MEDISCHE KENNIS 1.2A
LES 1
HET HORMONALE STELSEL INTRODUCTIE:
1. De functie bij de homeostase van communicatie tussen cellen
verklaren en de aanvullende functies van het endocriene stelsel en het
zenuwstelsel beschrijven.
Je lichaam houdt van homeostase, oftewel je lichaam houdt ervan dat alles in
evenwicht met elkaar is. Daarvoor is communicatie binnen je lichaam nodig. Denk
hierbij aan bijvoorbeeld communicatie tussen weefsels en organen onderling. Om
deze communicatie te handhaven zijn er twee orgaanstelsels heel belangrijk,
namelijk het endocriene stelsel (hormoonstelsel) en het zenuwstelsel.
Beide zorgen ze voor communicatie, dat weefsels weten wat ze moeten doen, en
daarmee zorgen ze ervoor dat je lichaam in homeostase kan blijven. Oftewel dat je
lichaamsfuncties in evenwicht blijven.
Je endocriene stelsel komt wat trager op gang maar de effecten zijn langdurig. Als
signaalstoffen, dus om hun informatie door te geven, gebruikt je endocriene stelsel
hormonen. Hormonen zijn chemische signaalstoffen. Elk hormoon heeft specifieke
doelcellen met receptoren.
Je zenuwstelsel komt wat sneller op gang maar de effecten zijn van korte duur. Als
signaalstoffen, dus om hun informatie door te geven, gebruikt je zenuwstelsel
neurotransmitters.
2. De belangrijkste groepen hormonen noemen en de algemene
mechanismen van de werking van hormonen op doelorganen
verklaren.
Linksboven zie je een endocriene
klier. Dit is ook wel een orgaan die
hormonen kan afgeven. Die paarse
dingen stellen hormonen voor. De
endocriene klier geeft hormonen af
aan het bloed. Via de bloedbaan
kunnen die hormonen zich door je
hele lichaam verplaatsen en dus bij
verschillende weefsels of organen
terecht komen. Zodra een van de
weefsels dat hormoon herkent, omdat
deze dan een receptor heeft waar het
hormoon op past, kan het hormoon binden. Als je naar het plaatje kijkt is dit het
geval bij het skeletspierweefsel. Als die binding gemaakt is heeft dat uiteindelijk
een hormonaal effect. Zo heb je allemaal verschillende hormonen en elk
hormoon bewerkstelligt andere effecten en dus de manier waarop je
hormoonstelsel informatie kan doorgeven binnen je lichaam.
,Je schildklier is belangrijk voor in ieder
geval twee soorten schildklierhormonen
genaamd thyroxine en calcitonine. Een
ander belangrijk endocrien orgaan is je
bijnier. Deze is verantwoordelijk voor de
productie van een aantal belangrijke
hormonen als epinefrine en aldosteron.
Ook zijn er organen die hormonen
kunnen produceren, maar ook andere
functies hebben. Denk aan de nier, een
belangrijke functie van de nier is namelijk
dat het urine produceert en zo
afvalstoffen verwijdert uit je lichaam.
Maar het kan dus ook hormonen
produceren, neem als voorbeeld het
hormoon erytropoëtine (ook wel EPO). EPO stimuleert de aanmaak van rode
bloedcellen en daarmee kun je meer zuurstof opnemen.
3. De ligging, de hormonen, functies en aandoeningen van de hypofyse
beschrijven.
Het is belangrijk dat de endocriene organen weten wat ze
moeten doen. Zo moet de schildklier bijvoorbeeld weten
dat hij drie hormonen moet maken en ook welke drie. De
aansturing van je hele endocriene stelsel gebeurt vanuit
een specifieke plek in je hersenen, namelijk je
hypothalamus en je hypofyse. De hypothalamus en
hypofyse doen dit door zelf regulerende hormonen af te
geven.
Je hypofyse bestaat uit twee delen. Namelijk
de hypofysevoorkwab (adenohypofyse) en
de hypofyseachterkwab (neurohypofyse).
Deze twee delen geven dus hormonen af en
die geven instructies aan bijvoorbeeld je
schildklier, de bijnier en andere endocriene
klieren in je lichaam.
De adenohypofyse bevat adenoweefsel,
oftewel klierweefsel. Dat betekent dat het zelf
hormonen aan kan maken. De hypofyse kan
zeven hypofyse hormonen aanmaken.
De neurohypofyse bevat neuroweefsel,
oftewel zenuwweefsel. Dat zijn op de
afbeelding de groene cellen. Deze kan niet
zelf hormonen aanmaken maar die kan wel
via dat zenuwweefsel hormonen ontvangen
die in de hypothalamus aangemaakt worden.
Die hormonen worden aan je neurohypofyse afgegeven en door je neurohypofyse
afgegeven aan het bloed.
, Hormonen voorkwab (adenohypofyse)
- ACTH
Dit hormoon heeft effect op je bijnierschors. Hij geeft instructies om hormonen af te
geven.
- TSH
Dit hormoon heeft effect op je schildklier. Hij geeft instructies om hormonen af te
geven.
- Groeihormoon (GH)
Dit hormoon heeft effect op skelet- en spierweefsel. Dit is met name op kinderleeftijd
belangrijk voor groei en ontwikkeling maar ook op latere leeftijd voor bijvoorbeeld
glucosehuishouding.
- Prolactine (PRL)
Dit hormoon stimuleert de melkklieren en is dus voornamelijk belangrijk bij vrouwen
die borstvoeding willen geven. Aangezien het dus de melkproductie stimuleert.
- FSH
Dit hormoon heeft effect op de geslachtsorganen. Bij vrouwen zijn dat de ovaria
(eierstokken) en bij mannen de testes (zaadcellen). Dit is een follikelstimulerend
hormoon. Bij vrouwen stimuleert dit dus de aanmaak van eicellen en bij mannen de
aanmaak van zaadcellen.
- LH
Dit hormoon heeft effect op de geslachtsorganen. Bij vrouwen zijn dat de ovaria
(eierstokken) en bij mannen de testes (zaadcellen). Dit is vooral bij vrouwen
belangrijk omdat dit hormoon bij vrouwen de eisprong stimuleert.
Hormonen achterkwab (neurohypofyse) in de hypothalamus gemaakt
- Antidiuretisch hormoon (ADH)
Dit hormoon heeft effect op de nieren. Het zorgt voor de terugresorptie van bruikbare
stoffen.
- Oxytocine
Dit hormoon heeft effect op de uterus (baarmoeder) en melkklieren/ zaadleider en
prostaatklier. Het zorgt voor het samentrekken van de spieren.
Als er bij een van hormonen iets verstoord raakt kunnen er verschillende hormonale
ziektebeelden ontstaan.
LES 1
HET HORMONALE STELSEL INTRODUCTIE:
1. De functie bij de homeostase van communicatie tussen cellen
verklaren en de aanvullende functies van het endocriene stelsel en het
zenuwstelsel beschrijven.
Je lichaam houdt van homeostase, oftewel je lichaam houdt ervan dat alles in
evenwicht met elkaar is. Daarvoor is communicatie binnen je lichaam nodig. Denk
hierbij aan bijvoorbeeld communicatie tussen weefsels en organen onderling. Om
deze communicatie te handhaven zijn er twee orgaanstelsels heel belangrijk,
namelijk het endocriene stelsel (hormoonstelsel) en het zenuwstelsel.
Beide zorgen ze voor communicatie, dat weefsels weten wat ze moeten doen, en
daarmee zorgen ze ervoor dat je lichaam in homeostase kan blijven. Oftewel dat je
lichaamsfuncties in evenwicht blijven.
Je endocriene stelsel komt wat trager op gang maar de effecten zijn langdurig. Als
signaalstoffen, dus om hun informatie door te geven, gebruikt je endocriene stelsel
hormonen. Hormonen zijn chemische signaalstoffen. Elk hormoon heeft specifieke
doelcellen met receptoren.
Je zenuwstelsel komt wat sneller op gang maar de effecten zijn van korte duur. Als
signaalstoffen, dus om hun informatie door te geven, gebruikt je zenuwstelsel
neurotransmitters.
2. De belangrijkste groepen hormonen noemen en de algemene
mechanismen van de werking van hormonen op doelorganen
verklaren.
Linksboven zie je een endocriene
klier. Dit is ook wel een orgaan die
hormonen kan afgeven. Die paarse
dingen stellen hormonen voor. De
endocriene klier geeft hormonen af
aan het bloed. Via de bloedbaan
kunnen die hormonen zich door je
hele lichaam verplaatsen en dus bij
verschillende weefsels of organen
terecht komen. Zodra een van de
weefsels dat hormoon herkent, omdat
deze dan een receptor heeft waar het
hormoon op past, kan het hormoon binden. Als je naar het plaatje kijkt is dit het
geval bij het skeletspierweefsel. Als die binding gemaakt is heeft dat uiteindelijk
een hormonaal effect. Zo heb je allemaal verschillende hormonen en elk
hormoon bewerkstelligt andere effecten en dus de manier waarop je
hormoonstelsel informatie kan doorgeven binnen je lichaam.
,Je schildklier is belangrijk voor in ieder
geval twee soorten schildklierhormonen
genaamd thyroxine en calcitonine. Een
ander belangrijk endocrien orgaan is je
bijnier. Deze is verantwoordelijk voor de
productie van een aantal belangrijke
hormonen als epinefrine en aldosteron.
Ook zijn er organen die hormonen
kunnen produceren, maar ook andere
functies hebben. Denk aan de nier, een
belangrijke functie van de nier is namelijk
dat het urine produceert en zo
afvalstoffen verwijdert uit je lichaam.
Maar het kan dus ook hormonen
produceren, neem als voorbeeld het
hormoon erytropoëtine (ook wel EPO). EPO stimuleert de aanmaak van rode
bloedcellen en daarmee kun je meer zuurstof opnemen.
3. De ligging, de hormonen, functies en aandoeningen van de hypofyse
beschrijven.
Het is belangrijk dat de endocriene organen weten wat ze
moeten doen. Zo moet de schildklier bijvoorbeeld weten
dat hij drie hormonen moet maken en ook welke drie. De
aansturing van je hele endocriene stelsel gebeurt vanuit
een specifieke plek in je hersenen, namelijk je
hypothalamus en je hypofyse. De hypothalamus en
hypofyse doen dit door zelf regulerende hormonen af te
geven.
Je hypofyse bestaat uit twee delen. Namelijk
de hypofysevoorkwab (adenohypofyse) en
de hypofyseachterkwab (neurohypofyse).
Deze twee delen geven dus hormonen af en
die geven instructies aan bijvoorbeeld je
schildklier, de bijnier en andere endocriene
klieren in je lichaam.
De adenohypofyse bevat adenoweefsel,
oftewel klierweefsel. Dat betekent dat het zelf
hormonen aan kan maken. De hypofyse kan
zeven hypofyse hormonen aanmaken.
De neurohypofyse bevat neuroweefsel,
oftewel zenuwweefsel. Dat zijn op de
afbeelding de groene cellen. Deze kan niet
zelf hormonen aanmaken maar die kan wel
via dat zenuwweefsel hormonen ontvangen
die in de hypothalamus aangemaakt worden.
Die hormonen worden aan je neurohypofyse afgegeven en door je neurohypofyse
afgegeven aan het bloed.
, Hormonen voorkwab (adenohypofyse)
- ACTH
Dit hormoon heeft effect op je bijnierschors. Hij geeft instructies om hormonen af te
geven.
- TSH
Dit hormoon heeft effect op je schildklier. Hij geeft instructies om hormonen af te
geven.
- Groeihormoon (GH)
Dit hormoon heeft effect op skelet- en spierweefsel. Dit is met name op kinderleeftijd
belangrijk voor groei en ontwikkeling maar ook op latere leeftijd voor bijvoorbeeld
glucosehuishouding.
- Prolactine (PRL)
Dit hormoon stimuleert de melkklieren en is dus voornamelijk belangrijk bij vrouwen
die borstvoeding willen geven. Aangezien het dus de melkproductie stimuleert.
- FSH
Dit hormoon heeft effect op de geslachtsorganen. Bij vrouwen zijn dat de ovaria
(eierstokken) en bij mannen de testes (zaadcellen). Dit is een follikelstimulerend
hormoon. Bij vrouwen stimuleert dit dus de aanmaak van eicellen en bij mannen de
aanmaak van zaadcellen.
- LH
Dit hormoon heeft effect op de geslachtsorganen. Bij vrouwen zijn dat de ovaria
(eierstokken) en bij mannen de testes (zaadcellen). Dit is vooral bij vrouwen
belangrijk omdat dit hormoon bij vrouwen de eisprong stimuleert.
Hormonen achterkwab (neurohypofyse) in de hypothalamus gemaakt
- Antidiuretisch hormoon (ADH)
Dit hormoon heeft effect op de nieren. Het zorgt voor de terugresorptie van bruikbare
stoffen.
- Oxytocine
Dit hormoon heeft effect op de uterus (baarmoeder) en melkklieren/ zaadleider en
prostaatklier. Het zorgt voor het samentrekken van de spieren.
Als er bij een van hormonen iets verstoord raakt kunnen er verschillende hormonale
ziektebeelden ontstaan.
