Barok in de zuidelijke
Nederlanden (17 eeuw) e
80 jarige oorlog: 1568-1648 revolutie in de N en Z Nederlanden (scheiding 1581)
Z Nederlanden: Spaanse koning
N Nederlanden: Rooms katholieke kerk
Contra reformatie: reactie op een reformatie, herbronning van de kerk (N), beweging in de
16e eeuw al ingezet.
2e helft van de 16e eeuw: veel gebouwen beschadigd geweest
O.-L.-Vrouwekerk: reformatie, schade
1609-1621: 12jarig bestand: rust, impuls gegeven aan de kerkelijke architectuur (schade,
onderbroken)
Jezuieten (een orde): belangrijke rol, geloof verspreiden
Strijd Z en N: blokkade van de Schelde (Antwerpse haven buiten spel gezet boost voor
Amsterdam, genoeg potentieel in Antwerpen)
San Carlo, Rome, Borromini
Bewegelijkheid vormbehandeling, dynamiek, reliëf, licht-schaduw
Geen rechte lijnen, veel volume, grondplan: eenheidsruimte (alles zien in alle ruimtes)
Kerkelijke architectuur
Streven naar eenheidsruimte
Sint-Walburgakerk, Brugge (1619) Huyssens
Portiekaltaar, koor: ondiep altaar zeer zichtbaar, verlichting ramen, geen scheiding schip
en koor
Kerken: lange traditie van basilikale plan, continuïteit, soms zonder zijbeuken,
aaneenschakeling van biechtstoelen (door de contrareformatie gekomen)
Gevels: scherm voor de kerk, 3 delige opstand, versmalling naar boven, overgang: voluten,
evenwicht horizontaliteit & verticaliteit, soms bewegelijkheid in zien (uitzonderlijk: Pizzoni)
Decoratie: vitruviaanse principes blijft belangrijk, bewegelijk, theatraal
Scherpenheuvel, Wenzel (1610)
20 jaar: vertrokken naar Italië: schilder, ingenieur, architect 1604: contrareformatie vorm
geven, vertrouwd met de traktaten
Koepelkerk, centraal bouw
Achtergrond: plaats (ijk met Mariebeeld (ster, 7 vreugdes) dat werd vereerd, op die plek kerk
bouwen), stadje daarrond: ideale stad, geometrisch, bedevaartskerk
Opstand: koepelconstructie, kranskapellen, tussen kranskapellen: kapelletje (leven van
Maria op afgebeeld), voluten (kracht opvangen), toren hangt achter de kerk (niet helemaal
verbonden, veruitwendiging van de eucharistie, achter het koor)
Inspiratie: Plantegna: traktaten van Serlio, kranskapellen, niet echt grote openingen
Nederlanden (17 eeuw) e
80 jarige oorlog: 1568-1648 revolutie in de N en Z Nederlanden (scheiding 1581)
Z Nederlanden: Spaanse koning
N Nederlanden: Rooms katholieke kerk
Contra reformatie: reactie op een reformatie, herbronning van de kerk (N), beweging in de
16e eeuw al ingezet.
2e helft van de 16e eeuw: veel gebouwen beschadigd geweest
O.-L.-Vrouwekerk: reformatie, schade
1609-1621: 12jarig bestand: rust, impuls gegeven aan de kerkelijke architectuur (schade,
onderbroken)
Jezuieten (een orde): belangrijke rol, geloof verspreiden
Strijd Z en N: blokkade van de Schelde (Antwerpse haven buiten spel gezet boost voor
Amsterdam, genoeg potentieel in Antwerpen)
San Carlo, Rome, Borromini
Bewegelijkheid vormbehandeling, dynamiek, reliëf, licht-schaduw
Geen rechte lijnen, veel volume, grondplan: eenheidsruimte (alles zien in alle ruimtes)
Kerkelijke architectuur
Streven naar eenheidsruimte
Sint-Walburgakerk, Brugge (1619) Huyssens
Portiekaltaar, koor: ondiep altaar zeer zichtbaar, verlichting ramen, geen scheiding schip
en koor
Kerken: lange traditie van basilikale plan, continuïteit, soms zonder zijbeuken,
aaneenschakeling van biechtstoelen (door de contrareformatie gekomen)
Gevels: scherm voor de kerk, 3 delige opstand, versmalling naar boven, overgang: voluten,
evenwicht horizontaliteit & verticaliteit, soms bewegelijkheid in zien (uitzonderlijk: Pizzoni)
Decoratie: vitruviaanse principes blijft belangrijk, bewegelijk, theatraal
Scherpenheuvel, Wenzel (1610)
20 jaar: vertrokken naar Italië: schilder, ingenieur, architect 1604: contrareformatie vorm
geven, vertrouwd met de traktaten
Koepelkerk, centraal bouw
Achtergrond: plaats (ijk met Mariebeeld (ster, 7 vreugdes) dat werd vereerd, op die plek kerk
bouwen), stadje daarrond: ideale stad, geometrisch, bedevaartskerk
Opstand: koepelconstructie, kranskapellen, tussen kranskapellen: kapelletje (leven van
Maria op afgebeeld), voluten (kracht opvangen), toren hangt achter de kerk (niet helemaal
verbonden, veruitwendiging van de eucharistie, achter het koor)
Inspiratie: Plantegna: traktaten van Serlio, kranskapellen, niet echt grote openingen
