op school
Website waarop suggesties worden gedaan over hoe die gerealiseerd kunnen worden
3 sporen
- Rooms katholieke godsdienst
- Islam
- Levensbeschouwing
Als leerkracht 2 keuzemogelijkheden
- Didactiek RKG + Didactiek Islam Lesbevoegdheid (mandaat)
- Didactiek LVB vorming geen mandaat
Portfolio aanleggen met godsdienstlessen
- Aparte map in spart dossier met onderverdeling
o Atelier 4
o Doorgroeistage
o Stage eerste leerjaar
o Afstudeerstage
- Minimum 15 mappen over alle mappen heen
Voorbeeld examenvragen
- Wat zijn functies van rituelen?
- Noem verschillende soorten rituelen
- Waaruit bestaat een ritueel?
- Wat is biblioloog?
- Wat zijn de stappen binnen een biblioloog?
- Als je open stoel speelt, welke stappen zet je dan samen met de leerlingen?
- Als je bibliodrama koor gebruikt, uit welke onderdelen bestaat het en welke stappen zet je?
- Wat zijn de doelen bibliodrama?
- Wat is Godlyplay?
- Wat zijn de doelen van godlyplay?
- Wat zijn de stappen van de handelingsstrategie uitwisseling?
- Toepassingsvragen zijn ook mogelijk!
Bijvoorbeeld stappen zelf kunnen onderscheiden
- Stelling
Bv. “Binnen vak godsdienst kan je niet hard evalueren”
Hierop kunnen reageren
- Toepassing op soorten vragen!
3
