Pathologie Zelman
samenvattingen
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 4 – kanker..................................................................................................................................... 4
4.3 – tumorvorming.............................................................................................................................................4
4.4 – naamgeving van tumoren...........................................................................................................................4
4.5 – bekende risicofactoren voor kanker............................................................................................................5
4.6 – symptomen van kanker...............................................................................................................................5
4.7 – etiologie van kanker....................................................................................................................................5
4.8 – diagnostiek van kanker...............................................................................................................................6
4.8.1 laboratoriumonderzoek..........................................................................................................................6
4.8.2 beeldvormend onderzoek......................................................................................................................6
4.8.3 biopsie.....................................................................................................................................................6
4.9 – stadiëring van kanker..................................................................................................................................6
4.10 – behandeling van kanker............................................................................................................................7
4.10.1 operatie.................................................................................................................................................7
4.10.2 bestraling..............................................................................................................................................7
4.10.3 chemotherapie.....................................................................................................................................7
4.10.4 hormonale therapie..............................................................................................................................7
4.10.5 immunotherapie...................................................................................................................................7
4.10.6 targeted therapie..................................................................................................................................7
4.11 kankerpreventie...........................................................................................................................................7
Hoofdstuk 5 - Erfelijkheid en ziekte................................................................................................................ 8
5.6 erfelijkheidsvoorlichting en -onderzoek.........................................................................................................8
5.6.1 prenatale screening................................................................................................................................8
5.6.2 prenatale diagnostiek.............................................................................................................................8
5.6.3 neonatale screening: de hielprik............................................................................................................9
5.6.4 gentherapie.............................................................................................................................................9
Hoofdstuk 9 - Aandoeningen van het spijsverteringsstelsel..........................................................................10
9.2 diagnostisch onderzoek................................................................................................................................11
9.2.1 fesesonderzoek bij darmziekten...........................................................................................................11
9.7 leveraandoeningen.......................................................................................................................................11
9.7.1 geelzucht...............................................................................................................................................11
9.8 aandoeningen van de galblaas....................................................................................................................12
9.8.2 cholecystitis..........................................................................................................................................12
9.9 aandoeningen van de alvleesklier................................................................................................................12
Hoofdstuk 10 – aandoeningen van het urinewegstelsel................................................................................14
10.1.1 het nefron...........................................................................................................................................14
10.2 diagnostisch onderzoek..............................................................................................................................15
10.2.1 anamnese en lichamelijk onderzoek..................................................................................................15
10.2.2 bloed- en urineonderzoek..................................................................................................................15
10.2.3 beeldvormend onderzoek..................................................................................................................16
10.3 acute nieraandoeningen............................................................................................................................16
10.3.1 acuut nierfalen....................................................................................................................................16
10.3.2 urineweginfecties...............................................................................................................................17
,Hoofdstuk 11 – aandoeningen van het voortplantingsstelsel........................................................................18
11.1 anatomie en fysiologie van het voortplantingsstelsel van de vrouw.........................................................18
11.2 diagnostisch onderzoek..............................................................................................................................21
11.3 aandoeningen van de vrouwelijke geslachtorganen.................................................................................22
11.3.1 ontsteking in het kleine bekken.........................................................................................................22
11.3.2 cervixcarcinoom..................................................................................................................................23
11.3.3 endometriumcarcinoom.....................................................................................................................24
11.3.4 myomen..............................................................................................................................................25
11.3.5 ovariumcarcinoom..............................................................................................................................26
11.3.6 mammacarcinoom..............................................................................................................................27
11.3.7 goedaardige aandoeningen van de borst...........................................................................................29
11.3.8 menstruatiestoornissen......................................................................................................................30
11.3.9 zwangerschapscomplicaties....................................................................................................................31
11.4 leeftijdsgebonden aandoeningen bij de vrouw..........................................................................................33
11.5 anatomie en fysiologie van de mannelijke geslachtsorganen...................................................................33
11.6 diagnostisch onderzoek..............................................................................................................................33
11.7 aandoeningen van het mannelijke voortplantingsstelsel..........................................................................33
11.7.1 prostatitis............................................................................................................................................33
Hoofdstuk 12 – aandoeningen van het endocriene systeem..........................................................................34
12.1.1 hypofyse..............................................................................................................................................34
12.1.2 schildklier............................................................................................................................................35
12.1.3 bijschildklier........................................................................................................................................36
12.1.4 bijnieren..............................................................................................................................................36
12.1.5 de endocriene alvleesklier..................................................................................................................36
, Hoofdstuk 4 – kanker
Kanker wordt gekenmerkt door een ongecontroleerde groei van abnormale cellen in het
lichaam. Deze abnormale cellen kunnen infiltreren (ingroeien) in gezond weefsel en
metastaseren (uitzaaien). Het is een verzamelnaam voor vele verschillende soorten kanker.
4.3 – tumorvorming
Bij jonge mensen delen cellen zich sneller zodat groei kan plaatsvinden. Bij volwassenen is de
celdeling vooral gericht op vervanging van dode cellen en de reparatie van beschadigd
weefsel. Onder normale omstandigheden os sprake van een gecontroleerde celdeling. Bij
kanker is echter de celdeling ongecontroleerd: cellen gaan niet dood en er worden cellen
gevormd terwijl het lichaam deze niet nodig heeft. Het gevolg van een ongecontroleerde
celdeling is een abnormale toename van cellen, wat kan leiden tot een tumor of neoplasma
(gezwel). Tumoren kunnen benigne (goedaardig) of maligne (kwaadaardig) zijn.
Leukemie is een vorm van bloedkanker.
In principe zijn benigne tumoren niet levensbedreigend, hoewel dit afhankelijk is van de
plaats waar ze zich manifesteren. Ze groeien langzaam en verspreiden zich niet. Benigne
tumoren hebben een glad oppervlak, zijn goed afgrensbaar van de omgeving en meestal
symmetrisch. Benigne tumoren zijn vaak omgeven door een kapsel, waardoor ze gemakkelijk
chirurgisch te verwijderen zijn met behulp ban excisie (uitsnijding).
Maligne tumoren zijn vaak levensbedreigend. Ze groeien snel, infiltreren het omringende
weefsel en kunnen zich via het bloed (hematogene metatastering), de lymfe (lymfogene
metastasering) of door directe verspreiding in een holte (cavitaire metastasering) uitzaaien
naar andere delen van het lichaam.
Iatrogene metastasering is verspreiding van losrakende kankercellen via de bloedbaan.
Maligne tumoren hebben vaak een onregelmatig oppervlak. Maligne tumoren zijn doorgaans
niet omgeven door een kapsel, zijn moeilijk te verwijderen en neigen tot recidief.
4.4 – naamgeving van tumoren
Een benigne tumor die uitsteekt boven de oppervlaktelaag wordt meestal poliep genoemd.
De benigne tumoren krijgen de naam met daarachter -oom. Bijvoorbeeld: een benigne
tumor van vetweefsel = lipoom.
Maligne tumoren die uitgaan van het epitheel (dekweefsel). Krijgen de uitgang carcinoom.
Carcinomen komen voor in de borst, de dikke darm, lever, longen, prostaat, huid en de
maag. Maligne tumoren die uitgaan van het steunweefsel krijgen de uitgang sarcoom.
Sarcomen komen voor in de spieren, bot en kraakbeen. Carcinomen komen vaker voor dan
sarcomen en groeien langzamer. Carcinomen metasteren hoofdzakelijk via de lymfe,
sarcomen via het bloed.
samenvattingen
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 4 – kanker..................................................................................................................................... 4
4.3 – tumorvorming.............................................................................................................................................4
4.4 – naamgeving van tumoren...........................................................................................................................4
4.5 – bekende risicofactoren voor kanker............................................................................................................5
4.6 – symptomen van kanker...............................................................................................................................5
4.7 – etiologie van kanker....................................................................................................................................5
4.8 – diagnostiek van kanker...............................................................................................................................6
4.8.1 laboratoriumonderzoek..........................................................................................................................6
4.8.2 beeldvormend onderzoek......................................................................................................................6
4.8.3 biopsie.....................................................................................................................................................6
4.9 – stadiëring van kanker..................................................................................................................................6
4.10 – behandeling van kanker............................................................................................................................7
4.10.1 operatie.................................................................................................................................................7
4.10.2 bestraling..............................................................................................................................................7
4.10.3 chemotherapie.....................................................................................................................................7
4.10.4 hormonale therapie..............................................................................................................................7
4.10.5 immunotherapie...................................................................................................................................7
4.10.6 targeted therapie..................................................................................................................................7
4.11 kankerpreventie...........................................................................................................................................7
Hoofdstuk 5 - Erfelijkheid en ziekte................................................................................................................ 8
5.6 erfelijkheidsvoorlichting en -onderzoek.........................................................................................................8
5.6.1 prenatale screening................................................................................................................................8
5.6.2 prenatale diagnostiek.............................................................................................................................8
5.6.3 neonatale screening: de hielprik............................................................................................................9
5.6.4 gentherapie.............................................................................................................................................9
Hoofdstuk 9 - Aandoeningen van het spijsverteringsstelsel..........................................................................10
9.2 diagnostisch onderzoek................................................................................................................................11
9.2.1 fesesonderzoek bij darmziekten...........................................................................................................11
9.7 leveraandoeningen.......................................................................................................................................11
9.7.1 geelzucht...............................................................................................................................................11
9.8 aandoeningen van de galblaas....................................................................................................................12
9.8.2 cholecystitis..........................................................................................................................................12
9.9 aandoeningen van de alvleesklier................................................................................................................12
Hoofdstuk 10 – aandoeningen van het urinewegstelsel................................................................................14
10.1.1 het nefron...........................................................................................................................................14
10.2 diagnostisch onderzoek..............................................................................................................................15
10.2.1 anamnese en lichamelijk onderzoek..................................................................................................15
10.2.2 bloed- en urineonderzoek..................................................................................................................15
10.2.3 beeldvormend onderzoek..................................................................................................................16
10.3 acute nieraandoeningen............................................................................................................................16
10.3.1 acuut nierfalen....................................................................................................................................16
10.3.2 urineweginfecties...............................................................................................................................17
,Hoofdstuk 11 – aandoeningen van het voortplantingsstelsel........................................................................18
11.1 anatomie en fysiologie van het voortplantingsstelsel van de vrouw.........................................................18
11.2 diagnostisch onderzoek..............................................................................................................................21
11.3 aandoeningen van de vrouwelijke geslachtorganen.................................................................................22
11.3.1 ontsteking in het kleine bekken.........................................................................................................22
11.3.2 cervixcarcinoom..................................................................................................................................23
11.3.3 endometriumcarcinoom.....................................................................................................................24
11.3.4 myomen..............................................................................................................................................25
11.3.5 ovariumcarcinoom..............................................................................................................................26
11.3.6 mammacarcinoom..............................................................................................................................27
11.3.7 goedaardige aandoeningen van de borst...........................................................................................29
11.3.8 menstruatiestoornissen......................................................................................................................30
11.3.9 zwangerschapscomplicaties....................................................................................................................31
11.4 leeftijdsgebonden aandoeningen bij de vrouw..........................................................................................33
11.5 anatomie en fysiologie van de mannelijke geslachtsorganen...................................................................33
11.6 diagnostisch onderzoek..............................................................................................................................33
11.7 aandoeningen van het mannelijke voortplantingsstelsel..........................................................................33
11.7.1 prostatitis............................................................................................................................................33
Hoofdstuk 12 – aandoeningen van het endocriene systeem..........................................................................34
12.1.1 hypofyse..............................................................................................................................................34
12.1.2 schildklier............................................................................................................................................35
12.1.3 bijschildklier........................................................................................................................................36
12.1.4 bijnieren..............................................................................................................................................36
12.1.5 de endocriene alvleesklier..................................................................................................................36
, Hoofdstuk 4 – kanker
Kanker wordt gekenmerkt door een ongecontroleerde groei van abnormale cellen in het
lichaam. Deze abnormale cellen kunnen infiltreren (ingroeien) in gezond weefsel en
metastaseren (uitzaaien). Het is een verzamelnaam voor vele verschillende soorten kanker.
4.3 – tumorvorming
Bij jonge mensen delen cellen zich sneller zodat groei kan plaatsvinden. Bij volwassenen is de
celdeling vooral gericht op vervanging van dode cellen en de reparatie van beschadigd
weefsel. Onder normale omstandigheden os sprake van een gecontroleerde celdeling. Bij
kanker is echter de celdeling ongecontroleerd: cellen gaan niet dood en er worden cellen
gevormd terwijl het lichaam deze niet nodig heeft. Het gevolg van een ongecontroleerde
celdeling is een abnormale toename van cellen, wat kan leiden tot een tumor of neoplasma
(gezwel). Tumoren kunnen benigne (goedaardig) of maligne (kwaadaardig) zijn.
Leukemie is een vorm van bloedkanker.
In principe zijn benigne tumoren niet levensbedreigend, hoewel dit afhankelijk is van de
plaats waar ze zich manifesteren. Ze groeien langzaam en verspreiden zich niet. Benigne
tumoren hebben een glad oppervlak, zijn goed afgrensbaar van de omgeving en meestal
symmetrisch. Benigne tumoren zijn vaak omgeven door een kapsel, waardoor ze gemakkelijk
chirurgisch te verwijderen zijn met behulp ban excisie (uitsnijding).
Maligne tumoren zijn vaak levensbedreigend. Ze groeien snel, infiltreren het omringende
weefsel en kunnen zich via het bloed (hematogene metatastering), de lymfe (lymfogene
metastasering) of door directe verspreiding in een holte (cavitaire metastasering) uitzaaien
naar andere delen van het lichaam.
Iatrogene metastasering is verspreiding van losrakende kankercellen via de bloedbaan.
Maligne tumoren hebben vaak een onregelmatig oppervlak. Maligne tumoren zijn doorgaans
niet omgeven door een kapsel, zijn moeilijk te verwijderen en neigen tot recidief.
4.4 – naamgeving van tumoren
Een benigne tumor die uitsteekt boven de oppervlaktelaag wordt meestal poliep genoemd.
De benigne tumoren krijgen de naam met daarachter -oom. Bijvoorbeeld: een benigne
tumor van vetweefsel = lipoom.
Maligne tumoren die uitgaan van het epitheel (dekweefsel). Krijgen de uitgang carcinoom.
Carcinomen komen voor in de borst, de dikke darm, lever, longen, prostaat, huid en de
maag. Maligne tumoren die uitgaan van het steunweefsel krijgen de uitgang sarcoom.
Sarcomen komen voor in de spieren, bot en kraakbeen. Carcinomen komen vaker voor dan
sarcomen en groeien langzamer. Carcinomen metasteren hoofdzakelijk via de lymfe,
sarcomen via het bloed.
