REPAIR EN GENERATIE
1. Basis van repair en generatie
Repair = proliferatie van cellen en weefsels om verloren structuren te
vervangen met compleet herstel van het verloren of beschadigd weefsels als eindresultaat
Repair = combinatie van regeneratie en littekenvorming
afhankelijk van regeneratiecapaciteit van weefsel en uitgebreidheid van de schade
1.1.
1.1.
1.1.
1.1.
1.1.
1.1.
1.1.
1.1. Celproliferatie
a) Epidermal growth factor (EGF) en receptor (EGFR)
stimuleert proliferatie van epitheliale cellen, hepatocyten, fibroblasten
geproduceerd door keratinocyten, macrofagen en andere inflammatoire cellen in
huidwonden
b) Hepatocyte growth factor (HGF) en receptor (c – Met)
stimuleert proliferatie van epitheliale cellen en hepatocyten
geproduceerd door fibroblasten en andere mesenchymale cellen, endotheliale cellen
c) Vascular Endothelial Growth Factor (VEGF) en receptor (VEGFR)
rol in vasculogenese en angiogenese
d) Transforming Growth Factor (TGF - ) en receptor
groei – inhibitor voor epitheliale cellen
fibrogeen effect: fibrose in chronische inflammatoire aandoeningen
anti – inflammatoir effect
e) Cytokines
tumor necrosis factor (TNF)
interleukin – 1 en – 6
Indeling van weefsels op basis van hun proliferatieve activiteit
Labiel Continu delend ⇒ amper littekenweefsel
Bv: intestinaal epitheel, beenmerg
Stabiel Weinig replicatie, tenzij als respons op stimuli ⇒
littekenweefsel
Bv: lever, fibroblasten
Permanent Delen niet ⇒ littekenweefsel en fibrose
Bv: ineuronen, hartspierweefsel
1.2. Extracellulaire matrix
= structuren die deel uitmaken van biologische weefsels maar zich buiten de cellen bevinden
Samengesteld uit:
a) Structurele eiwitten
b) Celadhesiemoleculen
c) Glycosaminoglycanen
Functie:
a) Mechanische ondersteuning
b) Rol in celgroei en celdifferentiatie
c) Noodzakelijk in weefselherstel
d) Opslag en presentatie van regulatorische moleculen (groeimoleculen)
Basale membraan en intertestitiële matrix
1.3. Stamcellen
, = een cel die in staat is om te (differentiëren) en eigen populatie in stand te houden
Stamcellen worden gekenmerkt door:
a) ‘self – renewal’
capaciteit om zichzelf in stand te houden
b) Kunnen verschillende gedifferentieerde cellijnen genereren
‘self – renewal’
asymmetrische replicatie: 1 dochtercel behoudt de capaciteit van ‘self – renewal, de andere
differentieert
stochastische differentiatie: evenwicht tussen stamceldelingen die 2 stamcellen of 2
gedifferentieerde cellen genereren
embryonale stamcellen:
binnenste celmassa van blastocyt
pluripotent ⇒ multipotent ⇒ ... ⇒ gedifferentieerde cellijnen van 3 kiembladen
pluripotent: kunnen nog alle kanten uit
adulte of somatische stamcellen:
meer beperkte capaciteit om verschillende celtypes te genereren
aanwwezig in labiele weefsels, maar komen ook voor in lever, pancreas, vetweefsel
multipotent
multipotent: beperkter in differentiatiecapaciteit
1. Basis van repair en generatie
Repair = proliferatie van cellen en weefsels om verloren structuren te
vervangen met compleet herstel van het verloren of beschadigd weefsels als eindresultaat
Repair = combinatie van regeneratie en littekenvorming
afhankelijk van regeneratiecapaciteit van weefsel en uitgebreidheid van de schade
1.1.
1.1.
1.1.
1.1.
1.1.
1.1.
1.1.
1.1. Celproliferatie
a) Epidermal growth factor (EGF) en receptor (EGFR)
stimuleert proliferatie van epitheliale cellen, hepatocyten, fibroblasten
geproduceerd door keratinocyten, macrofagen en andere inflammatoire cellen in
huidwonden
b) Hepatocyte growth factor (HGF) en receptor (c – Met)
stimuleert proliferatie van epitheliale cellen en hepatocyten
geproduceerd door fibroblasten en andere mesenchymale cellen, endotheliale cellen
c) Vascular Endothelial Growth Factor (VEGF) en receptor (VEGFR)
rol in vasculogenese en angiogenese
d) Transforming Growth Factor (TGF - ) en receptor
groei – inhibitor voor epitheliale cellen
fibrogeen effect: fibrose in chronische inflammatoire aandoeningen
anti – inflammatoir effect
e) Cytokines
tumor necrosis factor (TNF)
interleukin – 1 en – 6
Indeling van weefsels op basis van hun proliferatieve activiteit
Labiel Continu delend ⇒ amper littekenweefsel
Bv: intestinaal epitheel, beenmerg
Stabiel Weinig replicatie, tenzij als respons op stimuli ⇒
littekenweefsel
Bv: lever, fibroblasten
Permanent Delen niet ⇒ littekenweefsel en fibrose
Bv: ineuronen, hartspierweefsel
1.2. Extracellulaire matrix
= structuren die deel uitmaken van biologische weefsels maar zich buiten de cellen bevinden
Samengesteld uit:
a) Structurele eiwitten
b) Celadhesiemoleculen
c) Glycosaminoglycanen
Functie:
a) Mechanische ondersteuning
b) Rol in celgroei en celdifferentiatie
c) Noodzakelijk in weefselherstel
d) Opslag en presentatie van regulatorische moleculen (groeimoleculen)
Basale membraan en intertestitiële matrix
1.3. Stamcellen
, = een cel die in staat is om te (differentiëren) en eigen populatie in stand te houden
Stamcellen worden gekenmerkt door:
a) ‘self – renewal’
capaciteit om zichzelf in stand te houden
b) Kunnen verschillende gedifferentieerde cellijnen genereren
‘self – renewal’
asymmetrische replicatie: 1 dochtercel behoudt de capaciteit van ‘self – renewal, de andere
differentieert
stochastische differentiatie: evenwicht tussen stamceldelingen die 2 stamcellen of 2
gedifferentieerde cellen genereren
embryonale stamcellen:
binnenste celmassa van blastocyt
pluripotent ⇒ multipotent ⇒ ... ⇒ gedifferentieerde cellijnen van 3 kiembladen
pluripotent: kunnen nog alle kanten uit
adulte of somatische stamcellen:
meer beperkte capaciteit om verschillende celtypes te genereren
aanwwezig in labiele weefsels, maar komen ook voor in lever, pancreas, vetweefsel
multipotent
multipotent: beperkter in differentiatiecapaciteit
