Samenvattingen tot aan paasvakantie - TP - Fase 1 - Semester 2

Les 2 - Cultuur
1. Wat is crossculturele psychologie
= cultuurverschillen én gelijkenissen onderzoeken in psychologische fenomenen; voelen,
denken en doen

White
Educated
Industrialized
Rich
Democratic

1.1 Belang crossculturele psychologie
 etnocentrisme = tegengaan wij zijn normaal, zij zijn afwijkend
Ook in psychologie:
- Etnocentrische keuze onderzoeksvragen  weinig onderzoek naar psychologische
gevolgen van ondervoeden, wel naar obesitas
- Etnocentrische concepten/metingen  vertekende maten van
autonomie/intelligentie
- Etnocentrische interpretatie bevindingen  ‘positive parenting’ als norm

Waardering respect voor andere + eigen cultuur  kan gevoelig onderwerp zijn



2. Wat is cultuur?
Honderden definities cultuur  interpretatie kan breed of eng zijn:
- Brede zin = natuur tegenover cultuur: dat wat de mens schept
- Enge zin = kunstuitingen, bedrijfscultuur, jongerencultuur

Definitie Hofstede = cultuur is de collectieve mentale programmering, die de leden
van één groep op categorie mensen onderscheidt van die van
een andere

Ajuin-model cultuur:




Cultuur is:
- Door gemeenschap gedeeld systeem
- Van waarden, normen, ideeën, attitudes, gedragingen, communicatiemiddelen en de
producten ervan
- Die van generatie op generatie worden overgeleverd


Cultuur is gedeeld:
- Voor cultuur is een groep(je) nodig
1

, - De mate waarin varieert: individuele verschillen binnen eenzelfde cultuur
- Verschillen tussen culturen: tight vs. loose cultures

Cultuur is geleerd:
- Overgebracht door socialisatie (= manier waarop wij cultuur aangeleerd krijgen):
 Enculturatie  cultuuroverdracht in tijd
 Acculturatie  cultuuroverdracht in geografische en sociale ruimte

Hersenen deel van menselijke natuur (biologie) MAAR ook gevormd door (culturele)
ervaringen

Cultuur is dynamisch:
- Cultuur beïnvloedt gedag en vice versa
- Een nieuwe (sub)cultuur kan zich soms snel vormen

2.1 Cultuur is adaptief
= de aanpassing van de menselijke soort op ecologische, sociopolitieke en biologische
factoren

Ecocultureel perspectief = de ecologische omgeving waarin mensen functioneren, is van
invloed op de cultuur



3. Wat is cultuur niet?
- Ras  fysieke kenmerken
- Nationaliteit  staatsburgerschap

 Cultuur = moeilijk af te bakenen

Risico op veralgemening, stereotypering, essentialisme  gemiddelde vergelijkingen


4. Twee benaderingen
4.1 Absolutisme
 algemene psychologie

Psychologie wordt NIET beïnvloedt door de culturele context
Universele context zoekt naar psychologische functies die cultuurvrij zijn

- Sensorische, motorische functies  test voor kleurenblindheid
- Functies vanaf jonge leeftijd  objectpermanentie

Kritiek:
- Zeer abstracte functies
- Wat met vele betekenisvolle culturele variatie
- Brein = plastisch, beïnvloedt door (culturele) ervaringen

4.2 Relativisme
 cultuurpsychologie

- Er bestaat geen contextvrije psychologie
- Iedereen maakt deel uit van één of meerdere culturen
- Menselijke psychologie slecht begrepen worden binnen context van cultuur waarin
het verschijnt
Kritiek:
- Te verschillend om te kunnen interageren

2

, - Algemene morele standaarden en wetgeving
- Niet vergeten dat we over culturen heen ook veel gelijkend hebben

4.3 Waarheid in het midden?
Gematigd absolutisme/gematigd relativisme  erkenning van gelijkenissen en verschillen




3