Samenvatting Pathologie deel 2

Virussen bij de hond
 Vaccicheck: je kan niet op alle anti-stoffen testen

Rabies
 Razernij, hondsdolheid
 Kan bij alle zoogdieren voorkomen
 Nerveuze stoornissen (excitatie en verlammingen) met fataal verloop
 Overdracht door een beet van besmet dier (vooral carnivoor)
 1 van de grootste doodsoorzaken in de wereld
 Verschillende types van Rabiësvirussen: bvb bij vleermuizen  ook gevaarlijk voor de
mens

Viruseigenschappen
 Familie Rhabdoviridae
 Gevoelig aan warmte
 In rottende kadavers min. 2 weken infectieus blijven
 In speeksel slechts enkele uren infectieus
 Zeer gevoelig aan chemische agentia
 4 serotypes
 Serotypes 1  Europese vormen
 Alle warmbloeddieren gevoelig: vooral zoogdieren
 Mens: abnormaal gedrag, hydrofobie (angst voor water), verhoogde speekselafvloeiing,
agressiviteit, paralyse,..

Epidemiologie
 Zeker kennen!
 Wereldverspreid
 Vos= ideale GH
 Vos verlaat territorium  zwerven
o Zolang vossen besmet waren met virus bleven we met het probleem zitten dat
we onze landen niet Rabiësvrij krijgen
 Samber en Maas – natuurlijke hindernis
 Vroeger aantal gevallen – densiteit vossenpopulatie
 België was rabiësvrij sinds 2001
 Maar in oktober 2007: rabiës geval hond in Beersel
o Op vakantie geweest en daar een hond meegenomen naar huis (Marokko)
 België sinds oktober 2008 rabiësvrij verklaard
 Sinds 1989 vaccineren van vossen (uitzetten van lokaas) PO
 Deze – verminderd
 Op zijn zwerftocht  dieren en mensen aanvallen en bijten
 Vooral katten en honden (beet in de achterhand)
 Carnivoren ook bron voor de mens
 Katten  bijt/krabwonde (speeksel) > kat/mens
o Speeksel waar het virus in zit moet aanwezig zijn
 Niet elke beet van ziek dier geeft ziekte

1

, 20-25% gebeten individuen  infectie
 Speeksel bevat soms weinig tot geen virus, de beet wonde is niet diep/doorbloed
genoeg,..
 Besmetting mens: bijt- en krabwonde, langs slijmvliezen(ogen)  lijkschouwing
maatregelen

Verplicht
 Vaccinatie tegen rabiës is verplicht voor:
o Honden, katten en fretten die van of naar andere landen worden vervoerd
o Geïnactiveerd vaccin:
 Vanaf de leeftijd van 12 weken
 Geldig na 21 dagen (vanaf leeftijd van 15 weken over grens)
 Europees paspoort
 Hervaccinatie binnen de geldigheidsduur van de vorige vaccinatie
 Buiten deze periode opnieuw 21 dagen wachttijd
 Geen levend verzwakt vaccin: als dit begint te vermenigvuldigen, en
opnieuw begint uit te scheiden zitten we opnieuw met een Rabiësuitbraak

Pathogenese
 Verwonding/conjunctiva/ orale en aërogene weg (vleermuizen  speleologen)
 Virus treedt binnen in een motorische zenuwcel thv neuromusculaire junctie
 Naar CZS  via spinale ganglia  RM  hersenen  encephalitis
 Verspreiding langs zenuwen: enkele cm/dag
 Incubatieperiode varieert
 Afhankelijk van:
o Inoculatieplaats (dicht bij hersenen of niet)
o Hoeveelheid virus
o Latent blijven van virus
o De virulentie: in het serotype heb je nog verschillende subtypes die meer virulent
of minder virulent zijn
 Vanuit ZS  terecht in alle organen, secreties en excreties

Kliniek
 Hond: 2 vormen
 Razende dolheid (meer bij de kat)
 Stille dolheid (meer bij de hond)

Razende dolheid
 3 fasen
 Prodromale fase (melancholisch)
o Gedragingen veranderen
o Bij gezelschapsdieren: goede opmerkingen
o Levende hond  stil, sentimenteel
o Kalme hond  onrustig
 Excitatiefase
o Onrustig

2

, o Happen in de lucht
o Langgerekt huilen
o Gevoelig voor licht en geluid
o Verhoogde geslachtsdrift
o Bijten naar vreemden/vrienden
o Hond wordt ook agressief naar andere honden
o Dilatatie pupillen
o Starende blik
o Ogen beven, scheel kijken
o Zwerven
o Geen opname normaal voedsel (+ vreemde voorwerpen)
 Paralytische fase
o Krampen en verlammingen van de spieren van de pharynx
o Moeilijk slikken
o Speeksel vloeit naar buiten
o Weinig drinken – hydrofobie
o Razernij Sn wisselen af met perioden van uitputting
o Verlamming
o Verlamming van de AH-spieren  sterfte
o Gemiddelde ziekteduur: 5 dagen (bij mens langer)

Stille dolheid
 Korte of afwezige excitatiefase
 Vooral de paralytische fase
 Lichtschuw
 Korte perioden van agressie
 Speekselvloei
 Hees geblaf
 Bijten mensen niet maar door klinisch onderzoek  kwetsen  besmetten
 Wilde dieren
o Verliezen hun schuwheid
o Vertonen afwijkend gedrag
o Vossen kunnen ver buiten hun territorium gaan zwerven
o Overdag: boerderijen/straat/…

Pathologie
 Macroscopisch:
o Automutilatie
o Vreemde voorwerpen in de maag
 Microscopisch:
o Encephalomyelitis
o Degeneratieve veranderingen

Immuniteit
 Geen belang
 Mortaliteit 100%

3

, Diagnose
 Klinisch: anamnese, symptomen
 Pathologisch: moeilijk
 Virologisch (ELISA,IF):
o Aantonen virale Ag
o Detectie van infectieus virus
o Levend dieren corneatest/speeksel betrouwbaar?
 Wetenschappelijk instituut voor volksgezondheid (WIV)  Sciensano
o Virologisch
 Pasteurinstituut  Het WIV/Sciensano is het bevoegde laboratorium voor
de diagnosestelling van rabiës in geval van klinisch vermoeden bij dieren
of mensen
 De medische opvolging van personen die blootgesteld werden aan een
verdacht dier (rabiësprofylaxis) werd sinds 1 juli 2017 overgedragen aan
het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) te Antwerpen. Het WIV
blijft verantwoordelijk voor laboratoriumanalyses voor menselijke en
dierlijke rabiësgevallen als nationaal referentielaboratorium
 Differentiaaldiagnose
o Vreemd voorwerp in keel
o Hondenziekte: nog andere sn zoals hoest en diarree
o Zie ook links in PPT  kennen voor EXAMEN!

Behandeling en bestrijding
 Behandeling: geen optie
 Bestrijding  verschillende vlakken
o Immunisatie van vossen: po/pe
o Beperken zwerfhonden/katten
o Identificatie honden/katten
o Verplichte vaccinatie voor buitenland
 Vaccinatie: geïnactiveerd (veilig)
 Nu om de 3 jaar (uitz landen)
o Afhankelijk van de producent: zie bijsluiter
 Éénmalige vaccinatie (na 3 maanden) in afwezigheid van maternale As is voldoende
 Let op dit is afhankelijk van het vaccin. Soms is nog een 2de vaccin nodig op de leeftijd van
1 jaar voor dat DOI 3 jaar wordt

Europese regelgeving
 Vanaf 29 september 2014 is de geharmoniseerde regel dat de eerste vaccinatie tegen
rabiës pas vanaf de leeftijd van 1é weken kan worden uitgevoerd en pas na 21 dagen
geldig is (dus vanaf 15 weken)
 In principe zullen dus geen dieren jonger dan 12 weken en niet gevaccineerd tegen
rabiës meer in ons land mogen worden binnengebracht
 De controles bij invoer in de Europese Unie worden verscherpt. Als het gezelschapsdier
uit een land met een hoog risico op rabiës komt (dus wanneer serologisch onderzoek
vereist is), is de eigenaar of verantwoordelijkheid verplicht om uit eigen beweging het
dier op de plaats van binnenkomst voor controle aan te bieden.
4