Open Universiteit
Een casestudy over verschillen en overeenkomsten in leerprincipes op micro- en
mesoniveau
Naam: Jeff Schippers
Studentnummer: 852448390
Datum: 24-4-2022
Aantal woorden:
Hierbij verklaar ik dat dit document mijn eigen werk is, met uitzondering van het
leertheoretisch raamwerk en de daarbij behorende instructieprincipes. Het raamwerk is in
groepsverband gemaakt.
, 1
EINDOPDRACHT VAN [JEFF SCHIPPERS]
Samenvatting
Het huidige onderzoek onderzocht hoe de schoolvisie van een vmbo school verschilde van
de handelingswijze van een instructieverantwoordelijke binnen deze school. Deze verschillen
werden onderzocht vanuit twaalf instructiekenmerken die op drie leertheorieën werden
getoetst: behaviorisme, cognitivisme en constructivisme. Het onderzoek is uitgevoerd middels
een casestudy waarbij op mesoniveau schooldocumenten zijn geraadpleegd en op
microniveau een instructieverantwoordelijke is geobserveerd en geïnterviewd. De
instructieverantwoordelijke in kwestie was een geschiedenisdocent. De les die werd
geobserveerd was een les geschiedenis/economie. De instructieverantwoordelijke werd na
afloop van de les geïnterviewd aan de hand van een semigestructureerd interview. Het
resultaat is dat de schoolvisie voor een groot deel overeenkomt met de onderzochte
instructieverantwoordelijke. Beiden prefereerde het constructivisme. Dit houdt in dat er zowel
in de schoolvisie als bij de instructieverantwoordelijke het idee bestaat dat lerenden veel
keuze mogelijkheden moeten krijgen, dat lerenden hun eigen leerdoelen mogen stellen en dat
leren voornamelijk bestaat uit zelfsturing in een betekenisvolle setting. De
instructieverantwoordelijke gaf in sommige gevallen aan dat constructivisme niet bij alle
instructiekenmerken wenselijk of mogelijk was. De implicaties van het onderzoek worden
besproken aan het eind van dit onderzoek.
1. Inleiding
Binnen de publieke management literatuur wordt vaak het belang van visies besproken.
Management gebruikt visies om veranderingen door te voeren binnen organisaties. Visies
kunnen naast verandering ook positieve effecten hebben op het functioneren van
personeelsleden (Orhan, Erdogan & Durmaz, 2014). Organisaties slagen er niet altijd in om
visies te vertalen naar de praktijk, waardoor het effect van dit instrument niet tot stand komt.
Het is daarom zinvol voor onderzoekers om te kijken of er aansluiting is tussen de visie van
, 2
EINDOPDRACHT VAN [JEFF SCHIPPERS]
een organisatie en hoe het handelen van het personeel binnen een organisatie aansluit op deze
visie. In het Nederlandse onderwijssysteem worden een schoolvisie ook toegepast als
instrumentarium. Het huidige onderzoek heeft onderzocht in hoeverre de visie van een vmbo
school aansluit op de ervaring van een personeelslid binnen deze school. Dit werd gedaan
doormiddel van een casestudy waarbij een instructieverantwoordelijke werd geobserveerd
tijdens een les geschiedenis voor klas 2. De resultaten van hiervan werden vergeleken met de
visie van de school om samenhang te vinden. Deze samenhang werd getoetst op basis
verschillende leerprincipes en instructieprincipes van twaalf instructiekenmerken. De
onderzoeksvraag luidt als volgt: ‘Welke leerprincipes van de schoolvisie zijn terug te vinden
in de lessen van instructieverantwoordelijken op een vmbo school?’. Het onderzoek nam in
twee delen plaats; eerst werd op microniveau gekeken naar instructieprincipes van de
lesgevende docent. Daarna werd op mesoniveau gekeken naar schoolvisie. De twee resultaten
werden na afloop geanalyseerd.
2. Theoretisch kader
Het huidige onderzoek trachtte de samenhang te vinden tussen het microniveau en het
mesoniveau van een vmbo school. Op het microniveau bevinden zich alle krachten in een
organisatie die te maken hebben met de relatie tussen de instructieverantwoordelijke en de
lerende. Het microniveau werd in dit onderzoek onderzocht door een lesobservatie en een
interview. Op het mesoniveau bevinden zich alle zaken die te maken hebben met de
organisatie en management van de school. Het mesoniveau werd in dit onderzoek onderzocht
door het bestuderen van visiedocumenten van de school. Beide niveaus werden onderzocht
aan de hand van instructiekenmerken en leerprincipes zoals beschreven door Valcke (2018).
Instructiekenmerken zijn onder andere didactische werkvorm, leerstof, toetsing, etc.
Leerprincipes zijn opvattingen over hoe leren tot stand komt. Drie leerprincipes werden in dit
onderzoek bekeken.
Een casestudy over verschillen en overeenkomsten in leerprincipes op micro- en
mesoniveau
Naam: Jeff Schippers
Studentnummer: 852448390
Datum: 24-4-2022
Aantal woorden:
Hierbij verklaar ik dat dit document mijn eigen werk is, met uitzondering van het
leertheoretisch raamwerk en de daarbij behorende instructieprincipes. Het raamwerk is in
groepsverband gemaakt.
, 1
EINDOPDRACHT VAN [JEFF SCHIPPERS]
Samenvatting
Het huidige onderzoek onderzocht hoe de schoolvisie van een vmbo school verschilde van
de handelingswijze van een instructieverantwoordelijke binnen deze school. Deze verschillen
werden onderzocht vanuit twaalf instructiekenmerken die op drie leertheorieën werden
getoetst: behaviorisme, cognitivisme en constructivisme. Het onderzoek is uitgevoerd middels
een casestudy waarbij op mesoniveau schooldocumenten zijn geraadpleegd en op
microniveau een instructieverantwoordelijke is geobserveerd en geïnterviewd. De
instructieverantwoordelijke in kwestie was een geschiedenisdocent. De les die werd
geobserveerd was een les geschiedenis/economie. De instructieverantwoordelijke werd na
afloop van de les geïnterviewd aan de hand van een semigestructureerd interview. Het
resultaat is dat de schoolvisie voor een groot deel overeenkomt met de onderzochte
instructieverantwoordelijke. Beiden prefereerde het constructivisme. Dit houdt in dat er zowel
in de schoolvisie als bij de instructieverantwoordelijke het idee bestaat dat lerenden veel
keuze mogelijkheden moeten krijgen, dat lerenden hun eigen leerdoelen mogen stellen en dat
leren voornamelijk bestaat uit zelfsturing in een betekenisvolle setting. De
instructieverantwoordelijke gaf in sommige gevallen aan dat constructivisme niet bij alle
instructiekenmerken wenselijk of mogelijk was. De implicaties van het onderzoek worden
besproken aan het eind van dit onderzoek.
1. Inleiding
Binnen de publieke management literatuur wordt vaak het belang van visies besproken.
Management gebruikt visies om veranderingen door te voeren binnen organisaties. Visies
kunnen naast verandering ook positieve effecten hebben op het functioneren van
personeelsleden (Orhan, Erdogan & Durmaz, 2014). Organisaties slagen er niet altijd in om
visies te vertalen naar de praktijk, waardoor het effect van dit instrument niet tot stand komt.
Het is daarom zinvol voor onderzoekers om te kijken of er aansluiting is tussen de visie van
, 2
EINDOPDRACHT VAN [JEFF SCHIPPERS]
een organisatie en hoe het handelen van het personeel binnen een organisatie aansluit op deze
visie. In het Nederlandse onderwijssysteem worden een schoolvisie ook toegepast als
instrumentarium. Het huidige onderzoek heeft onderzocht in hoeverre de visie van een vmbo
school aansluit op de ervaring van een personeelslid binnen deze school. Dit werd gedaan
doormiddel van een casestudy waarbij een instructieverantwoordelijke werd geobserveerd
tijdens een les geschiedenis voor klas 2. De resultaten van hiervan werden vergeleken met de
visie van de school om samenhang te vinden. Deze samenhang werd getoetst op basis
verschillende leerprincipes en instructieprincipes van twaalf instructiekenmerken. De
onderzoeksvraag luidt als volgt: ‘Welke leerprincipes van de schoolvisie zijn terug te vinden
in de lessen van instructieverantwoordelijken op een vmbo school?’. Het onderzoek nam in
twee delen plaats; eerst werd op microniveau gekeken naar instructieprincipes van de
lesgevende docent. Daarna werd op mesoniveau gekeken naar schoolvisie. De twee resultaten
werden na afloop geanalyseerd.
2. Theoretisch kader
Het huidige onderzoek trachtte de samenhang te vinden tussen het microniveau en het
mesoniveau van een vmbo school. Op het microniveau bevinden zich alle krachten in een
organisatie die te maken hebben met de relatie tussen de instructieverantwoordelijke en de
lerende. Het microniveau werd in dit onderzoek onderzocht door een lesobservatie en een
interview. Op het mesoniveau bevinden zich alle zaken die te maken hebben met de
organisatie en management van de school. Het mesoniveau werd in dit onderzoek onderzocht
door het bestuderen van visiedocumenten van de school. Beide niveaus werden onderzocht
aan de hand van instructiekenmerken en leerprincipes zoals beschreven door Valcke (2018).
Instructiekenmerken zijn onder andere didactische werkvorm, leerstof, toetsing, etc.
Leerprincipes zijn opvattingen over hoe leren tot stand komt. Drie leerprincipes werden in dit
onderzoek bekeken.
