Deel 4a: Cervical motor control impairment (“klinische instabiliteit”)
1. Cervical motor control impairment
1.1. Types
- Mechanisch: traumata, fractuur, dislocaties -> rode vlag ! Neurochirurgie
- Functioneel: “cervical motor control impairment”
(movement control dysfunction, movement system impairment, segmentale instabiliteit, klinische instabiliteit)
1.2. Klinische kenmerken (Cook et al. 2005)
- Scherpe/herkenbare pijn bij plotse bewegingen
- Klachten verminderen in onbelaste houdingen (o.a. liggende houding)
- Klikkende, poppende en/of plotse spieraanspanning of verkramping bij bepaalde hoofd/nek bewegingen
- Klachten verminderen met steun van buitenaf bv: handen die hoofd/nek ondersteunen of een halskraag
- Moeite met of het hoofd niet rechtop kunnen houden
- Angst voor beweging
- Een zwaar gevoel van het hoofd
- Klachten bij lang in dezelfde houding zitten, bv: lang aan bureau of in cinema zitten
- Geen continue zeurende klachten, maar sporadisch opkomende klachten/pijn
- Banale bewegingen geven al klachten
- Instabiel gevoel hebben en/of schokken, trillen van hoofd
- De nood voelen om de nek zelf te kraken
- De nek blokkeert of zit vast bij bepaalde bewegingen
- Een geschiedenis van nekklachten of trauma bv: hoofd gestoten of nek geforceerd
- Spieren voelen verkort of stijf aan
- Tijdelijke verbetering met klinische manipulaties, bv: de nek kraken geeft tijdelijk vermindering van de klachten
, 2. Onderzoek
Hoe testen (De Pauw et al. 2018)
1. Kracht
2. Actieve mobiliteit
3. Repositioneringszin
4. Uithouding
5. Neuromusculaire controle
Het onderzoek specifiek bij vermoeden van een MCI (motor control impairment) moet men zien als een toegevoegd onderzoek aan een
eerder uitgevoerd 'lokaal onderzoek'.
2.1. Kracht (De Pauw et al. 2018)
Manueel maximale kracht testen voor flexie, extensie en lateraal flexie (handdynamometer)
- Flexie: voorhoofd
- Extensie: occiput
- Lateraal flexie: net boven oor
2.2. Actieve mobiliteit
- Maximale bewegingsuitslag voor flexie, extensie en lateraalflexie (de Pauw et al, 2018)
- Rotaties -> enkel bewegingsuitslag (3D-inclinometer)
2.3. Repostioneringszin (Stanton et al. 2016)
- “Joint positioning sense” of “joint position error”
- Capaciteit van individu om na beweging terug naar neutrale positie terug te keren
- Wordt gebruikt om proprioceptie na te gaan
- “Head tot neutral” testen meest gebruikt
- -> Patiënten met chronische, idiopatische nekpijn scoren slechter op dit type testen
“Head to neutral”
Uitgangshouding patiënt:
- Patiënt in zit met rug gesteund en geblinddoekt
Uitvoering:
- Patiënt wordt gevraagd recht naar voor te kijken en deze positie te onthouden
- Patiënt wordt dan gevraagd deze positie terug aan te nemen na flexie/extensie/rotatie/lateroflexie
Verschillende manieren om beweging op te meten:
- Laserpointer, ultrasound tracking systemen, elektromagnetische tracking systemen , webcam …
- Niet alle systemen even dezelfde betrouwbaarheid (Michiels et al, 2013)
, 2.4. Uithouding
Grimmer test
Info:
- Patiënt in ruglig met gebogen knieën, ‘chin tuck’ en hoofd opheffen tot 2 cm boven tafel
- Tijd gemeten tot verlies van ‘chin tuck’ (Grimmer et al, 1994)
- Test inoefenen met verbale en tactiele feedback van T vooraleer test af te nemen (Olsen et al, 2006)
Testprocedure (Olsen et al, 2006):
- 2 vingers onder occiput
- ‘Chin tuck’ (cranio-cervicale flexie)
- Hoofd opheffen tot hoofd net loskomt van vingers therapeut (cervicale flexie)
- Start tijdsopname, therapeut verplaats vingers onder occiput tijdens test
Criteria stop Grimmer test:
1. Patiënt ervaart pijn en stopt hierdoor test
2. Patiënt wordt vermoeid en stopt hierdoor test
3. Therapeut merkt verlies van craniocervicale flexie (verlies huidplooi posterieur mandibula)
4. Therapeut merkt dat proefpersoon hoofd te ver opheft (verlies contact met vingers occiput)
2.5. Neuromusculaire controle
2.5.1. Statisch
Cranio-cervicale flexie test (Jull, 2004; Jull 2008)
Info:
Klinische test om de anatomische actie na te gaan van de diepe cervicale flexoren: longus colli en longus
capitis.
2 Stappen:
1. Analyse performantie cranio-cervicale flexie actie
2. Test isometrische kracht van de stappen die de patiënt haalt
CCFT (Jull, 2004)
, STAP 1 : Analyse performantie cranio-cervicale flexie actie (Jull et al, 2008)
- Patiënt in ruglig met gebogen knieën
- Aanleren cranio-cervicale flexieknik (CCF)
- Pressure Biofeedback Unit (“stabiliser”) thv basis occiput, 20 mmHg op manometer
- Patiënt houdt 2-3 sec aan en keert terug naar neutraal
- 5 fases (22-24-26-28-30 mmHg)
- Therapeut observeert/palpeert oppervlakkige flexoren (M. scaleni en M sternocleidomastoideus) en hyoidale spieren -> geen of
verwaarloosbare activiteit voor eerste 3 stappen
Compensaties (Jull et al. 2008)
- Mate van flexie neem niet toe bij opeenvolgende stappen maar eerder hoofdretractie
- Patiënt heft hoofd op in een poging de gevraagde druk te behalen
- Beweging wordt met snelheid uitgevoerd
- Zichtbare/palpatoire activiteit van oppervlakkige flexoren en/of hyoidale spieren tijdens eerst 3 stadia van de test
- Patiënt niet in staat terug naar 20 mmHg terug te keren (niet in staat te ontspannen)
-> Vaak scaleni betrokken bij deze compensatie
STAP 2 : Test isometrische kracht
- Niet uitgevoerd wanneer patiënt niet in staat is om fase 1 (20-22 mmHg) te volbrengen
- Als patiënt 3 x 10 sec kan aanhouden wordt overgegaan naar een volgende fase
- Compensaties :
- Patiënt kan naald niet stabiel houden
- Oppervlakkige spieren overmatig gerekruteerd
- Naald stabiel maar met “jerky action” (trillingen/twitching)
2.5.2. Dynamisch
- Overvloed aan testen !
- Geen consensus in literatuur
- Goede keuze maken, patiënt specifiek en gerelateerd aan klachten
- Compensaties nagaan
- Lig (CCFT) / zit / staand
1. Cervical motor control impairment
1.1. Types
- Mechanisch: traumata, fractuur, dislocaties -> rode vlag ! Neurochirurgie
- Functioneel: “cervical motor control impairment”
(movement control dysfunction, movement system impairment, segmentale instabiliteit, klinische instabiliteit)
1.2. Klinische kenmerken (Cook et al. 2005)
- Scherpe/herkenbare pijn bij plotse bewegingen
- Klachten verminderen in onbelaste houdingen (o.a. liggende houding)
- Klikkende, poppende en/of plotse spieraanspanning of verkramping bij bepaalde hoofd/nek bewegingen
- Klachten verminderen met steun van buitenaf bv: handen die hoofd/nek ondersteunen of een halskraag
- Moeite met of het hoofd niet rechtop kunnen houden
- Angst voor beweging
- Een zwaar gevoel van het hoofd
- Klachten bij lang in dezelfde houding zitten, bv: lang aan bureau of in cinema zitten
- Geen continue zeurende klachten, maar sporadisch opkomende klachten/pijn
- Banale bewegingen geven al klachten
- Instabiel gevoel hebben en/of schokken, trillen van hoofd
- De nood voelen om de nek zelf te kraken
- De nek blokkeert of zit vast bij bepaalde bewegingen
- Een geschiedenis van nekklachten of trauma bv: hoofd gestoten of nek geforceerd
- Spieren voelen verkort of stijf aan
- Tijdelijke verbetering met klinische manipulaties, bv: de nek kraken geeft tijdelijk vermindering van de klachten
, 2. Onderzoek
Hoe testen (De Pauw et al. 2018)
1. Kracht
2. Actieve mobiliteit
3. Repositioneringszin
4. Uithouding
5. Neuromusculaire controle
Het onderzoek specifiek bij vermoeden van een MCI (motor control impairment) moet men zien als een toegevoegd onderzoek aan een
eerder uitgevoerd 'lokaal onderzoek'.
2.1. Kracht (De Pauw et al. 2018)
Manueel maximale kracht testen voor flexie, extensie en lateraal flexie (handdynamometer)
- Flexie: voorhoofd
- Extensie: occiput
- Lateraal flexie: net boven oor
2.2. Actieve mobiliteit
- Maximale bewegingsuitslag voor flexie, extensie en lateraalflexie (de Pauw et al, 2018)
- Rotaties -> enkel bewegingsuitslag (3D-inclinometer)
2.3. Repostioneringszin (Stanton et al. 2016)
- “Joint positioning sense” of “joint position error”
- Capaciteit van individu om na beweging terug naar neutrale positie terug te keren
- Wordt gebruikt om proprioceptie na te gaan
- “Head tot neutral” testen meest gebruikt
- -> Patiënten met chronische, idiopatische nekpijn scoren slechter op dit type testen
“Head to neutral”
Uitgangshouding patiënt:
- Patiënt in zit met rug gesteund en geblinddoekt
Uitvoering:
- Patiënt wordt gevraagd recht naar voor te kijken en deze positie te onthouden
- Patiënt wordt dan gevraagd deze positie terug aan te nemen na flexie/extensie/rotatie/lateroflexie
Verschillende manieren om beweging op te meten:
- Laserpointer, ultrasound tracking systemen, elektromagnetische tracking systemen , webcam …
- Niet alle systemen even dezelfde betrouwbaarheid (Michiels et al, 2013)
, 2.4. Uithouding
Grimmer test
Info:
- Patiënt in ruglig met gebogen knieën, ‘chin tuck’ en hoofd opheffen tot 2 cm boven tafel
- Tijd gemeten tot verlies van ‘chin tuck’ (Grimmer et al, 1994)
- Test inoefenen met verbale en tactiele feedback van T vooraleer test af te nemen (Olsen et al, 2006)
Testprocedure (Olsen et al, 2006):
- 2 vingers onder occiput
- ‘Chin tuck’ (cranio-cervicale flexie)
- Hoofd opheffen tot hoofd net loskomt van vingers therapeut (cervicale flexie)
- Start tijdsopname, therapeut verplaats vingers onder occiput tijdens test
Criteria stop Grimmer test:
1. Patiënt ervaart pijn en stopt hierdoor test
2. Patiënt wordt vermoeid en stopt hierdoor test
3. Therapeut merkt verlies van craniocervicale flexie (verlies huidplooi posterieur mandibula)
4. Therapeut merkt dat proefpersoon hoofd te ver opheft (verlies contact met vingers occiput)
2.5. Neuromusculaire controle
2.5.1. Statisch
Cranio-cervicale flexie test (Jull, 2004; Jull 2008)
Info:
Klinische test om de anatomische actie na te gaan van de diepe cervicale flexoren: longus colli en longus
capitis.
2 Stappen:
1. Analyse performantie cranio-cervicale flexie actie
2. Test isometrische kracht van de stappen die de patiënt haalt
CCFT (Jull, 2004)
, STAP 1 : Analyse performantie cranio-cervicale flexie actie (Jull et al, 2008)
- Patiënt in ruglig met gebogen knieën
- Aanleren cranio-cervicale flexieknik (CCF)
- Pressure Biofeedback Unit (“stabiliser”) thv basis occiput, 20 mmHg op manometer
- Patiënt houdt 2-3 sec aan en keert terug naar neutraal
- 5 fases (22-24-26-28-30 mmHg)
- Therapeut observeert/palpeert oppervlakkige flexoren (M. scaleni en M sternocleidomastoideus) en hyoidale spieren -> geen of
verwaarloosbare activiteit voor eerste 3 stappen
Compensaties (Jull et al. 2008)
- Mate van flexie neem niet toe bij opeenvolgende stappen maar eerder hoofdretractie
- Patiënt heft hoofd op in een poging de gevraagde druk te behalen
- Beweging wordt met snelheid uitgevoerd
- Zichtbare/palpatoire activiteit van oppervlakkige flexoren en/of hyoidale spieren tijdens eerst 3 stadia van de test
- Patiënt niet in staat terug naar 20 mmHg terug te keren (niet in staat te ontspannen)
-> Vaak scaleni betrokken bij deze compensatie
STAP 2 : Test isometrische kracht
- Niet uitgevoerd wanneer patiënt niet in staat is om fase 1 (20-22 mmHg) te volbrengen
- Als patiënt 3 x 10 sec kan aanhouden wordt overgegaan naar een volgende fase
- Compensaties :
- Patiënt kan naald niet stabiel houden
- Oppervlakkige spieren overmatig gerekruteerd
- Naald stabiel maar met “jerky action” (trillingen/twitching)
2.5.2. Dynamisch
- Overvloed aan testen !
- Geen consensus in literatuur
- Goede keuze maken, patiënt specifiek en gerelateerd aan klachten
- Compensaties nagaan
- Lig (CCFT) / zit / staand
