Schema rechtsfilosofie - Filosofen en hun visie

Samenvatting Rechtsfilosofie
Filosoof Visie
- Recht als abstract begrip, zonder invoeging van
juridische noties, moraal, religie...
‘The existence of law is one thing; its merit or demerit is
another’
Drie kenmerken recht
- Bevel
 Wat bevolen wordt door de soeverein.
 Wens  bevel is wel een wens, maar met iets
extra: de sanctie
John Austin (1790 –  Een orde die in algemeenheid wordt gegeven in
1859) tijdbestek
 Het feit dat het specifiek op één persoon is
gericht maakt niet uit voor Austin => er moet
gewoon herhaling in zitten. (Terwijl dit voor
andere filosofen wel zou uitmaken)
- Soeverein
 Door het recht als zodanig wordt aangewezen
=> mensen hebben de gewoonte om naar hem
te luisteren, zelf heeft hij niet de gewoonte om
naar een ander te luisteren.
 Enige bron:
 Rechtersrecht (spreekbuis van soeverein)
 Gewoonterecht (moet bekrachtigd w dr
soeverein)
 Bestaan niet
- Algemeen
  Incidentele of bijzondere bevelen:
individueel of specifiek bevel
 Algemeen als er herhaling in zit ( andere
filosofen: algemeen als gericht op bepaalde
categorie van personen)
- ‘The Cave’
Plato (428/427-347 - Schip van staat
v.Cr.)  Mens bepaalt zelf bestemming niet
 Het enige wat de mens kan bepalen, is de
manier waarop hij er geraakt => maar laat zich
leiden door driften en begeerten => daarom is
er een stuurman nodig (= staat)
- Staatslichaam
- Werk: Grundlegung der Soziologie des Rechts
Eugen Ehrlich (1862- - Rechtssocioloog => kijkt naar het gedrag van mensen
1922) - Levend recht

, - Recht wortelt in het gewoonterecht
- Sociale regels stammen af uit gewoonte
Twee functies recht:
1. ‘Program for living together’
 Recht = baken waarop mensen zich kunnen
oriënteren, sturende functie ‘managerial
directives’
2. Recht dient wederkerige verhoudingen te scheppen
- Opinio necessitatis:
= Er ontstaat een verplichting, omdat ik van mening
ben/denk dat er een verplichting is
 Iets is slechts een regel als je het gevoel hebt
dat je zo moet handelen => SLECHT volgens
Fuller.
 Er ontstaat pas een verplichting op het moment
Lon Fuller (1902-1978) dat mensen hun gedrag aanpassen aan het
jouwe.
Wanneer is een regel normatief?
- Antwoord van Fuller:
 Geldt als regel wanneer een persoon zijn gedrag
erop afstemt
 Vb. 21 kantonschoten => hebben een betekenis
gekregen
Falende wetgever:
- Wetgever ‘Rex’ => acht eisen waaraan adequaat
functionerend rechtssysteem moet voldoen
 Wet moet algemene strekking hebben
 Burgers moeten kennis kunnen nemen van de
wet
 Wetgeving mag nooit met terugwerkende
kracht gelden
 Wet moet begrijpelijk zijn
 Recht moet intern consistent zijn
 Moet mogelijk zijn voor de burger om de wet na
te leven
 Wet mag niet voortdurend veranderd worden
 Rechtspraak moet plaatsvinden op basis van
geldend recht
- The Construction of Social Reality (1995)
- ‘Telt als’-regels
 Bepaalde status toegevoegd, aan iets feitelijks
een betekenis geven
John Searle - Netwerk aan regels en conventies als stapeling van
zo’n bouwstenen
- Normatieve kracht omdat iedereen handelen op
gewoonte afstemt => gewoonte wordt regel => moeten

, - Vb. stenen tellen als grens
Functies recht
- Recht = gedragsregels
Dwangorde die gedrag bestraft d.m.v. sancties die op
hun beurt door het recht zijn vastgesteld of geregeld
- Stapeling van regels over regels kenmerkend voor
recht; recht = manier om menselijk gedrag te steunen
door middel van dwang
Hans Kelsen (1881- - Sociale sancties  juridische sancties: dr rechtsorde
1973) zelf georganiseerd
- Dubbele taak recht:
 Voorschrijven welk gedrag vertoond moet
worden
 Voorschrijven welke sanctie wordt opgelegd,
hoe die wordt opgelegd en wie er bevoegd is
 Recht gekenmerkt door het feit dat het
zowel gewenst gedrag als de
sanctieoplegging voorschrijft en organiseert
 Dubbele taak ontbreekt bij morele normen
en sociale regels
- Geweldsmonopolie (dubbele taak)
 Cirkelredenering
Kelsen over rechtmatigheid
- Wat is rechtvaardig?
o Probleem met rechtvaardigheid: het is
irrationeel, het hangt af van iedereen zijn
persoonlijke visie en persoonlijke belangen.
o Rechtmatigheid kan je volgens Kelsen wel
meten: van het moment dat er een regel is,
moet die regel worden nageleefd => het is
rechtmatig => is het rechtvaardig? Dat hangt af
wat die mensen daarvan vinden (geen
normatief oordeel)
o Maar; wat is volgens Kelsen de verstandigste
weg om te bewandelen?
In de praktijk zal het voor de samenleving beter
zijn als er gezocht wordt naar een compromis,
maar of we het rechtvaardigheid kunnen
noemen is te bediscussiëren.
Gelijkheidsbeginsel volgens Kelsen:
- Verzet zich niet tegen het onderscheid als zodanig,
overheid mag categoriseren, gelijke gevallen moeten
op gelijke wijze behandeld worden.
- Gericht aan de rechtstoepasser
- The Concept of Law (1961)