Samen leren
Inhoud
Inhoud ..................................................................................................................................................... 1
1. Inleiding........................................................................................................................................... 3
1.1. Wat is klasmanagement.......................................................................................................... 4
2. Systemische visie: de actoren ......................................................................................................... 6
2.1. De leraar: beliefs- self efficacy → geloof in eigen kunnen ..................................................... 6
2.2. De leraar: Ieerkracht - Ieerling relaties → ruggengraat klasmanagement ............................. 6
2.2.1. Sociale relaties ................................................................................................................ 7
2.2.2. Multiperspectivisme ....................................................................................................... 7
2.2.3. Negatieve gevolgen van falend klasmanagement: ....................................................... 10
3. De leerling ..................................................................................................................................... 11
3.1. Diversiteit van leerlingen als een klasmanagementprobleem.............................................. 11
3.2. Motivatie ............................................................................................................................... 12
3.2.1. Zelfdeterminatietheorie................................................................................................ 12
3.3. Instructieactiviteiten ............................................................................................................. 13
3.4. Organisatie ............................................................................................................................ 14
3.4.1. Straffen en regels .......................................................................................................... 14
3.4.2. Bijzondere aanpakken ................................................................................................... 16
3.4.3. Oorzaken van storend gedrag ....................................................................................... 16
3.5. Infrastructuur ........................................................................................................................ 16
3.6. Leerprocessen ....................................................................................................................... 16
3.6.1. Spijbelen en drop-out ................................................................................................... 17
Een positief schoolklimaat kan door heel wat elementen bepaald worden: ................................... 18
3.6.1.1. Preventie en interventie spijbelen en drop-out ....................................................... 18
3.6.2. Pesten............................................................................................................................ 19
3.7. Context: Ouders .................................................................................................................... 19
4. Praktische aanpakken bij klasmanagement .................................................................................. 19
1. De leraar LO als motiverende coach ............................................................................................. 20
2. Zelf- Determinatie Theorie............................................................................................................ 21
2.1. Invloed van motivatie en de rol van de leraar ...................................................................... 22
3. Vertaling van de ZDT naar aanpakken voor instructie .................................................................. 22
4. Op welke manier geef je positieve feedback? .............................................................................. 24
1
,Samen leren
1. Welbevinden van lln als uitgangspunt voor llk-lln relatie ............................................................. 25
1.1. Relatie leerkracht- leerling in de diepte ............................................................................... 28
1.1.1. Roos van Leary .............................................................................................................. 29
2. Verbeteren relatie leerkracht- leerling ......................................................................................... 30
1. Definitie externaliserend probleemgedrag................................................................................... 32
1.1. Storend probleemgedrag ...................................................................................................... 32
1.2. Ontwrichtend probleemgedrag ............................................................................................ 32
2. Sociale binding als kritische factor ................................................................................................ 33
3. Preventie ....................................................................................................................................... 34
3.1. Preventiestrategieën met de nadruk op het klasniveau....................................................... 36
4. Curatie ........................................................................................................................................... 36
1. Pesten ........................................................................................................................................... 37
1.1. Antipestaanpak: het KiVa- programma................................................................................. 38
1. Verbindend communiceren gedragsraam – T. Gordon ................................................................ 43
2
,Samen leren
Module 1: Systemische visie op klasmanagement:
1. Inleiding
Figuur 1: conceptmap
→ illustreert hoe de visie op klasmanagement heel gevarieerd is en specifieke kennis omvat.
Onderzoek wijst uit dat professionalisering van leraren met betrekking tot klasmanagement wel
degelijk zin heeft, het klasgebeuren positief beïnvloedt en resulteert in betere leerprestaties.
Het thema “klasmanagement” komt ook in de lijst van prioritaire nascholingsonderwerpen
voor. Het verwijst in dit geval naar – meestal organisatorische – beheersmatige aspecten van de klas
(bijhouden aanwezigheden, maaltijden, schooluitstappen,…).
Een belangrijke vaststelling is dat heel wat Vlaamse leraren (88,18%) aangeven dat ze nascholing niet
overbodig vinden en dat de meerderheid van de leraren (76,20%) zelf actief opzoek gaat naar
nascholingen.
Een kernpunt in klasmanagement is dat leerlingen zich goed voelen op school en dat ze zich
gemotiveerd voelen.
3
, Samen leren
1.1. Wat is klasmanagement
Klasmanagement = het omvat alle maatregelen die een leerkracht neemt om een ideaal leer- en
werkklimaat te creëren, zodat er geleerd kan worden en dat storende situaties of gedragingen
vermeden kunnen worden.. Hierbij gaat het niet alleen om regels, maar om veel meer aspecten:
klasinrichting, lesinhoud, manier van werken, instructies en de relatie tussen leerkracht en leerlingen.
Klasmanagement blijkt de volle complexiteit van een leer- en instructiesituatie te weerspiegelen en is
als dusdanig een systemisch gegeven. Elke actor speelt zijn/haar rol, elke beslissing heeft gevolgen
voor andere variabelen en processen.
Leren en instructie hebben invloed op klasmanagement → klasmanagement is niet in te perken tot
een aspect van organisatie bv. regels en maatregelen of kenmerken van leerlingen bv. spijbelgedrag.
Het speelt in op de complexe interactie van alle elementen in een onderwijskundig referentiekader.
Hoe meer het vervlochten is met verschillende elementen, hoe sterker het ook een impact heeft op
het leren.
4
Inhoud
Inhoud ..................................................................................................................................................... 1
1. Inleiding........................................................................................................................................... 3
1.1. Wat is klasmanagement.......................................................................................................... 4
2. Systemische visie: de actoren ......................................................................................................... 6
2.1. De leraar: beliefs- self efficacy → geloof in eigen kunnen ..................................................... 6
2.2. De leraar: Ieerkracht - Ieerling relaties → ruggengraat klasmanagement ............................. 6
2.2.1. Sociale relaties ................................................................................................................ 7
2.2.2. Multiperspectivisme ....................................................................................................... 7
2.2.3. Negatieve gevolgen van falend klasmanagement: ....................................................... 10
3. De leerling ..................................................................................................................................... 11
3.1. Diversiteit van leerlingen als een klasmanagementprobleem.............................................. 11
3.2. Motivatie ............................................................................................................................... 12
3.2.1. Zelfdeterminatietheorie................................................................................................ 12
3.3. Instructieactiviteiten ............................................................................................................. 13
3.4. Organisatie ............................................................................................................................ 14
3.4.1. Straffen en regels .......................................................................................................... 14
3.4.2. Bijzondere aanpakken ................................................................................................... 16
3.4.3. Oorzaken van storend gedrag ....................................................................................... 16
3.5. Infrastructuur ........................................................................................................................ 16
3.6. Leerprocessen ....................................................................................................................... 16
3.6.1. Spijbelen en drop-out ................................................................................................... 17
Een positief schoolklimaat kan door heel wat elementen bepaald worden: ................................... 18
3.6.1.1. Preventie en interventie spijbelen en drop-out ....................................................... 18
3.6.2. Pesten............................................................................................................................ 19
3.7. Context: Ouders .................................................................................................................... 19
4. Praktische aanpakken bij klasmanagement .................................................................................. 19
1. De leraar LO als motiverende coach ............................................................................................. 20
2. Zelf- Determinatie Theorie............................................................................................................ 21
2.1. Invloed van motivatie en de rol van de leraar ...................................................................... 22
3. Vertaling van de ZDT naar aanpakken voor instructie .................................................................. 22
4. Op welke manier geef je positieve feedback? .............................................................................. 24
1
,Samen leren
1. Welbevinden van lln als uitgangspunt voor llk-lln relatie ............................................................. 25
1.1. Relatie leerkracht- leerling in de diepte ............................................................................... 28
1.1.1. Roos van Leary .............................................................................................................. 29
2. Verbeteren relatie leerkracht- leerling ......................................................................................... 30
1. Definitie externaliserend probleemgedrag................................................................................... 32
1.1. Storend probleemgedrag ...................................................................................................... 32
1.2. Ontwrichtend probleemgedrag ............................................................................................ 32
2. Sociale binding als kritische factor ................................................................................................ 33
3. Preventie ....................................................................................................................................... 34
3.1. Preventiestrategieën met de nadruk op het klasniveau....................................................... 36
4. Curatie ........................................................................................................................................... 36
1. Pesten ........................................................................................................................................... 37
1.1. Antipestaanpak: het KiVa- programma................................................................................. 38
1. Verbindend communiceren gedragsraam – T. Gordon ................................................................ 43
2
,Samen leren
Module 1: Systemische visie op klasmanagement:
1. Inleiding
Figuur 1: conceptmap
→ illustreert hoe de visie op klasmanagement heel gevarieerd is en specifieke kennis omvat.
Onderzoek wijst uit dat professionalisering van leraren met betrekking tot klasmanagement wel
degelijk zin heeft, het klasgebeuren positief beïnvloedt en resulteert in betere leerprestaties.
Het thema “klasmanagement” komt ook in de lijst van prioritaire nascholingsonderwerpen
voor. Het verwijst in dit geval naar – meestal organisatorische – beheersmatige aspecten van de klas
(bijhouden aanwezigheden, maaltijden, schooluitstappen,…).
Een belangrijke vaststelling is dat heel wat Vlaamse leraren (88,18%) aangeven dat ze nascholing niet
overbodig vinden en dat de meerderheid van de leraren (76,20%) zelf actief opzoek gaat naar
nascholingen.
Een kernpunt in klasmanagement is dat leerlingen zich goed voelen op school en dat ze zich
gemotiveerd voelen.
3
, Samen leren
1.1. Wat is klasmanagement
Klasmanagement = het omvat alle maatregelen die een leerkracht neemt om een ideaal leer- en
werkklimaat te creëren, zodat er geleerd kan worden en dat storende situaties of gedragingen
vermeden kunnen worden.. Hierbij gaat het niet alleen om regels, maar om veel meer aspecten:
klasinrichting, lesinhoud, manier van werken, instructies en de relatie tussen leerkracht en leerlingen.
Klasmanagement blijkt de volle complexiteit van een leer- en instructiesituatie te weerspiegelen en is
als dusdanig een systemisch gegeven. Elke actor speelt zijn/haar rol, elke beslissing heeft gevolgen
voor andere variabelen en processen.
Leren en instructie hebben invloed op klasmanagement → klasmanagement is niet in te perken tot
een aspect van organisatie bv. regels en maatregelen of kenmerken van leerlingen bv. spijbelgedrag.
Het speelt in op de complexe interactie van alle elementen in een onderwijskundig referentiekader.
Hoe meer het vervlochten is met verschillende elementen, hoe sterker het ook een impact heeft op
het leren.
4
