2021-
2022
Pedagogiek
SAMENVATTING
LORE HUYSKENS
,INHOUDSOPGAVE
DEFINIËRING ......................................................................................................... 4
OBJECT VAN DE STUDIE ................................................................................................ 4
NIVEAUS VAN PEDAGOGISCH HANDELEN ................................................................................ 4
niveau 1: de theorie, de wetenschap ....................................................................... 4
niveau 2: de praktijktheorie, theoretische aanwijzigingen die het pedagogische handelen
ondersteunen ................................................................................................... 5
niveau 3: de praktijk zelf, hoe handelen wij werkelijk? ................................................ 5
samengevat ..................................................................................................... 5
ONTSTAAN VAN DE PEDAGOGIE ALS WETENSCHAP .......................................................... 5
SITUERING VAN PEDAGOGIEK IN DE WETENSCHAPPEN ................................................................... 6
DEELwetenschappen van agogiek volgens LEEFTIJD van het doelpubliek ............................. 6
DEELwetenschappen van agogiek volgens STUDIEOBJECT ............................................... 7
HULPwetenschappen van de pedagogiek ................................................................... 8
DE PEDAGOGISCHE RELATIE ...................................................................................... 9
VERSCHILLENDE DENKKADERS IN DE PEDAGOGIEK ......................................................... 10
IN DE WESTERSE SAMENLEVING EN PEDAGOGIEK: DRIESTROMENLAND ................................ 11
DE 3 GROTE VERHALEN ............................................................................................. 11
DE 3 GROTE STROMINGEN BINNEN DE PEDAGOGIEK ................................................................... 11
De geesteswetenschappelijke of personalistische stroming .......................................... 11
De empirisch-analvtische stroming ....................................................................... 12
De kritisch-emancipatorische stroming .................................................................. 13
Alle stromingen op een rij ................................................................................ 15
DE RUSSISCHE SAMENLEVING: DE CULTUURHISTORISCHE SCHOOL IN DE PEDAGOGIEK ............. 16
UITGANGSPUNTEN VAN VYGOTSKY .................................................................................. 16
Cultuur ........................................................................................................ 17
Historisch...................................................................................................... 18
KERNTHEMA'S ....................................................................................................... 19
Interiorisatie (Vygotsky) .................................................................................... 19
De zone van de naaste ontwikkeling (ZNO, Vygotsky), Zone of proximal development (ZOPED) 19
Onderwijsleertheorie van Galperin: trapsgewijs leren ................................................ 21
Periodisatie van ontwikkeling - leidende activiteit (El'konin) ........................................ 22
Ontwikkelend onderwijs .................................................................................... 22
Besluit ......................................................................................................... 23
IN DE HEDENDAAGSE TIJD: PEDAGOGIEK IN HET POSTMODERNISME.................................... 23
BELANGRIJKSTE BEGRIPPEN ......................................................................................... 24
BETEKENIS VOOR DE OPVOEDING EN DE PEDAGOGIEK ................................................................. 24
OPVOEDEN DOORHEEN DE TIJDEN............................................................................. 25
DEFINIËRING VAN OPVOEDING.................................................................................. 27
OPVOEDINGSDOELEN ................................................................................................ 28
OPVOEDINGSINHOUDEN .............................................................................................. 29
OPVOEDINGSMIDDELEN .............................................................................................. 29
OPVOEDINGSMILIEUS ............................................................................................. 30
PRIMAIRE OPVOEDINGSMILIEUS ....................................................................................... 30
, SECUNDAIRE OPVOEDINGSMILIEUS .................................................................................... 30
TERTIAIRE OPVOEDINGSMILIEUS ...................................................................................... 30
OPVOEDINGSSTIJLEN ............................................................................................. 30
DE TOEGEEFLIJKE OF PERMISSIEVE OPVOEDINGSSTIJL ................................................................. 31
DE VERWAARLOZENDE OPVOEDINGSSTIJL ............................................................................. 31
DE AUTORITAIRE OPVOEDINGSSTIJL .................................................................................. 32
DE OVERBESCHERMENDE OPVOEDINGSSTIJL ........................................................................... 32
DE AUTORITATIEVE OF DEMOCRATISCHE OPVOEDINGSSTIJL ............................................................ 33
OPMERKINGEN BIJ OPVOEDINGSSTIJLEN .............................................................................. 33
opvoedingsprincipes die de democratische opvoedingsstijl vormen ................................. 33
richtlijnen voor het positief opvoeden: de democratische opvoedingsstijl ........................ 34
VALKUILEN IN DE OPVOEDING ........................................................................................ 37
ZELFDETERMINATIE .................................................................................................. 37
WAT IS EEN GEZIN? ............................................................................................... 38
GEZINNEN EN FAMILIES.............................................................................................. 38
GEZIN IN VERANDERING ............................................................................................. 38
HET GEZIN ALS SYSTEEM (SYSTEEMTHEORIE) ............................................................... 38
ROLPATRONEN BINNEN HET GEZIN ............................................................................ 39
ROL VAN DE VADER ................................................................................................. 39
ROL VAN DE MOEDER ................................................................................................ 40
EEN KLEINE OPVOEDENDE SAMENVATTING ............................................................................ 41
DIFFERENTIËLE OPVOEDING .................................................................................... 41
VERSCHIL IN AANPAK: OPVOEDINGSVERSCHILLEN BINNEN 1 GEZIN .................................................... 41
Broer-zus relaties: structuurbenadering ................................................................. 42
Broer-zus relaties: procesbenadering .................................................................... 43
GELIJK OPVOEDEN HOEFT NIET, GELIJKWAARDIG IS GOED GENOEG ................................................... 44
ECOLOGISCHE WERKWIJZE VAN BRONFENBRENNER ....................................................... 44
ECOLOGISCHE OVERGANGEN......................................................................................... 46
MAATSCHAPPELIJKE FUNCTIES VAN KINDEROPVANG ...................................................... 46
ECONOMISCHE FUNCTIE ............................................................................................. 47
PEDAGOGISCHE FUNCTIE ............................................................................................ 47
SOCIALE FUNCTIE ................................................................................................... 47
FUNCTIES VAN HET ONDERWIJS ............................................................................... 47
KWALIFICATIE ....................................................................................................... 48
SOCIALISATIE ....................................................................................................... 48
SUBJECTIVERING .................................................................................................... 50
HET KIND OP SCHOOL ............................................................................................ 50
OUDERBETROKKENHEID EN OUDERPARTICIPATIE .......................................................... 51
INLEIDING........................................................................................................... 54
OORZAKEN VAN OPVOEDINGSONZEKERHEID ................................................................. 55
PRESTATIEGERICHTEMAATSCHAPPIJ .................................................................................. 55
MEDICALISERING .................................................................................................... 56
PEDAGOGISERING ................................................................................................... 56
, GENERATIES EN OPVOEDING ......................................................................................... 57
EVOLUTIE IN DE COMMUNICATIE (VERANDERENDE COMMUNICATIE) .................................................... 60
2022
Pedagogiek
SAMENVATTING
LORE HUYSKENS
,INHOUDSOPGAVE
DEFINIËRING ......................................................................................................... 4
OBJECT VAN DE STUDIE ................................................................................................ 4
NIVEAUS VAN PEDAGOGISCH HANDELEN ................................................................................ 4
niveau 1: de theorie, de wetenschap ....................................................................... 4
niveau 2: de praktijktheorie, theoretische aanwijzigingen die het pedagogische handelen
ondersteunen ................................................................................................... 5
niveau 3: de praktijk zelf, hoe handelen wij werkelijk? ................................................ 5
samengevat ..................................................................................................... 5
ONTSTAAN VAN DE PEDAGOGIE ALS WETENSCHAP .......................................................... 5
SITUERING VAN PEDAGOGIEK IN DE WETENSCHAPPEN ................................................................... 6
DEELwetenschappen van agogiek volgens LEEFTIJD van het doelpubliek ............................. 6
DEELwetenschappen van agogiek volgens STUDIEOBJECT ............................................... 7
HULPwetenschappen van de pedagogiek ................................................................... 8
DE PEDAGOGISCHE RELATIE ...................................................................................... 9
VERSCHILLENDE DENKKADERS IN DE PEDAGOGIEK ......................................................... 10
IN DE WESTERSE SAMENLEVING EN PEDAGOGIEK: DRIESTROMENLAND ................................ 11
DE 3 GROTE VERHALEN ............................................................................................. 11
DE 3 GROTE STROMINGEN BINNEN DE PEDAGOGIEK ................................................................... 11
De geesteswetenschappelijke of personalistische stroming .......................................... 11
De empirisch-analvtische stroming ....................................................................... 12
De kritisch-emancipatorische stroming .................................................................. 13
Alle stromingen op een rij ................................................................................ 15
DE RUSSISCHE SAMENLEVING: DE CULTUURHISTORISCHE SCHOOL IN DE PEDAGOGIEK ............. 16
UITGANGSPUNTEN VAN VYGOTSKY .................................................................................. 16
Cultuur ........................................................................................................ 17
Historisch...................................................................................................... 18
KERNTHEMA'S ....................................................................................................... 19
Interiorisatie (Vygotsky) .................................................................................... 19
De zone van de naaste ontwikkeling (ZNO, Vygotsky), Zone of proximal development (ZOPED) 19
Onderwijsleertheorie van Galperin: trapsgewijs leren ................................................ 21
Periodisatie van ontwikkeling - leidende activiteit (El'konin) ........................................ 22
Ontwikkelend onderwijs .................................................................................... 22
Besluit ......................................................................................................... 23
IN DE HEDENDAAGSE TIJD: PEDAGOGIEK IN HET POSTMODERNISME.................................... 23
BELANGRIJKSTE BEGRIPPEN ......................................................................................... 24
BETEKENIS VOOR DE OPVOEDING EN DE PEDAGOGIEK ................................................................. 24
OPVOEDEN DOORHEEN DE TIJDEN............................................................................. 25
DEFINIËRING VAN OPVOEDING.................................................................................. 27
OPVOEDINGSDOELEN ................................................................................................ 28
OPVOEDINGSINHOUDEN .............................................................................................. 29
OPVOEDINGSMIDDELEN .............................................................................................. 29
OPVOEDINGSMILIEUS ............................................................................................. 30
PRIMAIRE OPVOEDINGSMILIEUS ....................................................................................... 30
, SECUNDAIRE OPVOEDINGSMILIEUS .................................................................................... 30
TERTIAIRE OPVOEDINGSMILIEUS ...................................................................................... 30
OPVOEDINGSSTIJLEN ............................................................................................. 30
DE TOEGEEFLIJKE OF PERMISSIEVE OPVOEDINGSSTIJL ................................................................. 31
DE VERWAARLOZENDE OPVOEDINGSSTIJL ............................................................................. 31
DE AUTORITAIRE OPVOEDINGSSTIJL .................................................................................. 32
DE OVERBESCHERMENDE OPVOEDINGSSTIJL ........................................................................... 32
DE AUTORITATIEVE OF DEMOCRATISCHE OPVOEDINGSSTIJL ............................................................ 33
OPMERKINGEN BIJ OPVOEDINGSSTIJLEN .............................................................................. 33
opvoedingsprincipes die de democratische opvoedingsstijl vormen ................................. 33
richtlijnen voor het positief opvoeden: de democratische opvoedingsstijl ........................ 34
VALKUILEN IN DE OPVOEDING ........................................................................................ 37
ZELFDETERMINATIE .................................................................................................. 37
WAT IS EEN GEZIN? ............................................................................................... 38
GEZINNEN EN FAMILIES.............................................................................................. 38
GEZIN IN VERANDERING ............................................................................................. 38
HET GEZIN ALS SYSTEEM (SYSTEEMTHEORIE) ............................................................... 38
ROLPATRONEN BINNEN HET GEZIN ............................................................................ 39
ROL VAN DE VADER ................................................................................................. 39
ROL VAN DE MOEDER ................................................................................................ 40
EEN KLEINE OPVOEDENDE SAMENVATTING ............................................................................ 41
DIFFERENTIËLE OPVOEDING .................................................................................... 41
VERSCHIL IN AANPAK: OPVOEDINGSVERSCHILLEN BINNEN 1 GEZIN .................................................... 41
Broer-zus relaties: structuurbenadering ................................................................. 42
Broer-zus relaties: procesbenadering .................................................................... 43
GELIJK OPVOEDEN HOEFT NIET, GELIJKWAARDIG IS GOED GENOEG ................................................... 44
ECOLOGISCHE WERKWIJZE VAN BRONFENBRENNER ....................................................... 44
ECOLOGISCHE OVERGANGEN......................................................................................... 46
MAATSCHAPPELIJKE FUNCTIES VAN KINDEROPVANG ...................................................... 46
ECONOMISCHE FUNCTIE ............................................................................................. 47
PEDAGOGISCHE FUNCTIE ............................................................................................ 47
SOCIALE FUNCTIE ................................................................................................... 47
FUNCTIES VAN HET ONDERWIJS ............................................................................... 47
KWALIFICATIE ....................................................................................................... 48
SOCIALISATIE ....................................................................................................... 48
SUBJECTIVERING .................................................................................................... 50
HET KIND OP SCHOOL ............................................................................................ 50
OUDERBETROKKENHEID EN OUDERPARTICIPATIE .......................................................... 51
INLEIDING........................................................................................................... 54
OORZAKEN VAN OPVOEDINGSONZEKERHEID ................................................................. 55
PRESTATIEGERICHTEMAATSCHAPPIJ .................................................................................. 55
MEDICALISERING .................................................................................................... 56
PEDAGOGISERING ................................................................................................... 56
, GENERATIES EN OPVOEDING ......................................................................................... 57
EVOLUTIE IN DE COMMUNICATIE (VERANDERENDE COMMUNICATIE) .................................................... 60
