Filosofie samenvatting
De invloed van technologie op ons leven
De ontwikkelingen in medische, bio en computertechnologie veranderen het beeld
dadt wij van onszelf hebben en wat het betekent mens te zijn ingrijpend. Het is heel
eenvoudig om met een techniek die CRISPR- Cas heet ons DNA te veranderen.
1.2 filosofie en sociaal werk
Sociaal werkers worden in hun werk bijna dagelijks geconfronteerd met vragen die
een filosofisch karakter hebben.
Overheidsbeleid
Allereerst roept de manier waarop de overheid zich toch burgers verhoudt een aantal
filosofische vragen op. Loopt onze democratische rechtstaat gevaar wanneer de
overheid met een druk op de knop over onze bel- bank en emailgegevens kan
beschikken? Etc.
Ook bij de zogenaamde overgang van de verzorgingsstaat naar
participatiesamenleving kunnen vragen worden gesteld. De verzorgingsstaat maakt
burgers volgens de overheid lui. Daarom wil zij de participatiesamenleving realiseren
waaraan iedereen actief deelneemt. Eigen regie, eigen kracht, eigen
verantwoordelijkheid en eigen zelfredzaamheid zijn de waarden die aan de
participatiesamenleving ten grondslag liggen. De mens wordt gezien als een
rationeel en autonoom wezen dat heel goed zelf kan bepalen wat goed voor hem is.
Burgers zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk. Sociaal werkers hebben de rol
om mensen te stimuleren om daadwerkelijk die verantwoordelijkheid te nemen.
Het beleid van de instelling
Het beleid van instelleingen dient tegemoet te komen aan het overheidsbeleid, maar
dat neemt niet weg dat zij binnen de ruimte die zij hebben daaraan een eigen
invulling mogen geven.
De opleiding sociaal werk
Sociaal werk is een normatief beroep dat morele en politieke oordelen bevat over wat
normaal is en al dan niet maatschappelijk gewenst.
In het landelijke opleidingsdocument wordt sociaal functioneren in relatie tot sociale
kwaliteit centraal gesteld. Sociale kwaliteit duidt op het versterken van sociale
samenhang, inclusie en participatie. Sociale kwaliteit wordt gezien als de graadmeter
van het sociaal functioneren. Daarbij worden twee soorten sociaal functioneren
onderscheiden: dat van individuen die deelnemen aan de samenleving en dat van de
samenleving die de ruimte biedt aan individuen om deel te nemen.
1.3 een normatief beroep
Waarom moeten sociaal werkers nadenken over filosofische vragen waarop nog
eens geen eenduidig antwoord kan worden gegeven?
- Ten eerste omdat die eenduidigheid ontbreekt. We kunnen voor het
verantwoorden en legitimeren van ons handelen niet meer als
vanzelfsprekend terugvallen op collectief gedragen waarden en normen.
- Ten tweede omdat zowel het beleid van de overheid en instellingen al het
handelen van sociaal werkers directe gevolgen heeft voor het dagelijks leven
van andere mensen
, Kernwaarden van het sociaal werk. Een moreel houvast?
Waarden en opvattingen over mens en maatschappij werken door op het niveau van
het overheidsbeleid, de beroepscodes, het beleid van de instelling en de individuele
sociaal werkers. Naarmate waarden worden toegepast in het dagelijks leven ontstaat
er meer en meer onenigheid over hun betekenis.
Verantwoorden en legitimeren
Interventies van sociaal weerkers hebben in veel gevallen een normatief karakter.
Daarom wordt sociaal werk als een normatieve professionaliteit betiteld. Waarden
hebben geen objectieve geldigheid. Sociaal werkers staan ervoor om de noodzaak in
hun handelen en interventies in het leven van hun cliënten te verantwoorden en
legitimeren.
What matters?’
Er is niet alleen sprake van een morele onzekerheid. Ook wetenschappelijke
inzichten staan steeds vaker ter discussie. Latour heeft veel onderzoek gedaan naar
hoe wetenschap tot stand komt. Hij merkt op dat wetenschappers de uitkomsten van
hun onderzoek niet zonder meer als onbetwistbare feiten of objectieve waarheden
kunnen presenteren.
Matters of fact: Latour doelt op wat hij als een feitelijke stand van zaken wordt gezien
en waarover geen discussie mogelijk is.
Kwesties of feiten die vragen oproepen noemt hij matters of concern.
Toegepaste ethiek en beroepsethiek
Sociaal werkers wroden geacht zich te houden aan wetten, regels en procedures.
Binnen de wettelijke kaders blijft er ruimte bestaan waarbinnen sociaal werkers naar
eigen inzicht kunnen handelen. Die handelingsruimte (discretionaire ruimte) vraagt
van hen dat zij hun handelen verantwoorden tegenover de cliënt.
Focault zegt dat ons handelen niet meer moreel is, omdat we handelen volgens de
voorschriften en waarden en nomrne.
De keuzes tussen een of meer gelijkwaardige alternatieven wordt een dilemma
genoemd. Het stappenplan is een argumentatieve methode. Het is een hulpmiddel
waarmee morele oordelen kunnen worden geanalyseerd.
1.4
Hoofdstuk 3.
3.3
John Stuart Mill
- Utilisme en gevolgethiek
Het utilismebeginsel
Het utilisme is een moderne variant van het hedonisme. Het is volgens Bentham en
Mill eigen aan de mens om te genieten, maar dit genot beperkt zich niet tot mijn
genot ten koste van anderen. Het is geen egoïsme. Het utilismebeginsel zegt dat we
het grootste geluk voor zo veel mogelijk mensen moeten nastreven.
Bentham houdt er een rekenkundige benadering van het geluk op na. Hij beschouwt
De invloed van technologie op ons leven
De ontwikkelingen in medische, bio en computertechnologie veranderen het beeld
dadt wij van onszelf hebben en wat het betekent mens te zijn ingrijpend. Het is heel
eenvoudig om met een techniek die CRISPR- Cas heet ons DNA te veranderen.
1.2 filosofie en sociaal werk
Sociaal werkers worden in hun werk bijna dagelijks geconfronteerd met vragen die
een filosofisch karakter hebben.
Overheidsbeleid
Allereerst roept de manier waarop de overheid zich toch burgers verhoudt een aantal
filosofische vragen op. Loopt onze democratische rechtstaat gevaar wanneer de
overheid met een druk op de knop over onze bel- bank en emailgegevens kan
beschikken? Etc.
Ook bij de zogenaamde overgang van de verzorgingsstaat naar
participatiesamenleving kunnen vragen worden gesteld. De verzorgingsstaat maakt
burgers volgens de overheid lui. Daarom wil zij de participatiesamenleving realiseren
waaraan iedereen actief deelneemt. Eigen regie, eigen kracht, eigen
verantwoordelijkheid en eigen zelfredzaamheid zijn de waarden die aan de
participatiesamenleving ten grondslag liggen. De mens wordt gezien als een
rationeel en autonoom wezen dat heel goed zelf kan bepalen wat goed voor hem is.
Burgers zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk. Sociaal werkers hebben de rol
om mensen te stimuleren om daadwerkelijk die verantwoordelijkheid te nemen.
Het beleid van de instelling
Het beleid van instelleingen dient tegemoet te komen aan het overheidsbeleid, maar
dat neemt niet weg dat zij binnen de ruimte die zij hebben daaraan een eigen
invulling mogen geven.
De opleiding sociaal werk
Sociaal werk is een normatief beroep dat morele en politieke oordelen bevat over wat
normaal is en al dan niet maatschappelijk gewenst.
In het landelijke opleidingsdocument wordt sociaal functioneren in relatie tot sociale
kwaliteit centraal gesteld. Sociale kwaliteit duidt op het versterken van sociale
samenhang, inclusie en participatie. Sociale kwaliteit wordt gezien als de graadmeter
van het sociaal functioneren. Daarbij worden twee soorten sociaal functioneren
onderscheiden: dat van individuen die deelnemen aan de samenleving en dat van de
samenleving die de ruimte biedt aan individuen om deel te nemen.
1.3 een normatief beroep
Waarom moeten sociaal werkers nadenken over filosofische vragen waarop nog
eens geen eenduidig antwoord kan worden gegeven?
- Ten eerste omdat die eenduidigheid ontbreekt. We kunnen voor het
verantwoorden en legitimeren van ons handelen niet meer als
vanzelfsprekend terugvallen op collectief gedragen waarden en normen.
- Ten tweede omdat zowel het beleid van de overheid en instellingen al het
handelen van sociaal werkers directe gevolgen heeft voor het dagelijks leven
van andere mensen
, Kernwaarden van het sociaal werk. Een moreel houvast?
Waarden en opvattingen over mens en maatschappij werken door op het niveau van
het overheidsbeleid, de beroepscodes, het beleid van de instelling en de individuele
sociaal werkers. Naarmate waarden worden toegepast in het dagelijks leven ontstaat
er meer en meer onenigheid over hun betekenis.
Verantwoorden en legitimeren
Interventies van sociaal weerkers hebben in veel gevallen een normatief karakter.
Daarom wordt sociaal werk als een normatieve professionaliteit betiteld. Waarden
hebben geen objectieve geldigheid. Sociaal werkers staan ervoor om de noodzaak in
hun handelen en interventies in het leven van hun cliënten te verantwoorden en
legitimeren.
What matters?’
Er is niet alleen sprake van een morele onzekerheid. Ook wetenschappelijke
inzichten staan steeds vaker ter discussie. Latour heeft veel onderzoek gedaan naar
hoe wetenschap tot stand komt. Hij merkt op dat wetenschappers de uitkomsten van
hun onderzoek niet zonder meer als onbetwistbare feiten of objectieve waarheden
kunnen presenteren.
Matters of fact: Latour doelt op wat hij als een feitelijke stand van zaken wordt gezien
en waarover geen discussie mogelijk is.
Kwesties of feiten die vragen oproepen noemt hij matters of concern.
Toegepaste ethiek en beroepsethiek
Sociaal werkers wroden geacht zich te houden aan wetten, regels en procedures.
Binnen de wettelijke kaders blijft er ruimte bestaan waarbinnen sociaal werkers naar
eigen inzicht kunnen handelen. Die handelingsruimte (discretionaire ruimte) vraagt
van hen dat zij hun handelen verantwoorden tegenover de cliënt.
Focault zegt dat ons handelen niet meer moreel is, omdat we handelen volgens de
voorschriften en waarden en nomrne.
De keuzes tussen een of meer gelijkwaardige alternatieven wordt een dilemma
genoemd. Het stappenplan is een argumentatieve methode. Het is een hulpmiddel
waarmee morele oordelen kunnen worden geanalyseerd.
1.4
Hoofdstuk 3.
3.3
John Stuart Mill
- Utilisme en gevolgethiek
Het utilismebeginsel
Het utilisme is een moderne variant van het hedonisme. Het is volgens Bentham en
Mill eigen aan de mens om te genieten, maar dit genot beperkt zich niet tot mijn
genot ten koste van anderen. Het is geen egoïsme. Het utilismebeginsel zegt dat we
het grootste geluk voor zo veel mogelijk mensen moeten nastreven.
Bentham houdt er een rekenkundige benadering van het geluk op na. Hij beschouwt
