Communicatie en onderzoek – Professioneel communiceren
6. Feedback geven en ontvangen
6.1 Samenwerken in een team
Wanneer communicatie moeizaam verloopt of als bepaalde gedragspatronen ingesleten
zijn, kan de Roos van Leary een handig hulpmiddel zijn.
Wat is de Roos van Leary?
Een schematische weergave van mogelijke gedragingen en het effect daarvan op anderen.
Het geeft inzicht om bewust keuzes te maken in actie en reactie.
Bij het sturen van je gedrag kan je invloed uitoefenen op wat je zegt, maar vooral ook op
hoe je het zegt.
,Hoe werkt de Roos van Leary?
Opgebouwd uit 2 assen, in de meest eenvoudige vorm is ze verdeeld in 4 delen.
1. Dominantie = y-as
De verticale as geeft de mate van dominantie aan. Dominant gedrag is boven. Gedrag
dat nauwelijks of niet dominant is, is onder. De mate van dominantie roept een
tegengestelde reactie op. Dit heet ook wel complementair gedrag
2. Relatie = x-as
De horizontale as geeft de mate van relatie aan. De mate van relatie roept eenzelfde
reactie op. Bv. als iemand samen-gedrag vertoont, dan wekt dat samen-gedrag op bij
een ander. Dit heet ook wel symmetrisch gedrag
Onthoud dat elk gedrag een oorzaak heeft
6.2 Feedback
Bij feedback deel je iemand mee hoe je zijn gedrag waarneemt, begrijpt en ervaart.
Feedback kan helpen om effectiever te communiceren.
Voorbeelden:
Verbaal Letterlijk wat je zegt “goed gedaan”
Non-verbaal Duim opsteken
Bewust Alles wat je bewust gaat doen
Onbewust Je houding, rood worden
Spontaan Een complement
Op verzoek Bv. Ik heb een nieuw kleedje wat vind je ervan?
Formeel Bv. De feedback over een examen
Informeel /
Kan positief zijn
Kan negatief zijn
Positief
Hier ondersteun en bevestig je (door jou gewenst) gedrag. De ander wordt gestimuleerd
dat gedrag te blijven vertonen.
Negatief
Hier kan het (door jou niet gewenst) gedrag proberen te corrigeren. Je hoopt en verwacht
dat de ander zijn gedrag zal veranderen. Negatieve feedback noemen we ook kritiek.
, 6.3 Omgaan met kritiek
Omgaan met kritiek is vaak moeilijk, omdat we de neiging hebben emotioneel te worden.
Onzekerheid speelt hier een grote rol.
We interpreteren kritiek vaak als een aanval op onze persoon. Maar ook wie kritiek gééft
voelt zich vaak onzeker.
Effectieve kritiek is gestoeld op 3 basisvoorwaarden:
1. Wees duidelijk
2. Bedenk een goede timing
3. Toon respect
6.3.1 Duidelijkheid
- Generalisaties vermijden (A)
- Concrete voorbeelden geven (B)
(A) Je neemt zakelijke afspraken nooit serieus
(B) Tijdens het gesprek met onze klant, merkte ik dat je steeds zat te geeuwen
Wie kritiek krijgt, stelt vragen om die beter te begrepen.
- Wanneer was dat precies?
- Wat deed ik toen?
6.3.2 Timing
Geef kritiek niet te laat. Door uitstel wordt de ergernis alleen maar groter. Zorg dat de
feedback altijd zo snel mogelijk volgt op de situatie waarover het gaat. Geef kritiek niet en
plein public.
6.3.3 Respect
Toon respect voor de ander. Benoem daarom eigen waarnemingen (C) en vermijd eigen
interpretaties van wat je waarneemt (D)
(C) Ik zie dat je steeds zit te geeuwen
(D) Je bent ongeïnteresseerd
Benoem liever niet het gedrag dat je afkeurt (E), maar het gewenste gedrag (F)
(E) Je mag tijdens de werkuren niet met je vrienden bellen
(F) Ik heb liever dat je privégesprekken in je vrije tijd voert
Beperk je tot één punt van kritiek per keer
6. Feedback geven en ontvangen
6.1 Samenwerken in een team
Wanneer communicatie moeizaam verloopt of als bepaalde gedragspatronen ingesleten
zijn, kan de Roos van Leary een handig hulpmiddel zijn.
Wat is de Roos van Leary?
Een schematische weergave van mogelijke gedragingen en het effect daarvan op anderen.
Het geeft inzicht om bewust keuzes te maken in actie en reactie.
Bij het sturen van je gedrag kan je invloed uitoefenen op wat je zegt, maar vooral ook op
hoe je het zegt.
,Hoe werkt de Roos van Leary?
Opgebouwd uit 2 assen, in de meest eenvoudige vorm is ze verdeeld in 4 delen.
1. Dominantie = y-as
De verticale as geeft de mate van dominantie aan. Dominant gedrag is boven. Gedrag
dat nauwelijks of niet dominant is, is onder. De mate van dominantie roept een
tegengestelde reactie op. Dit heet ook wel complementair gedrag
2. Relatie = x-as
De horizontale as geeft de mate van relatie aan. De mate van relatie roept eenzelfde
reactie op. Bv. als iemand samen-gedrag vertoont, dan wekt dat samen-gedrag op bij
een ander. Dit heet ook wel symmetrisch gedrag
Onthoud dat elk gedrag een oorzaak heeft
6.2 Feedback
Bij feedback deel je iemand mee hoe je zijn gedrag waarneemt, begrijpt en ervaart.
Feedback kan helpen om effectiever te communiceren.
Voorbeelden:
Verbaal Letterlijk wat je zegt “goed gedaan”
Non-verbaal Duim opsteken
Bewust Alles wat je bewust gaat doen
Onbewust Je houding, rood worden
Spontaan Een complement
Op verzoek Bv. Ik heb een nieuw kleedje wat vind je ervan?
Formeel Bv. De feedback over een examen
Informeel /
Kan positief zijn
Kan negatief zijn
Positief
Hier ondersteun en bevestig je (door jou gewenst) gedrag. De ander wordt gestimuleerd
dat gedrag te blijven vertonen.
Negatief
Hier kan het (door jou niet gewenst) gedrag proberen te corrigeren. Je hoopt en verwacht
dat de ander zijn gedrag zal veranderen. Negatieve feedback noemen we ook kritiek.
, 6.3 Omgaan met kritiek
Omgaan met kritiek is vaak moeilijk, omdat we de neiging hebben emotioneel te worden.
Onzekerheid speelt hier een grote rol.
We interpreteren kritiek vaak als een aanval op onze persoon. Maar ook wie kritiek gééft
voelt zich vaak onzeker.
Effectieve kritiek is gestoeld op 3 basisvoorwaarden:
1. Wees duidelijk
2. Bedenk een goede timing
3. Toon respect
6.3.1 Duidelijkheid
- Generalisaties vermijden (A)
- Concrete voorbeelden geven (B)
(A) Je neemt zakelijke afspraken nooit serieus
(B) Tijdens het gesprek met onze klant, merkte ik dat je steeds zat te geeuwen
Wie kritiek krijgt, stelt vragen om die beter te begrepen.
- Wanneer was dat precies?
- Wat deed ik toen?
6.3.2 Timing
Geef kritiek niet te laat. Door uitstel wordt de ergernis alleen maar groter. Zorg dat de
feedback altijd zo snel mogelijk volgt op de situatie waarover het gaat. Geef kritiek niet en
plein public.
6.3.3 Respect
Toon respect voor de ander. Benoem daarom eigen waarnemingen (C) en vermijd eigen
interpretaties van wat je waarneemt (D)
(C) Ik zie dat je steeds zit te geeuwen
(D) Je bent ongeïnteresseerd
Benoem liever niet het gedrag dat je afkeurt (E), maar het gewenste gedrag (F)
(E) Je mag tijdens de werkuren niet met je vrienden bellen
(F) Ik heb liever dat je privégesprekken in je vrije tijd voert
Beperk je tot één punt van kritiek per keer
